Return to Forever featuring Chick Corea - No Mystery (1975)

Kijk, een van mijn eerste Jazzrock-platen. RtF is een van de toppers in dit genre, dat tegenwoordig Fusion heet geloof ik.
De mannen beheersen hun instrumenten en weten wat ze spelen.
Muzikaal om van te smullen. En weer terug op LP gekocht; heerlijk nostalgisch.

jazzrock valt onder fusion

Voor mijn gevoel zijn dat twee verschillende dingen, al hebben ze wel raakvlakken. Bij jazzrock denk ik eerder aan de opwindende crossover tussen jazz en rock, zoals die met name door bands als Mahavishnu Orchestra, Weather Report en Return to Forever werd gemaakt. Fusion associeer ik toch meer met het soort gemakkelijk in het gehoor liggende jazz dat gemaakt werd/wordt door bands als Spyro Gyra, Rippingtons en Yellowjackets. Daar zitten vaak meer funk- dan rock-invloeden in.

Al is de scheidslijn dun, want ook de jazzrock van de jaren zeventig werd behoorlijk beïnvloed door de toen sterk in opkomst zijnde funk. Dat hoor je ook terug op deze plaat. Vooral op kant 1 gaan de topmuzikanten als beesten tekeer en swingt, rockt en funkt het als een malle. Groepsleider en pianist Chick Corea gaat daar bijna ten onder in het muzikale geweld, al houdt-ie uiteindelijk de touwtjes stevig in handen.
Kant 2 is overwegend rustiger, met een hoofdrol voor de piano en het toetsenarsenaal van Corea. Die plaatkant omvat ook alleen maar composities van hem, terwijl alle groepsleden van RTF bijdragen aan de nummers op kant 1. Dat zijn natuurlijk niet de minsten: Stanley Clarke op bas, Lenny White op drums en een nog zeer jonge Al di Meola op gitaar.

Dat maakt het een wat tweeslachtige plaat, al kent ook kant 2 genoeg pittige gitaar- bas- en synthesizererupties om het interessant te houden. Maar vaak, zoals bijvoorbeeld in de titeltrack, keren de nummers toch weer terug naar het pianiothema waarmee Chick Corea opent. Alle nummers kennen ook een mooie, vloeiende opbouw, van de korte, funky opener Dayride tot het prachtige, ook met verstilde momenten uitgewerkte Celebration Suite. Dit is een jazzrockplaat van wereldklasse.

Wat ik geleerd op mijn dagen op het jazzmusicarchives-forum is:

- Jazzrock: jazz gespeeld met rock-instrumenten, dus het heeft swing

- Fusion: pop (of rock) met jazz-elementen (Al Jarreau, Spyro Gyra etc.), en heeft geen swing (disco of rockritmes, dus rechtdoor gedrumd)

Dus wat dat betreft hanteren wij de zelfde definities. Bij Return to Forever is het wel moeilijk, want ook al zijn het allemaal jazzmuzikanten, ik hoor niet echt een swing zoals ik dat bij Tony Williams' Lifetime of bij Weather Report nog wel mag horen.

Ik gebruik ook weleens de term jazzrock/fusion als parapluterm.
Soms als iets niet per sé swingt maar wel lekker funkt (groovet) dan kan je nog altijd de term jazzfunk gebruiken, maar dat is op Return to Forever ook niet echt toepasbaar.

Wat ik echt gave jazzfunk vind (bijvoorbeeld) is: https://www.youtube.com/watch?v=1t3wY0irprA
Op één of andere manier waren de Scandinaviërs echt lekker bezig met het kruisen van Amerikaanse stijlen.

Ik zit naar aanleiding van die opmerking van voltazy hierboven net nog even te googlen. Wikipedia hanteert een veel bredere definitie van fusion. Zij plakken het op elk muziekgenre waarbij toevallig twee of meer muziekstijlen met elkaar worden gecombineerd, zelfs op countrypop en rock 'n' roll. Ik geloof niet dat ik het daarmee eens ben, maar het zal er wel sterk van afhangen in welk tijdperk je bent opgegroeid. Verder zie ik ook vaak dat de termen jazzrock en fusion door elkaar gebruikt worden.

Bij fusion hoor ik toch vaker funk- en disco-invloeden terug, in tegenstelling tot jazzrock. Dat is voor mij het onderscheidende kenmerk. Jazzrock heeft inderdaad een ander soort swing. RTF lijkt me, zeker op dit album, een grensgeval. Het rockt op sommige plaatsen behoorlijk, niet in de laatste plaats door het drukke gitaarwerk van Al di Meola, en ook het synthesizergeweld van Chick Corea. Maar de ritmesectie legt er toch ook vaak een behoorlijk zware funkbasis onder. Kan ook nauwelijks anders met mannen als Clarke en White. Die gaan op hun solo-album ook behoorlijk vaak de funk-kant op.

Ik associeer Scandinaviërs eigenlijk helemaal niet met jazzrock of -funk. Dan moet ik denken aan Mezzoforte, en dat is toch wel een behoorlijk lichte variant van jazzfunk, of beter: fusion. Maar de muziek uit die link klinkt behoorlijk jazzy, met een goede groove. En uit een ooghoek heb ik wel eens opgemerkt dat Scandi's zich de laatste (tientallen?) jaren best wel vaak toeleggen op dit soort muziek.

Scandinavische jazzrock en progrock is een soort hobby van mij. En dat eigenlijk met name de seventies. De aandacht lag altijd op de Britse en Amerikaanse acts. Ik probeer al jaren de parels uit de minder bekende scenes te vinden:
Finnish progrock/jazzrock from the Seventies by Monsieur_Renard | Discogs Lists
Swedish Jazzrock / progrock from the seventies by Monsieur_Renard | Discogs Lists
Prog/jazzrock from Quebec by Monsieur_Renard | Discogs Lists
German Jazzrock / Progrock from the Seventies by Monsieur_Renard | Discogs Lists

en ook:
Canterbury scene by Monsieur_Renard | Discogs Lists
Dutch Jazzrock/Progrock from the seventies by Monsieur_Renard | Discogs Lists

Van de Deense en Noorse scene heb ik (nog) niet veel informatie. Ik heb ook weer niet alle tijd van de wereld, maar ik zal er binnenkort aan werken.

Jazz rock 4 sure! Top album maar minder dan Romantic Warrior. Top musici! heerlijk 1975.