Björk - Voltaïc (2009)

Voltaic blijkt een samenvatting te zijn van wat Bjork sinds de release van haar jongste solo-album Volta heeft uitgebracht. Er zat een registratie aan te komen met op tournee opgenomen live-sessies. Deze zijn op Voltaic bijeengevracht. Je ziet onder meer beelden van optredens van de Volta-tournee in Parijs en Reykjavik. Iedereen die bij een Björk-concert was in Amsterdam of op Rock Werchter in 2007, weet dat het spectaculaire concerten zijn geweest, met de women only koperblazersgroep en dure speeltjes op het podium zoals de Reactable.
Verder een audio van het concert in Parijs, videoclips gemaakt door fans via Björk’s videocompetitie en tal van remixen van de nummers op Volta. De boxset bestaat in totaal uit twee cd’s of lp’s en twee dvd’s:
DISC ONE (AUDIO) Songs From The Volta Tour Performed Live At Olympic Studios
DISC TWO (DVD) The Volta Tour Live In Paris, Live in Reykjavik
DISC THREE (DVD) The Volta Videos and the video competition
DISC FOUR (CD) The Volta Mixes.

Toch maar even wat neer gaan pennen hier.

Goed, Björk - tot een week of wat geleden één van die zovele artiesten waarvan ik één plaat in bezit had, zo ooit gekocht om eens te proberen, best aardig bevonden ook nog, maar niet van oeh en aah en laat ik eens een maandsalaris aan de rest van de discografie uitgeven. Vespertine - de plaat in kwestie - heb ik een aantal jaren terug aangeschaft - de beste, intiemste, alleste volgens zovelen - maar hoewel ik het een heel aardig plaatje vond en vind, is de vonk nooit echt overgeslagen. Vespertine, naar mijn oren wat te kil, wist geen vlammetje aan te wakkeren; een ontluikende liefde bleef on-ontluikend.

Mijn hernieuwde interesse in Björk werd een tijdje terug aangewakkerd toen ik via een, toegegeven, wat vreemde omweg bij Who Is It? belandde (om precies te zijn, ik gebruikte de song, naar mij doorgespeeld de cursuscoördinator, om studenten kritisch luisteren naar problematische Engelse klanken en fonetische transcriptie te laten oefenen); potverdomme, dacht ik, is dat toch diezelfde Björk? Beviel me stukken meer, dit potje muziek. Ongetwijfeld als gevolg hiervan zat ik plots met de clip van Army Of Me in mijn hoofd - let wel, alleen de clip, zo met Björk toerend door industrieel grijs in een gigantische vrachtwagen. Ooit, jaren terug, eens gezien op MTV toen ik koortsig, licht ijlend, op bed lag te gapen, ziek thuis van school. Desbetreffende clip is altijd een beetje blijven spoken - hoewel ik me van de muziek niets herinneren kon, en bij herluisteren bleek het heel anders dan ik me had ingebeeld - en met Who Is It? waren plots die surrealistische beelden weer daar.

Zodoende naar de Plaatboef getoogd en daar Post aangeschaft - bij thuiskomst gedraaid en, jawel, om. Liefde eens te meer ontluikend, en een plotse hunkering naar méér Björk. Moeders vertrok toevalligerwijs niet veel later een weekje naar New York en een verlanglijstje mocht ik meegeven; uiteraard, u snapt het, de nodige Björk-titels erop neergepend, en dan maar hopen. Bij terugkomst een fijne vangst: tussen de Zorns zaten ook Medúlla en dit Voltaïc - overigens een miskoop, en wel een zeer prettige, want Volta stond op mijn lijstje. Hoe het ook zij, twee nieuwe Björk-platen ter beschikking ("Kon je ze niet gewoon downloaden?", vraagt u zich misschien af, en ja, dat kon, maar dat heeft soms half de charme niet), en weldra had ik een vlammende verliefdheid opgelopen (op deze manier één keer eerder gebeurd, zeven jaar terug, met Ayumi Hamasaki).

Goed, de langdradige introductie terzijde, Voltaïc dan. Zoals ik al zei, niet de beoogde aankoop, maar toevallig mooi wel precies de mooiste Björk-plaat die ik nu in de kast heb staan. Duidelijk mag zijn dat tot voor kort mijn Björks niet zo sterk was; Vespertine kende ik, daarbuiten eigenlijk niets - meer van die flarden van beelden die zijn blijven hangen zonder dat ik er muzikaal nog iets van wist (eerder al Army Of Me; in dezelfde categorie: Björk als digitale ijsbeer, Björk als koel-witte robot). Voltaïc geldt voor de gemiddelde luisteraar dan waarschijnlijk als een leuk soort retrospectief, voor mij is het veelal een introductie geweest, met af en toe een verhelderend ach-so-moment (de Björkbeer: Hunter; de Björkbot: All Is Full Of Love - nieuwe songs voor mij).

