Novos Baianos - Acabou Chorare (1972)

Tegen de achtergrond van de militaire dictatuur werd veel Braziliaanse muziek in de late jaren '60 kritischer en experimenteler dan ooit. Terwijl artiesten als Gal Costa en Tom Zé traditionele structuren afbreken en Caetano Veloso de ene na de andere satirische lyrics op zijn landgenoten afvuurt, besluit een grote groep bevriende muzikanten uit Bahia het eind jaren '60 radicaal anders aan te pakken: de traditionele samba en bossa nova worden afgestoft en juist weer met liefde omarmd. Niet dat de mensen achter Os Novos Baianos niet politiek geëngageerd waren, maar ze besloten dat er in muziek ook andere emoties door mochten schijnen dan die van frustratie, verdriet en kritiek. Een oprechte uiting van levenslust bijvoorbeeld. Of een gevoel van optimisme en jeugdige zorgeloosheid.

'Acabou Chorare' betekent 'No More Crying'. 1 van de ambities achter de plaat was om de melancholie en het verdriet van veel Braziliaanse muziek uit de jaren '60 om te zetten in een geluid waar meer ruimte is voor positiviteit en plezier. Het resultaat is een opgewekte, speelse plaat vol levensvreugde, zomerse klanken en prachtige melodieën. Grappig genoeg is het titelnummer uiteindelijk juist het meest melancholische nummer op de plaat. Een soort slaapliedje, troostend, om de pijn te verzachten, maar tegelijkertijd ook gekenmerkt door hoopvolle, optimistische klanken.

Alles komt samen op deze plaat. Van de traditionele samba-vibes op A Menina Dança tot de psychedelische rock-invloeden en de plotselinge forró-breaks op Tinindo Trincando. Swing de Campo Grande is dan weer een warme ode aan het Braziliaanse carnaval. Het totaalplaatje is een rijke plaat vol kleine, gepassioneerde liedjes en prachtige (samen)zang. Een fusie van pop, folk, samba en bossa nova. Met vleugjes Tropicália.

Acabou Chorare is overigens een aparte titel. 'Chorare' is geen correcte vervoeging van het werkwoord 'choro', Portugees voor 'huilen'. Ik vroeg een Braziliaanse vriendin naar het verhaal achter de titel van de plaat. Dit was haar antwoord:

Toevallig, ook al geïnspireerd door Koen, was ik recentelijk al aan het tasten in de rijkelijk bundel der Zuid-Amerikaanse muziek. Acabou Chorare was ik op eigen houtje al op het spoor gekomen, mede dankzij de hoge waardering voor dit album op RateYourMusic. Als je filtert op Braziliaanse albums is Acabou Chorare zelfs het op één na hoogst gewaardeerde album, net achter Clube da Esquina (1972).

Waar de tijdsgenoten van Novos Baianos vooral aan het schoppen zijn tegen zo'n beetje elke politieke vorm in Brazilië, klinkt Acabou Chorare juist als een viering van de taal en cultuur. De sfeer die door de leden van Novos Baianos wordt opgegooid is positief en luchtig, maar o zo gevuld met creatieve uitspattingen. Het album kent een behoorlijke variatie aan nummers. Van een ballad gelijk aan een verfrissend briesje op een warme zomerdag, tot een bossa nova ritme waar de passie van af spat. De dynamiek tussen de vrouwelijk en mannelijk zang is ook subliem.

Het zal niet mijn favoriete Brazliaanse plaat worden, daarvoor mis ik net even dat stukje extra pit of de uitdagende speling met structuren, maar dit gaat wel een plaat zijn waar ik altijd zin in zal hebben. Zowel voor de creatieve uitspattingen als de sterke doch relaxte vibe van het album.

Dit album had niet veel tijd nodig om mij te overtuigen; meteen al bij de eerste luisterbeurt was ik overtuigd van de levensvreugde, het spelplezier, de frivoliteit en algemene guitigheid van deze Braziliaanse jongmensen (zangeres Baby Consuelo en gitarist Pepeu Gomes telden in 1972 amper 20 zomers!). Acabou Chorare zal begin jaren '70 een verademing geweest zijn in Brazilië, dat in de jaren '60 geteisterd werd door een hard militair regime, waardoor op natuurlijke wijze een tegencultuur ontstond met vaandeldragers als Caetano Veloso, João Gilberto & Gilberto Gil.

Het album bruist namelijk, en is een waar festijn om aan te horen. Enkel het titelnummer is ingetogener, maar dat vind ik wel een erg mooi luisterliedje waarvan Koenr hierboven het verhaal reeds uit de doeken heeft gedaan. De hoes van het album zet je wel een beetje op het verkeerde been, want daaruit valt niet op te maken dat het om zulk een opgewekte plaat gaat. Verder is het wel een mooi, zij het rommelig stilleven.

De mooiste momenten van de plaat hoor ik wanneer Baby Consuelo en (denk ik toch) Moraes Moreira een duet aangaan, zoals in de opener en in Tinindo Trincando. Ik word vooral gegrepen door de vrouwelijke zang, die ergens in hogere sferen lijkt te zijn weggedreven.

Ook de drive, een soort ontspannen groove, die de plaat stuurt, draagt bij tot de schoonheid van dit album. Het bruisende, mijn ogen met pretlichtjes voorzienende Besta é Tu is daar een mooi voorbeeld van. In 2007 werd de plaat overigens door Rolling Stone op nr. 1 gezet in hun overzicht van de 100 beste albums uit Brazilië, wat toch een hele eer is, de grootheden die ik hierboven reeds neerschreef indachtig!

Ook bijna 50 jaar na datum klinkt dit album nog fris en vooral verfrissend, een welkome tegenstem tégen de tegenstem, maar niet heus. Een viering van het leven, als het ware, wat in deze tijden van corona, Trump en andere Bolsonaro's broodnodig is.

4 sterren

Dit is een ijzersterk album, en dat komt van iemand die eigenlijk wat moeite heeft met de jaren '70. Maar dit klikt direct, en er is geen enkele plaat uit de jaren '60 of '70 die tot nu toe direct klikte, maar deze plaat brengt daar verandering in. Heel melodieus, warm, zwoel en vrolijk, misschien iets waar we vandaag wat meer nood aan hebben in een toenemende koude samenleving. Preta Pretinha en Besta é Tu vind ik de twee sterkste nummers.