Klaus Schulze - Vanity of Sounds (2005)

Klaus Schulze is een bijzonder mens binnen de elektronische muziek. Zo nu en dan heb ik het idee met een kluizenaar te maken te hebben. Iemand die zich opsluit in de studio of zich op het podium laat omringen door zoveel apparatuur zodat het haast een vestingwal is waar het lastig doorkomen is. Daarnaast kent zijn werk de nodige ups en downs waardoor het altijd een soort van verassing is wat er op het schijfje is te horen. Het kartonnen artwork waarin dit album verpakt zit maakt al een meer dan prima indruk. Mooie ietwat wazige foto’s die het nodig te vertelen hebben over de spullen waarmee Schulze werkt. Een indrukwekkende installatie om u tegen te zeggen. Dit album was oorspronkelijk onderdeel van de 10 cd-box Contempory Works wat in 2001.

De titeltrack Vanity of Sounds begint met wat zware tonen en weldra bevindt ik mij in een sfeer van desolaatheid. Gevoelsmatig doet het me denken aan vergane glorie waarvan de ruïnes nog stille getuigen van zijn. Een grijze sfeer alom. Bassen en zware orkestrale geluiden zijn er te horen. Totdat er naar verloop wat vrolijke tonen zijn te horen die me uit de wereld van uitzichtloosheid halen. Daarna keert de zware muziek terug, maar toch heb ik het gevoel dat daar nog een sprankje hoop is. Verder is het bijzonder te noemen met hoe weinig geluiden Schulze me aan de stereo doen kluisteren. Het is fraai uitgesponnen muziek waar een prettig ritme onderzit. Hier en daar komt er wat bij wat na verloop van tijd uit het geluidsbeeld verdwijnt. Wat blijft staan is het prettige ritme met een drive er in verweven op weg te zijn ergens naar toe. Voor mijn gevoel een prima trip waar gedurende de compositie wat meer spanning in komt, zei het subtiel. Schulze weet zijn imposante installatie hier goed onder controle te houden. Heerlijk muziek die iedere druppel stress uit je lichaam doet verdwijnen. Haast ongemerkt loopt de vorige track over in het volgende nummer. Sacred Romance begint in een droeve sfeer. Voor mijn gevoel is er net een telefoontje geweest met een nare mededeling. Muzikaal bezien klinkt dit in de compositie door, toch lijkt het erop of Schulze de boel wil relativeren, maar dit lijkt niet echt te lukken. Hetgeen een sfeer oproept van een fraaie koude herfstdag en het gevoel dat de zomer nu echt voorbij is. Het is muziek zoals ik Schulze graag hoor, ingetogen met gevoel voor enige weemoed. Dit gevoel weet hij gedurende de compositie fraai vast te houden, al pakt hij hier en daar een klein zijweggetje. De dikke 23 minuten die het stuk duurt vliegen door die factoren haast aan me voorbij of het niets iets wat dus absoluut niet waar is, want het is een warme deken die erg goed en heerlijk aanvoelt. Aan het einde van het stuk komt er wat meer leven in de brouwerij zonder de eerder beschreven sfeer te doen bederven. Fraaie muziek om op te ontspannen.

The Wings of Strings begint zoekend en wat duister. Het roept enigszins het gevoel op van ver weg in het universum te zijn geraakt. Totdat daar ineens religieuze stemmen zijn te horen die me aan een klooster doen denken. Tot het moment dat er een duidelijke bas is te horen die me in het nu trekt. Fraaie percussie op een beat op wandeltempo zijn er te horen. Op één of andere manier doet het spannend aan en zou daardoor een mooie soundtrack zijn geweest voor een sciencefiction film. Met andere woorden Klaus Schulze grijpt mijn oren met beleid vast om me een vreemde wereld in te trekken. Het is Schulze ten voeten uit die met minimale klanken een wereld weet te creëren die me op een voortreffelijke wijze aan de boxen doet kluisteren. Voor mijn gevoel ben ik in een mooi en spannend verhaal belandt de me niet zo maar los laat. Daarnaast is goed te horen dat de productie dik in orde is. De klanken uit de elektronicawinkel doen me oren meer dan goed. Het kleine kwartier aan muziek is voorbij voordat ik er erg in heb. Nog ever keren de paterstemmen terug, waarna ik het gevoel heb in een lege kathedraal achter te blijven. From Words to Silence begint met klanken of ik in een misdaadfilm ben terechtgekomen. Spannende geluiden zijn er te horen en gevoelsmatig zie ik een stel misdadigers bezig met het kraken van een kluis. De geluiden die uit de vocoder zijn te horen versterken dit beeld nog eens. Het gebruikte ritme doet me denken of ik op mijn tenen moet lopen om me niet kenbaar te maken. Na verloop zijn de stemmen uit de vocoder weg, wat blijft is de sfeer met iets crimineels bezig te zijn. Hier en daar wat gesis om de spanning te verhogen. De vreemde beat die te horen is doet me dan verloop van tijd dan ook denken aan een hart wat angstig klopt. Qua muzikale techniek vindt er weliswaar niet zoveel plaats, maar ook hier geldt dat Klaus Schulze een meester is om met een minimum aan klanken een pakken sfeer neer te zetten. Ook al is de spannende sfeer op een gegeven moment verdwenen roept het stuk muziek een beklemmende sfeer op. Voor mijn gevoel is de kluis gekraakt, maar is dit niet zonder slag of stoot gegaan. In de kelder blijven levenloze lichamen achter en roept de muziek een behoorlijk desolaat gevoel op om de rillingen van te krijgen. Met mijn ogen dicht zie ik de aftiteling lopen met daaronder beelden van een verlaten kelder of parkeergarage dat door de achtergebleven resten een verhaal heeft te vertellen.