Mijn mening w.b. het materiaal zal derhalve ook wel wat afwijken van die van de gemiddelde luisteraar; snelle digitale oriëntatie leverde veelal lauw-warme kritieken op, Pitchfork zelfs negatief (maar ach, Pitchfork...). Voor zover het echter misschien een opgewarmde hap genoemd mag worden, is dit er toch één van het kaliber 'een dag laterder enkel smaak'lijker'. CD1 is een live-in-de-studio-sessie, opgenomen in de Olympic Studios in Londen. Veel materiaal van Volta, plus wat klassiekers - twee keer Post, twee keer Homogenic, éénmaal Medúlla en éénmaal Vespertine. Voor zover ik de originelen nu ken, vind ik deze versies zonder uitzondering sterk positief afsteken tegen de originelen. Subtiel andere instrumentatie doen nummers als Hunter, I Miss You en All Is Full Of Love - in hun originele glorie geweldige, maar onmiskenbare 90s, songs - relevanter en tijdlozer klinken dan ze ooit gedaan hebben. Björks stem is, voor zover ik beoordelen kan, met de jaren alleen maar beter, intenser geworden, en de rauwe randjes op zowel bovengenoemde als andere tracks zijn om kippenvel van te krijgen.

De songs zijn eigenlijk zonder uitzondering fantastisch; het songmateriaal is vanzelfsprekend sterk, en de de uitvoeringen, met veel koper in de achtergrond, klinken ontzettend, heerlijk warm. Bovendien is het sausje aan coherentie even indrukwekkend als plezierig - evenveel de verdienste van de muzikanten als van het songmateriaal; materiaal dat soms ruim een decennia in leeftijd scheelt staat gezusterlijk zij aan zij, en het voelt compleet natuurlijk, alsof Voltaïc een album op zich is.

Disc twee is een DVD die twee liveregistraties bevat; één langere, opgenomen in Parijs tijdens de Volta-tour, en één kortere, een intiemer, klein concert, geschoten in IJsland. Wonderwel bevat de Volta-gig inmiddels aardig wat bekends voor mij, en ook hier zijn de uitvoeringen weer uiterst heerlijk. Wat vooral opvalt bij het bekijken van de DVD is die stem - god, die stem! Schijnbaar moeiteloos worden de uithalen - How Scandinavian of me! - eruit geslingerd terwijl Björk hyperactief over het podium stuitert, uiteraard uitgedost in respectievelijk regenboogjurk en snoeppapierjurk; een puur genot voor het oog, dat mag gezegd worden. Een kleurrijk - Volta-stijl - kunstwerk op haar voorhoofd en met kleine momentjes - mimiek, een blik (u hoort/leest het, hier spreekt een hopeloos verliefd jong) - zoals het meeroffelen op Hunter, handen trommelend op een fantoomdrum die de vlinders doen opvliegen.

Muzikale ondersteuning bij de Volta-gig ontvangt Björk van onder meer een gigantische kopersectie - eveneens getooid in extravagante kleding en make-up, tevens met vlaggetjes (Raise your flag!) in de hoofdtooi - Jónas Sen op toetsen, Damian Taylor als alleskunner op alles met knopjes en stekkers, en Chris Corsano - jawel, Corsano! - die allerhande percussie regelt. Het pure plezier, het talent, het spat ervan af, en dan te bedenken dat Björk zich bij het opnemen van dit concert niet eens al te best voelde - petje af! Tracklist, voor de completisten, is te vinden op voltaïc /// bjork.com.

De IJsland-gig is, zoals gezegd, een stuk kleiner van opzet; een set van slechts vijf nummers, met Björk ondersteund door een koor en wederom Jónas Sen op toetsen. Intiemere sfeer, Björk met het haar in een Medúlla-achtig soort vlechtwerk over het hoofd gedrapeerd, een wat soberdere songkeuze (zie wederom de voorgaande link). Wederom erg mooi, hoewel ik persoonlijk vaker het Volta-concert draai. Desalniettemin, fijne registratie die mooi de ingetogener kant van Björk toont.

Over disc drie kan ik weinig zeggen - mijn versie houdt hier namelijk op. Voltaïc is namelijk in een keur aan versies verschenen, waaronder CD-only (met enkel disc 1), CD+DVD (met discs 1 en 2; deze heb ik) en deluxe LP en CD versies (met al het materiaal). Hoe dan ook, disc drie bevat de clips voor vijf tracks van Volta en een keur aan inzendingen uit de Innocence-clip-wedstrijd; een leuke toevoeging, maar de handige YouTube'er kan veel van dit materiaal ook gewoon online bekijken.

