itchy

Een heerlijke bak herrie, deze Vegas Throat. De throat slaat misschien wel op de keel van Dave Sardy, die te keer gaat als een gemuilkorfde psychopaat. Terwijl het best een aardige man is. Ooit zag ik ze live aan het werk in de Vlerk in Rotterdam. er waren ongeveer twintig betalende bezoekers op af gekomen. Voor het concert begon ging ik nog even naar het toilet. Terwijl ik aan het plassen ben komt er een boom van een kerel (type houthakker met woest baard en afgeknipte legerbroek) naast mij staan. Té dichtbij gezien de ruimte die nog beschikbaar was. 'Hi there, little buddy' zei hij met zware stem en vroeg of ik zin had in het concert. Ik beaamde dat en zei dat ik erg benieuwd was naar de band. Hij zei dat hij dat ook was, maar dat ze nog wel eens de neiging hadden om slordig te spelen. Ik vroeg of hij ze dus vaker had gezien, en hij zei dat hij hun #1 fan is, die ze volgt op tournee en geen concert mist.
Toen een kwartier later de band begon, bleek de kerel uit het toilet opeens op het podium te staan en Dave Sardy te zijn. De bassist zag er uit als een broodmagere junk en de drummer (luisterend naar de porno-naam Rock Savage) had een enorme gong achter zich hangen, waar hij af en toe een flinke ros op gaf. Er hoefde geen microfoon bij de gong, die was zo al hard genoeg.

Ik trek bij herbeluistering toch een halve punt van deze plaat af. Dit omdat ik Gimmick, die ook op 4.5* staat, beter vind maar ook omdat van deze plaat op één of andere manier de nummers me niet bijblijven. Terwijl het toch echt wel heel goed is allemaal. Maar van Gimmick kan ik de nummers één voor één dromen, en van deze niet. Deze plaat is compacter, het is meer een grote brok geluid.

Erg fijne gevarieerde plaat met voornamelijk traditionele liedjes die toch genoeg stekeligheden bevatten om interessant te blijven. Een hoog nivo van songwriting de hele plaat door, een paar nummers horen echt tot de beste liedjes die ik dit jaar hoorde. Vooral het op Youngiaanse wijze door merg en been gaande Not Your Lover vind ik erg fraai. Maar ook Sleepytime in the Western World, Furr, God & Suicide, Black River Killer en Lady on the Water blijevn maar door mijn hoofd spoken. Vind hem toch beter dan Wild Mountain Nation, al springen er minder uit. Maar dat komt omdat het nivo iets hoger en constanter is.

Ongelooflijk hoe dit album door de jaren heen alleen maar aan kracht lijkt te winnen. Dit is één van die zeldzame albums die de tand des tijds moeiteloos doorstaan. Maar je moet niet vies zijn van een flinke portie romantiek om het op waarde te kunnen schatten. Want Springsteen gaat op dit album soms behoorlijk over de top, en daarin moet je mee willen en kunnen gaan. Als dat geen belemmering voor je is, bezit dit album alle ingrediënten om tot een klassieker te kunnen uitgroeien.

Zoals ik in een post hierboven al schreef is het een erg beeldende plaat. Born To Run zou bijna de soundtrack kunnen zijn van een James Dean-film, met een held die ondanks zijn hart van goud op het slechte pad is geraakt in een duistere wereld vol misdaad en motorbendes en uit zijn malaise wil ontsnappen, het liefste met die mooie dame aan zijn zijde. Uit elk nummer spreekt een hunkering naar vrijheid. Niet voor niks spelen auto's en motoren zo'n grote rol op de plaat. Springsteen werd vaak afgerekend op zijn (in de ogen van sommigen) obsessie voor auto's, maar auto's zijn in zijn teksten nooit zomaar een vervoermiddel maar staan symbool voor vrijheid, of een middel om vrijheid te verkrijgen. Daarnaast is vriendschap één van de hoofdthema's op de plaat. Dat blijkt alleen al uit de hoes, waarop Springsteen tegen saxofonist Clarence Clemons aanhangt (het nummer 10th Avenue Freeze-Out gaat deels over het ontstaan van de E Street Band, en snijdt specifiek aan hoe de band opbloeide toen Clemons erbij kwam). In nagenoeg elk nummer heeft Springsteen een met naam genoemde bevriende medestander, die er al dan niet van overtuigd moet worden samen te ontsnappen. Mary in Thunder Road, Big Man (Clemons) in 10th Avenue, Terry in Backstreets, Wendy in Born To Run, Eddie in Meeting Across the River, en The Rat in Jungleland. Night is een uitzondering maar past thematisch prima binnen de plaat, omdat het gaat over een loner die het 's nachts in een auto door de stad rondscheuren ziet als een bevrijding uit zijn geestdodende werk overdag. She's the One vind ik tekstueel het echte buitenbeentje op deze plaat. Het is een ode aan die ene dame die zo mooi is dat je haar nooit kan krijgen.