Hiermee komt dan ook een einde aan een bijzonder album wat ondanks de heftige verhalen die het hier en daar oproept tot de betere van Klaus Schulze kan worden gerekend. Als het stil wordt in de kamer voel ik niet gelijk de behoefte om een volgende cd in de speler te doen. De net gehoorde muziek vraagt even om een passende stilte en een pas op de plaats.

Dit album maakte ooit onderdeel uit van de nu al behoorlijk lang niet meer verkrijgbare Contemporary Works I-boxset en was het eerste album uit deze 10-delige set.
In 2005 verscheen dit album voor het eerst als een los verkrijgbaar solo-album, zodat liefhebbers die de boxset zijn misgelopen, alsnog de mogelijkheid kregen dit album aan te schaffen. Later volgden nog The Crime of Suspense en de 4 Ballet-albums.

Vanity of Sounds is Schulze op zijn best en laat overduidelijk de sound horen waarmee hij zich de afgelopen 10-12 jaar mee bediend. Aan de ene kant overduidelijk herkenbaar, dan weer redelijk afwijkend, maar altijd blijft het herkenbaar als Klaus Schulze.

Met veel bombarie trapt Schulze af met het titelnummer, waarmee hij direct alle registers opentrekt. Het is een vlot, maar tegelijkertijd pittig werkje die me qua geluid gek genoeg doet denken aan de muziek van Jean Michel Jarre, maar dan eentje van een meer diepgravend karakter. Het is een druk en dynamisch stuk muziek, waarmee Schulze direct mijn aandacht grijpt en meteen ruim 17 minuten weet vast te houden.
Daarna wordt de muziek kalmer en meer gedwee en is het lekker onderuit zakken met "Sacred Romance". Dit nummer kent een ietwat droef, melancholisch karakter, maar klinkt tegelijkertijd erg lekker door de aanwezige drive die het nummer toch een lichtelijk opzwepend randje meegeeft. Het heeft zelfs verdacht veel weg van het tweede gedeelte van "Playmate in Paradise" van het Moonlake-album. Zou Schulze dat geweten hebben toen hij dat nummer schreef voor Moonlake of is het gewoon toeval, aangezien Schulze wagonladingen aan muziek heeft geschreven?
Met "The Wings of Strings" lijkt de muziek weer naar een wat steviger plan getild te worden. Andermaal krijgt Schulze het voor elkaar met minimale middelen de oren aan de speakers gekluisterd te houden, vanwege die typische invalshoeken die in zijn muziek verstopt zitten. Dit nummer zit vol met dat soort invalshoeken.
Tot slot eindigt het album met het wat vreemde, door een vocoder gedomineerde "From Words to Silence" die zijn titel letterlijk eer aan doet: de eerste helft is een ritmische, minimale reis door de wondere, muzikale wereld van KS, besprenkeld met de vocoderklanken. De tweede helft begint als het ware met een doffe donderklap, waarmee de muziek tot rust komt en er een prachtig klankentapijt geschapen wordt die o zo herkenbaar, maar tegelijkertijd wel erg fraai klinkt.

Het zijn die mooie, rustieke synth-akkoorden die een einde maken aan een oerdegelijk, ouderwets goed in het gehoor klinkend Schulze-album die zelfs met een moderner klinkend geluid, voor een album zorgt die mij met regelmaat van de klok doet terugdenken aan het oude werk van deze maestro. Het is dan ook een geweldige beslissing geweest om dit album apart uit te brengen, aangezien het niveau gewoon over de gehele linie best hoog is. Een aanrader dus!