Mike Patton - Laborintus II (2012)

Berio's Laborintus II (1965) is mijn favoriet werk van Berio - waarschijnlijk is het ook het meest toegankelijke werk van deze avant garde-componist (afgezien van z'n bewerkingen van folk- en Beatlessongs) - en misschien is het wel mijn favoriet werk van de hele 20ste eeuw; het staat voor mij op dezelfde hoogte als Messiaen's Quatuor pour la fin du temps (1941) maar anders dan dat laatste werk is er in de serieuze ('klassieke') muziekwereld weinig aandacht voor dit werk van Berio. Het iets latere Sinfonia van Berio wordt wel alom beschouwd als een mijlpaal in de 20ste eeuwse muziekgeschiedenis, maar ik hou het meest van Laborintus II. De reden waarom het zo weinig doet in de klassieke wereld is waarschijnlijk ook de reden waarom ik het geweldig vind: het is een theaterwerk dat heel eclectisch alle genres mengt van Monteverdi/middeleeuws tot jazz en elektronische muziek (met het iets latere Sinfonia zou Berio zelfs talloze werken uit de hele muziekgeschiedenis citeren waardoor het wel het eerste postmoderne muziekwerk wordt genoemd). Omdat het werk zo genre-overstijgend is, valt het misschien wat buiten de aandacht van de klassieke wereld maar kon het ook gebeuren dat Mike Patton (ex-Faith No More) er z'n eigen versie van opnam en het op musicmeter terecht kwam waar men eigenlijk geen klassieke/kunstmuziek bespreekt. Maar gelet op de aandacht/scores hier doet het ook weinig in de popwereld...

Mogelijk komt dat ook doordat de versie van Mike Patton een hele lelijke, slechte versie is. Sowieso bestaan er veel lelijke versies (blijkbaar is het heel moeilijk dit werk goed uit te voeren), maar de versie met onder andere Musique Vivante en gedirigeerd door Berio zelf is adembenemend mooi en zou ik iedereen willen aanraden als men open staat voor een hele nieuwe muzikale wereld. Want dat is wat dit werk in een goede uitvoering biedt: een geheel nieuwe muzikale wereld en ervaring. Het werk is gecomponeerd ter ere van Dante's 700ste geboortedag en in mijn oren slaagt Berio erin die middeleeuwse sfeer te geven maar met uiterst moderne middelen waaronder jazz en elektronische klanken. Sommige versies laten de electronica weg maar dat is een vreselijke aderlating: de electronica is juist wat dit werk zo geweldig maakt (al zegt Berio zelf dat de electronica in het verlengde van de muziek is gecomponeerd)! Ik haat overigens electronische muziek als in synthesizers maar die vroege electronische muziek van avant garde-componisten vind ik het mooiste wat ik ooit heb gehoord: de electronische klanken zijn hier een soort agressieve flipperkastgeluiden en andere ontsporingen/explosies van geluid. De electronica vindt men in het tweede, ontstuimige deel van dit werk en in combinatie met de rest van de muziek geeft het de luisteraar het gevoel midden in Dante's hel te staan terwijl het tegelijkertijd hemels klinkt. Als ik dood ben verwacht ik in de hemel/hel opnieuw Berio's Laborintus II te horen...