Muzikaal is het een erg rijke plaat. Wie meer wil weten over de opnamen van Born To Run zou eens naar de erg verhelderende docu Wings For Wheels moeten kijken, die bij de re-issue is gevoegd. Uit deze film blijkt dat de opnamen van Born To Run een slopende bezigheid waren. Springsteens eerste twee platen waren niet erg aangeslagen bij het grote publiek en Born To Run werd zijn laatste kans om zich te bewijzen. Er lag dus een erg grote druk op zijn schouders om een plaat te maken waar hij zowel zelf tevreden over kon zijn, als die een groot publiek aansprak. Springsteens hang naar perfectionisme nam tijdens de opnamen bijna dictator-achtige neigingen aan. Take na take na take, vooral van het titelnummer (wat naar verluid zes maanden duurde om op te nemen), werden op tape gezet na elke take klonk Springsteens gekmakende "again".
Alsof dat nog niet moeilijk genoeg was, besloten tijdens de opnamen van de plaat drummer Ernest Carter en pianist David Sancious ook nog eens de band te verlaten (uit de documentaire blijkt dat eerstgenoemde daar nog steeds erg mee zit). Er moesten dus audities worden gehouden, en uiteindelijk werden Roy Bittan op piano en Max Weinberg op drums aangesteld. Nadat die de nummers konden spelen, konden de opnamen verder gaan. De opnamen dreigden wederom te verzanden in Springsteens oeverloze perfectionisme, tot er redding kwam in de persoon van journalist (en Springsteens toekomstige manager) Jon Landau. Hij overtuigde Bruce genoegen te nemen met de opnamen die er tot dan toe waren gedaan en warempel, op de nacht voordat de aansluitende tournee begon was de plaat eindelijk af. Springsteen ervaarde de tournee, geheel in lijn met de hoofdpersonen op de plaat, als ontsnapping uit de sleur van de studio. De rest van het verhaal is bekend. Born To Run werd een succes, en Springsteen mocht blijven.

De keuze voor Roy Bittan bleek een gouden greep. Springsteen had de nummers grotendeels gecomponeerd op de piano (niet voor niks hebben enkele nummers een piano-intro). Bittan nam de pianostukken van Springsteen als uitgangspunt en werkte ze uit tot meeslepende, bijna theatrale partijen. Als één instrument het geluid van Born To Run definieert is het volgens mij de piano. De plaat begint en eindigt ook met piano. Een wat mij betreft altijd wat onderbelicht aspect van de E Street band is Springsteens snerpende gitaarspel. De man is geen groot gitarist, maar wel een zeer gemene! Zijn gitaar waar hij tot op de dag van vandaag op speelt en ook de cover siert, is een merkloos ding wat hij ooit voor 100 dollar kocht met een zeer eigen geluid wat het geluid op de eerste trits platen met de E-street band kleurt. Born To Run wordt gekenmerkt door een Phil Spector-achtige wall-of-sound productie en een grote dynamiek, ook binnen de nummers.

Hoogtepunten op Born To Run? Ik vind dat er niet één minder nummer opstaat. Ik vind Born To Run één groot hoogtepunt, dat aaneengesloten beleefd moet worden. Van Thunder Road tot Jungleland gebeurt er zo veel, dat de plaat veel langer lijkt de duren als de veertig minuten die ze werkelijk duurt.
Naar 5* en in mijn top 10.

