Fabrizio Cassol, VSPRS - Music Inspired by Vespro Della Beata Vergine Claudio Monteverdi (2006)

Deze muziek is gecomponeerd door Fabrizio Cassol. Zijn jazztrio, Aka Moon speelt hier samen met het 'oudemuziek'-blazersensemble Oltremontano rond trombonist Wim Becu, de zigeunermusici Tcha Limberger en Vilmos Csikos en drie klassieke zangeressen, onder wie Claron McFadden.
De muziek diende als ondersteuning voor een groep dansers. Het is gemaakt voor een theaterproductie van Claudio Monteverdi (16e eeuw, Renaissance). De man maakte operaproducties. Hij schijnt de eerste componist in de muziekgeschiedenis te zijn die bewust orkestreerde heb ik gelezen. Misschien daarom dat dit eveneens bij dit werk het geval is.
De totale sfeer is erg swingend en dansbaar zoals dat wel vaker voorkomt in gipsy-kringen. Sacraal is het eveneens. Daar verwijst de naam V(e)SP(e)RS (=gebed) dan naar.
Dit is een geslaagde combinatie tussen echte oude muziek, jazz en hedendaagse muziek.

Mogen we stilaan van een trend spreken in de Belgische, zoniet Europese, jazz-scène, dat klassieke werken meer en meer worden geherinterpreteerd? Fabrizio Cassol is namelijk lang niet de enige die in de oude meesters (hier de Vespers van Claudio Monteverdi, in zijn jongste project ‘pitié!’ niets minder dan de Mattheuspassie van der Johann) inspiratie vindt om eigen composities rond op te bouwen. Een andere Belg die met soortgelijke dingen bezig is, en tevens als boezemvriend van Cassol mag beschouwd worden (ze studeerden immers samen aan het conservatorium van Luik), is Kris Defoort. Terwijl ze een decennium geleden nog samen variaties schreven rond het magnum opus van de jazz, ‘ A Love Supreme’, zijn ze het nieuwe millennium binnengestapt met een oogje op Monteverdi. Bij Defoort leidde dat tot een macabere compositie die is terug te vinden op ‘ConVerSations / ConSerVations’ (een al even obscure plaat), en Cassol maakte er meteen een langspeler van.

Toch is de manier van aanpakken bij onze landgenoten absoluut verschillend. Defoort beschouw ik als een eclecticus in hart en nieren, die de oude muziek gebruikt als kapstok om atonale muzikale poëzie rond te fantaseren. Improvisatie, botsende klanken, stilte, ...het krijgt allemaal een kans. Cassol blijft echter trouw aan de typische cadens-vorming van de Renaissance, aan de schrijnende melodieën en bijhorende smachtende ondertoon. De context wordt uiteraard verruimd, via een onconventionele bezetting die inherent voor een spanningsveld zorgt. Zangeres Claron McFadden benadert de authentieke Monteverdi nog het meest, terwijl Cassol de jazz-traditie her en der verwerkt. Hijzelf wringt zijn sax in de raarste bochten, terwijl Tcha Limberger moeiteloos de ene gypsy-melodie na de andere uit zijn viool tovert. Wonderlijk is deze symbiose tussen Renaissance en jazz, juist omdat het resultaat niet klinkt als het zoveelste surrogaat cross-over-project zonder karakter.

Toch vind ik Defoort een interessanter arrangeur, al ligt zijn muziek minder goed in het gehoor. Cassol heeft immers de vreselijke gewoonte om nogal snel terug te vallen op ritmische bas- en drumpartijen die een solide fundament zijn om experiment op te bouwen. Daarom is ‘VSPRS’ niet de meest spannende plaat die u in uw leven zult horen – de luisteraar heeft namelijk altijd houvast-, en dat is ergens ook jammer. Waarom zou experiment immers moeten uitgaan van een bestaande, en bovendien clichématige premisse?

De samenwerking tussen Defoort en Cassol geeft dan weer een versterkend effect voor beide heren en hun composities. Variations On A Love Supreme is echt een heel mooi werk. (waar blijft je recensie/ stem? )

Cassol zou nog wat meer gedurfde werken moeten maken. Meer de rand van toelaatbaar en erover aftasten. Misschien moet er meer geïmproviseerd worden in zijn werk en moet hij meer het pad van de compositie verlaten en zal ik daardoor wat meer spanning horen. Of misschien is dat compositorische juist de kracht van Cassol hoewel een combinatie nooit kwaad kan (heb ik gemerkt). Maar dat is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan. Wat is kritiek geven toch eenvoudig.

Eén dezer dagen krijgt 'Variations on A Love Supreme' een stem ( / recensie),
beloofd.

We zijn het duidelijk eens als je zegt dat Cassol wat meer de grenzen van het toelaatbare moet aftasten, en improvisatie lijkt daartoe een ideaal middel. Helaas is zowel dit project als 'pitié!' een co-productie met Les Ballets C de la B van Alain Platel, waardoor Cassol zich niet alle vrijheid kon permitteren. De muziek moest immers ten allen tijde "dansbaar" blijven, vandaar misschien de stabiele bas- en drumpartijen? Anderzijds oogstte 'The Woman Who Walked Into Doors', een opera van Kris Defoort, ook veel succes, zonder dat deze zijn experimentele stijl had afgezworen. Misschien een toekomstig idee voor Cassol?