Ayumi Hamasaki - NEXT LEVEL (2009)

Ik heb de afgelopen jaren (inmiddels bijna decennia - mijn Ayu-fandom begon in 2003) aardig wat over Ayumi Hamasaki geschreven. Een flink deel van al deze schrijfsels beslaan mijn niet altijd even gezonde, obsessieve luistergedrag, waarbij ik in korte fases zo belachelijk veel, vaak en lang Ayu luister dat ik vervolgens een tijdje weer geen noot kan horen. Al bijna twintig jaar fiets ik nu door deze cycli van hyperconsumptie en geheelonthouding en bezorgt Ayu me zo zowel periodes van de meest intense muziekbeleving en fandom als periodes waarin ik last heb van een soort Ayu-allergie.

NEXT LEVEL heb ik regelmatig afgedaan als een matig album dat veel te enthousiast wilde meeliften op de electropophype van destijds – Perfume was één van de populairste J-pop-acts van het moment en het leek mij uiterst duidelijk dat NEXT LEVEL niets anders was dan een simpele cash-in op de hype. Hoe makkelijker scoren dan mee te liften op het succes van anderen? Extra teleurgesteld was ik nog wel in Ayu omdat ze juist altijd precies had gedaan wat ze zelf wilde en waar ze goed in was – wars van trends noem je zoiets, en tot halverwege de 00s was Ayu dat absoluut (vond ik dan). Vanaf My Story (vond ik dan) was de klad er echter een beetje ingekomen (vond ik dan).

Mijn kritiek bleek echter niet geheel terecht, al duurde het wel een ruim decennium voor ik daar eindelijk achter kwam. Ik had me namelijk na mijn intense eerste fanperiode neergelegd bij het feit dat Ayu’s genialiteit eindig was - en het vaatje blijkbaar ergens rond 2005 opeens leeg. Mijn luisteren beperkte zich tot de albums tot en met Rainbow, het mini-album Memorial Address en de eenzame uitschieter Secret, die uitgekomen was tussen een reeks teleurstellende, vlakke albums (vond ik dan).

Zo ging dat jaren en jaren, tot ik ergens begin 2022 de stoute schoenen aantrok en in plaats van één van de vaste waarden een compilatie op Spotify aanslingerde (WINTER BALLAD SELECTION, uiteraard met ALLEMAAL HOOFDLETTERS) (ik heb namelijk een bijzondere zwak voor goede J- en K-ballads – op deze compilatie dan ook een aantal grote favorieten). Tussen de mij al wat bekendere tracks werd ik echter plots overdonderd door een track die voor mij nog helemaal nieuw was, het fenomenale You were… Ik weet nog dat ik even in absolute shock verkeerde, zo weinig was ik voorbereid op de genialiteit die ik blijkbaar al 12 jaar was misgelopen (You were… bleek van het door mij eveneens ten onrechte verguisde Rock ’n Roll Circus, dat ik nooit echt een kans had gegeven). Inmiddels behoort You were… tot één van mijn absolute favorieten.

You were… was de song waardoor ik Ayu’s discografie weer actief begon te verkennen en dat leverde al gauw nog veel meer verrassingen op. (miss)understood had ik ten tijde van de release maar weinig interessant gevonden, maar dit album werd snel mijn meest beluisterde en wellicht zelfs lievelingsalbum van Ayu. Dagen en weken stond Ayu op repeat: eerst vooral (miss)understood, toen langzaam maar zeker met toevoeging van veel meer voor mij volledig of relatief nieuwe albums. Zo bleek niet alleen (miss)understood een schot in de roos, maar vond ik ook Rock ’n Roll Circus, M(A)DE IN JAPAN, LOVE again en (dus) NEXT LEVEL helemaal geweldig.

Meeliften op de electropophype? Wat een hard en onwaar oordeel. Hoewel het visuele karakter van dit album daar zeker de mosterd vandaan haalde (niet alleen het artwork, maar ook de clips van o.a. Rule en Sparkle) is het album op muzikaal vlak klassieke Ayu, met haar kenmerkende, volstrekt eigen smaak J-pop. Zo ongeveer sinds Duty is ze bezig geweest deze stijl te perfectioneren en levert ze steeds platen af die een eclectisch maar eenduidig popconcept bieden, waarin knallende rock wordt afgewisseld met knetterende dance en tranentrekkende ballads – soms binnen dezelfde track.

Op NEXT LEVEL bleken gewoon (‘gewoon’) weer stapeltjes pareltjes te vinden. De etherische titeltrack, het knallende Identity, de zo zo zo fijn gestructureerde ballad Days, het zijn slechts drie uitblinkers op deze consistent goede en consistent gevarieerde plaat. Het magische GREEN is misschien wel het absolute hoogtepunt; na een kort, beklemmend intro opent de song plots en volledig als een met dauw bedekte bloem die zich naar de eerste zonnestralen richt, met een zo vol, zo organisch, zo groen geluid, geen beschrijving kan het eer aan doen.

Ook interessant is het feit dat Ayu er in de jaren voorafgaand aan (o.a.) NEXT LEVEL er weleens van beticht werd bloated albums af te leveren, van die albums die elke van de 74 minuten die op een reguliere CD te proppen waren benutten (vanaf I am… was dat een beetje de trend geworden, maar met Secret kwam er eigenlijk alweer een keerpunt) en daarmee soms maar dúren. NEXT LEVEL is ook gewoon lekker compact met zijn 55 minuten; je er zou zelfs iets op aan te merken kunnen hebben als je je beseft dat er nog een aantal interludes in verstopt zit (dat was overigens ook altijd al een handelsmerk van Ayu), maar deze geven het album alleen nog maar meer vorm en cohesie.

Kortom: NEXT LEVEL is met gemak één van Ayu's beste platen en zou verplicht huiswerk moeten zijn voor elke J-pop-adept.