Voor elke song die Sprinsteen op plaat uitbracht bleven er twee op de plank liggen. Dit uitstekende overzicht is dus nog maar een bloemlezing uit het restmateriaal. Vaak bleven uitstekende nummers liggen, omdat ze niet binnen de context van een plaat pasten. Net als bij de studioalbums wordt het zo vanaf de Tunnel Of Love periode wat mij betreft allemaal minder interessant. Deze (min of meer chronologische) box kakt dan ook bijzonder in aan het einde, zo vanaf track 45. Daarvoor staan echter een groot aantal beresterke nummers.

Zelf vind ik het opvallend dat er uit de Darkness On The Edge Of Town en The River sessies een groot aantal powerpop-achtige nummers zijn blijven liggen. Ik hoor altijd grote overeenkomst tussen de eerste Elvis Costello platen, bepaalde New Wave platen uit deze tijd (bv Jonathan Richman) en deze nummers. De volgende nummers hadden bij elkaar een perfect powerpopalbum opgeleverd:

Rendezvous
Give The Girl A Kiss
Bring On The Night
So Young And In Love
Don't Look Back
Restless Nights
Roulette
Doll House
Where The Bands Are
Loose Ends
Living On The Edge Of The World
Take 'Em As They Come
Ricky Wants A Man Of Her Own

High Energy!

Alle platen t/m Born In the USA vind ik goed tot fantastisch. Daarna verdween wat mij betreft toch wat heilig vuur en volgen pieken en dalen elkaar op. Tunnel of Love (wat men daar toch in hoort...) en Human Touch vind ik oervervelende platen. Lucky Town mwoah. Tom Joad en Devils & Dust voornamelijk saai. The Rising en Magic daarentegen weer goed. We Shall Overcome een grotendeels geslaagd experiment. Hier dus de mening van een kritische pro-Springsteen fan
Die zich weer eens aan een track-by-track bespreking gaat wagen.

Outlaw Pete. Ik weet nog steeds niet wat ik van dit nummer moet denken. De ene keer vind ik het goed, de andere keer vind ik het veel te gezocht klinken. Het intrigeert wel. 3*

My Lucky Day. Eenvoudig nummer, maar daarin zit hem de kracht. Het vlamt!. 4*

Working On a Dream. De eerste keer dat ik het hoorde vond ik het vreselijk zeurderig. Dat vind ik nu niet meer, maar het is ook bij lange na geen hoogvlieger. 2.5*

Queen Of the Supermarket. Absoluut nietszeggend nummer, dieptepunt van de plaat. Plaatsvervangende schaamte bij de tekst. Waar zijn de tijden dat beresterke nummers de platen niet eens haalden? 1.5*

What Love Can Do. In eerste instantie geen opvallend nummer. Toch heeft het zich ontpopt tot mijn favoriete nummer van de plaat. Ik kan niet zo goed uitleggen wat hier zo goed aan bevalt, maar het voelt erg fijn. 4.5*

This Life. Leuk nummer, niks meer en niks minder. Tekstueel wel matig. Lekkere oldschool Clarence-sax. 3.5*

Good Eye. Leuk dat hij eens een andere stijl probeert, maar aan mij is die stijl niet besteed. Ik vind het niet erg geslaagd en enigzins geforceerd overkomen. Aan de andere kant vlamt dit wél en hoor je de lol er aan af. 2.5*

Tomorrow Never Knows. Klein liedje, beetje niemendallerig. Iets té lievig en oubollig. 2.5*

Life Itself. Kijk, zo hoor ik het liever. Duisterder van toon dan de rest van de plaat, intrigerend arrangement. Één van de steunpilaren waarop de rest van de plaat lijkt opgehangen. Nummer met diepgang en potentiële eeuwigheidswaarde. 4*

