Schokkende resultaten: Dertig procent (!) van de muzieksector slachtoffer van wangedrag

Dertig procent van de professionals in de Nederlandse muziekindustrie heeft in de afgelopen drie jaar te maken gehad met emotioneel, fysiek of seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dat blijkt uit het onlangs verschenen rapport 'Schuivende normen, hardnekkige structuren' van kennisinstituut Movisie, dat werd uitgevoerd in opdracht van Taskforce GO!. Voor de grootschalige studie werden ruim negenhonderd werkenden uit alle geledingen van de sector ondervraagd over hun ervaringen op de werkvloer.

Uit de resultaten komt naar voren dat specifieke groepen een aanzienlijk groter risico lopen op ongewenst gedrag en sociale onveiligheid. Vrouwen worden met negenenveertig procent veel vaker geconfronteerd met incidenten dan mannen, van wie zestien procent slachtoffer werd van een vorm van grensoverschrijding. Ook niet-heteroseksuele personen en mensen van kleur ervaren bovengemiddeld vaak onveilige situaties, met in beide groepen een gerapporteerd percentage van negenendertig procent. Daarnaast blijkt de arbeidsrelatie een cruciale rol te spelen: freelancers en zzp'ers lopen met zesendertig procent aanzienlijk meer risico dan collega's in loondienst. Verder wijst het onderzoek uit dat jongere professionals tot vierenveertig jaar vaker doelwit zijn van ongewenste gedragingen dan hun oudere vakgenoten.

Grensoverschrijdend gedrag

De onveilige situaties doen zich voor in uiteenlopende werkomstandigheden die kenmerkend zijn voor de muzieksector. Bij vier op de tien gedupeerden vond het ongewenste gedrag het vaakst plaats tijdens een individueel overleg met een manager of directe collega, of gedurende informeel contact tussen medewerkers. Daarnaast vormt de specifieke omgeving rondom optredens een significant risico: eenendertig procent van de incidenten gebeurde backstage, terwijl dertien procent van de respondenten zelfs op het podium te maken kreeg met grensoverschrijdend gedrag. Ook formele bijeenkomsten en zakelijke evenementen worden door dertig procent van de slachtoffers expliciet genoemd als locatie waar het misging.

Hoewel de bereidheid om incidenten te bespreken hoog is, leidt dit in de praktijk lang niet altijd tot een bevredigende afhandeling of formele sancties. Tweeënnegentig procent van de getroffenen heeft op enige wijze melding gemaakt van het voorval, maar slechts een vijfde van deze groep deed dit via een officiële route. Bijna veertig procent van de slachtoffers koos voor een niet-officiële melding en een even grote groep deelde de ervaringen uitsluitend binnen de eigen informele kring. Uiteindelijk is slechts een kwart van de melders tevreden over de manier waarop hun klacht door de organisatie of instantie is opgepakt, terwijl vijfendertig procent ontevreden achterbleef na de melding.

Cultuuromslag

Kennisinstituut Movisie concludeert op basis van de data dat de meldstructuren binnen de industrie veel duidelijker in kaart moeten worden gebracht, met specifieke aandacht voor de kwetsbare positie van de grote groep zzp'ers. Ook moet de besluitvorming rondom meldingen transparanter worden om het vertrouwen in de systemen te vergroten. Voorzitter van de werkgroep Onderzoek van Taskforce GO!, Karin Boelhouwer, benadrukt in een reactie de dringende noodzaak van een fundamentele cultuuromslag in de sector. "We zullen meer moeten inzetten op daadwerkelijke gedragsverandering", aldus de belangenbehartiger die strijdt voor een veiligere werkomgeving. "Daar hebben we de hele sector voor nodig. Daarom roepen we ook individuele bedrijven en organisaties op om concrete stappen te zetten".

Om die concrete stappen te faciliteren, heeft het samenwerkingsverband van zestien muziekorganisaties onlangs diverse nieuwe maatregelen aangekondigd. In de nabije toekomst wordt er onder meer een anonieme chatfunctie met professionele vertrouwenspersonen gelanceerd om de drempel voor hulpzoekenden aanzienlijk te verlagen. Daarnaast blijft het initiatief gespecialiseerde trainingen aanbieden in samenwerking met organisatie Fairspace en wordt de landelijke bewustwordingscampagne 'Ik zet de toon' onverminderd voortgezet. Hiermee hoopt de sector, gesteund door de bevindingen van Movisie, een structureel veiligere, transparantere en inclusievere werkomgeving te creëren voor alle muziekprofessionals in Nederland.