Disc vier heb ik ook niet 'echt', maar gelukkig wel nep, en met de rits MP3'tjes ben ik voorlopig ook wel content. De twaalf mixen variëren zowel in stijl als kwaliteit, maar zijn allemaal eigenlijk goed luisterbaar. Mixen van Innocence en Declare Independence voeren de boventoon - geef de remixers eens ongelijk - maar van overkill is verder geen sprake (voor eenieder die na Army Of Mixes iets dergelijks vreest). Een keur aan bekende namen, waaronder Matthew Herbert, Simian Mobile Disco, Alva Noto, en Black Pus - deze laatste een project van Brian Chippendale, drummer van noiserockers Lightning Bolt; zijn mix is, zoals verwacht, een lekker chaotisch stuk herrie met veel drumroffeltjes. Fijn discje, hoewel mijn persoonlijke voorkeur nog altijd naar disc 1 uitgaat.

En daar heb je het dan. Aanraadfactor? Tja, dat vind ik lastig. Voor mij als zogeheten 'newbie' is dit in ieder geval een fantastische plaat. Hals over kop voor mevrouw gevallen hiermee - wat een muzikante, wat een persoonlijkheid. Mijn ontdekkingsreis w.b. deze dame is nog maar net begonnen, en god, niet te beschrijven hoeveel zin ik in die reis heb! 4,5*

Mooi om te lezen. Bij mij is de Björk-reis bij Volta juist tot stilstand gekomen, na te zijn begonnen met Debut. Maar met Björk ben je nooit echt helemaal klaar, dus ik stap binnenkort ook maar weer eens in.

Na de release van Volta heb ik Björk in het Westerpark (en op Werchter) live gezien met veel van deze uitvoeringen.

De Volta nummers waren echt subliem live (Declare Independence ), maar ik vond het toch een klein beetje jammer dat voor een aantal oudere nummers ook nieuwe arrangementen waren gemaakt met (te) veel blazers. Bijvoorbeeld een All is full of love hoor ik toch liever live met een flink strijkorkest, zoals ze het voorheen vaak opvoerde. Komt toch net wat intenser over ofzo.

Anderzijds is het natuurlijk wel te prijzen dat ze oude nummers steeds op een vernieuwende manier brengt. Dat maakt dat deze release ook zeker geen overbodige is. Het zijn zowel de nieuwe als de oude nummers in Volta stijl, en dat is zeker meer dan de moeite waard! Daarnaast is het volgens mij altijd een aanrader om Björk live te gaan zien, want het lijkt me altijd weer een unieke ervaring.

De remixen ken ik overigens niet, maar die trekken me ook niet zo moet ik zeggen. Ik ken weinig remixen van Björk nummers die beter zijn dan het origineel, of er zelfs maar in de buurt komen.

Ik ga kort in op de 4 schijfjes van Voltaïc:

De concert-dvd heeft als hoogtepunten Joga, Desired Constellation en Hyperballad/Pluto, maar is eigenlijk over de gehele lijn subliem. Björk is goed bij stem en ook de Reactable en het blaasorkest vind ik erg goed.

De dvd met de video's vind ik nogal mager. Vooral de 11 (!) verschillende versies van Innocence zijn overbodig. Geef mij dan maar de video's die Björk maakte ten tijde van Homogenic en Post.

De 'live in de studio'-cd bevat mooie versies van The Pleasure Is All Mine en Pagan Poetry, maar interesseert mij verder niet zo zeer. Ik had liever een cd-versie van de live-dvd gehad.

De remix-cd vind ik super! Van de vijf singles van Volta bestaan veel remixes en degene die we hier vinden behoren gelukkig tot de beste daarvan. Absoluut hoogtepunt is de Modeselektor's RMX for Girls van Dull Flame of Desire.

Samengevat: 1 super-dvd, 1 super-cd, 1 minder interessante dvd en 1 minder interessante cd. Misschien kom ik hier nu wat negatief over, maar dat is echt niet mijn bedoeling. Want alles bij elkaar opgeteld is Voltaïc een leuk item in mijn collectie, en een erg mooi souvenir van Björk's Volta-jaren (2007-2009).

Saai is het i.i.g. nooit met Bjork..maar soms gaat het -naar mijn smaak- toch allemaal wat te abstract aan toe en lijkt het meer een losse verzameling van geluiden. Daar waar dat minder prominent aanwezig is, zoals bij o.a: Hunter en Earth Intruders hoor ik een Bjork, die mij het meeste ligt.