Kingdom of Days. Het nummer vind ok, maar de uitvoering niet. Wel erg zoetig en bedaarderig. Dat zit hem natuurlijk ook in de tekst. Ik vind het leuk voor Bruce dat hij gelukkig is, maar moet hij daar echt zulke tamme nummers over schrijven? 2.5*

Surprise. Surprise. Één van de betere nummers van de plaat. Poppy, maar daar is niks mis mee. Leuke muziek leidt handig de aandacht af van een belabberde tekst. 4*

The Last Carnival. Eerbetoon aan Danny Federici. Volgens mij is de Billy in de tekst dezelfde Billy uit Wild Billy's Circus Story van The Wild, The Innocent & The E Street Shuffle (een nummer wat prominent met accordeon werd ingevuld door Danny Federici). Aardig nummer, helaas ook weer erg zoetig. 3*

The Wrestler. Kreeg even een flashback naar Nebraska. Tekstueel en muzikaal lijkt dit wel terug te grijpen naar die periode. Eenvoudig en mooi. Tekstueel ook een stuk beter dan het gemiddelde van deze plaat. 4*

In eerste instantie was ik redelijk enthousiast over WOAD. Maar na ettelijke luisterbeurten ben ik daar wel op teruggekomen. Ik vind de plaat veel te wisselvallig. Ik ben geneigd om elke Bruce-plaat te spiegelen aan monumenten als Born To Run en Darkness en dat is misschien niet eerlijk. Maar op die platen is wél elk nummer raak, en dat is wat ik hier mis. Ik heb bij te veel nummers zwaar mijn vraagtekens. Voorheen zouden die nooit door de interne kwaliteitscontrole zijn gekomen.

Daarnaast heb ook ik enigzins moeite met het politieke aspect, en vooral met de timing van uitbrengen van deze plaat. Natuurlijk is Springsteen een artiest die zich de afgelopen jaren sterk heeft gemaakt voor de goede (democratische) zaak. Maar het enige aan deze plaat waar politieke waarde aan gehangen zou kunnen worden is de titel. Daarom begrijp ik ook niet waarom deze plaat zo aan Obama's inauguratie (meespelen op feestje, uitbrengen vlak daarna) is opgehangen. De cynische itchy zegt dat dit een verdomd goede marketingcampagne is. Zowieso vind ik de relatie politiek/Bruce nogal complex maar da's een heel ander verhaal wat ik misschien nog eens bij de discussie op de artiestenpagina opschrijf.

Terug naar de plaat: ik kom gemiddeld op 3* en da's teleurstellend.

Uitstekende BTS-plaat weer. In eerste instantie vond ik hem niet heel opvallend en zelfs wat tegenvallen, maar deze plaat had veel luisterbeurten nodig. Toen vouwde hij zich langzaam open en ging ik hem meer waarderen.

Aisle 13 is een prima opener. Alles klinkt vertrouwd BTS, maar tegelijk klinkt er een bepaalde frisheid. Ook het hier kennelijk als mindere geziene Hindsight vind ik een puik nummer. Nowhere Lullaby vind ik dan iets té klagerig, maar Good Ol'Boredom trekt dat weer recht. Life's a Dream heeft een schitterende zanglijn, maar wordt helaas ontsierd door lullige la-la-la koortjes. Oh Yeah vond ik het moeilijkste nummer om in te komen, maar het is een mooie stroperige stroom gitaarlawaai.

De tweede helft is magnifiek en foutloos: Pat is een fel nummertje met de peper die in de voorgaande twee wat miste. Done weeft prachtige hemelse gitaartapijtjes. Planting Seeds vind ik de dark horse van deze plaat: in eerste instantie lijkt het een niet heel bijzonder nummer, maar het is uitgegroeid tot één van mijn absolute favorieten op deze plaat. Dat Things Fall Apart musicmeter het populairste nummer is vind ik opvallend, ik vind het namelijk het minste nummer op deze tweede helft. Maar nog steeds erg goed en mooi opgebouwd. Afsluiter Tomorrow is het pronkstuk: een absoluut geniaal nummer dat hoort tot de beste songs die ik dit jaar hoorde. En vanaf nu tot de topnummers van Built To Spill behoort. 4* met rek.