Klaus Schulze - Live @ Klangart CD 1 (2001)

Klaus Schulze het blijft een bijzonder mens binnen de elektronische muziek. Vele albums die niet de gezelligste muziek bevatten, maar die desondanks als een warme deken aanvoelen. En als het dan ineens een keertje vrolijk klinkt knijpen al mijn spieren wat aan, omdat in dat geval niet de beste muziek van de man voorbij komt. En dan is er naast het nodige studiowerk van Schulze ook nogal wat live werk op plaat verschenen. Kortom; Schulze houdt van doorwerken en af en toe een "bedrijfsongeval" moet kunnen op een grootte productie, daar ga ik niet moeilijk over doen. En dan is er nog de Schulze van de live optredens. In de jaren zeventig van de vorige eeuw gezeten op een hoogpolig tapijtje laag op het podium en tegenwoordig in een luxe bureaufauteuil omringt door een imposante installatie. Zie daar de ontwikkeling. En dan opnieuw heb je een live schijf van de man in handen die is opgenomen tijdens het KlangArt festival wat op 9 juni 2001 plaats vond in Osnabrück en dan is daar de vraag: "Wat hebben de mensen aldaar gehoord in een grootte zaal terwijl Schulze de regie voerde over zijn elektronica-winkel?"

De track Breeze to Sequence begint erg zacht en stelt daarmee mijn oren danig op de proef. Zodra er wat te horen is doet het in eerste instantie wat experimenteel aan. Voor mijn gevoel zou het uit de begindagen hadden kunnen komen van de elektronische muziek. Als er later voorzichtig wat ritme in het stuk komt ontstaat er langzaam maar zeker een heerlijke groove, zoals ik deze graag van Schulze mag horen. Het is spannend en ingetogen met daaronder een laag van klassieke zang uit de elektronica-winkel. Mede hierdoor lijkt het wel of Schulze me op reis neemt. Even is daar een tussenstop waarna de bijzonder relaxte trip verder gaat. Als ik mijn ogen sluit zie ik in gedachte van alles voorbij komen. Midden in het stuk heb ik dan ook het gevoel of ik lichtjaren ver de aarde ben verwijderd. De sterren fonkelen terwijl de ijle tonen van Schulze me naar adem doen snakken. Langzaam naar dit middendeel gaat heel subtiel de kraan stukje bij beetje open, waardoor ik het gevoel krijg weer enigszins in de bewoonde wereld te zijn terechtgekomen. Zei het voor even wat aan het einde van het stuk is daar opnieuw het gevoel van in een vacuüm te worden gezogen naar een wereld ver weg. Zodra er wat is te horen wat aan het huilen van de wind doet denken ben ik ongemerkt terechtgekomen in de track Loops to Groove. Het zit wat tegen de stilte aan en het ritme wat te horen is doet me denken aan rustig wandelen. De verdere invulling doet sferisch aan, het roept bij mij een beeld op van mist wat in de ochtend langzaam maar zeker plaats maakt voor de eerste zonnestralen die ieder moment kunnen verschijnen. Daarnaast is het opnieuw een prachtig staaltje van Klaus Schulze hoe hij met heel weinig me aan de stereo doet kluisteren. Gaande het stuk raak ik in een soort trance en zodra daar heel subtiel een vrouwenstem is te horen lijkt het wel of er een betovering gaande is. Het is een bijzondere sfeer en in de zaal van Osnabrück zal je bijwijze van spreken een speld hebben kunnen horen vallen. Nu met de ogen dicht een schitterende verstilde trip.

Haast ongemerkt zit ik een sacrale sfeer waarmee From Church to Search mee begint. Even is daar een rust moment met daaronder stemmige klanken die uit een kathedraal hadden kunnen komen. Langzaam heel langzaam komt er wat ritme in stuk binnen, maar wat bovenal blijft staan is de sacrale sfeer die een mooi verhaal heeft te vertellen. Halverwege het stuk is daar opnieuw verstilling te horen. Op een bed van koorklanken krijg ik het gevoel of ik weg zweef naar onbekende gebieden. Daarnaast zij er heel subtiel nog wat klanken te horen de me wat aan het Midden Oosten doen denken terwijl ik per minuut het gevoel krijg de aarde niet meer te kunnen zien. Een sfeer die nog eens versterkt wordt als ik mijn ogen sluit. Aan het einde van het stuk wordt ik op een haast klassieke wijze op de aarde gezet en voel me als het ware herboren. Erg wonderlijk dat zo weinig aan geluid zoveel met je kan doen. Terug in kathedraal waar het stuk dus begon.

I Loop You Schwindelig begint spannend, naar mijn idee ben naar een film aan kijken waar bandieten een kluis proberen te kraken in een donkere kelder van een bank. Even lijkt er niets te gebeuren, toch weet Klaus Schulze me met weinig aan de stereo te doen kluisteren, met een gevoel of het de bandieten gaat lukken om de kluis te kraken. Muzikaal wellicht geen hoogstandje, edoch de sfeer die wordt neergezet is om door een ringetje te halen. Minimaal met het juiste effect laat ik maar zeggen. Gaande het stuk gaat het tempo stukje bij beetje omhoog even is daar het gevoel van in het luchtledige zijn te beland, wat denk ik toe te schrijven valt aan de trance waar ik gaande het stuk door gegrepen wordt. Kortom; het is Schulze ten voeten uit die hier opnieuw laat horen wat hij met een paar "simpele" muziekstructuren weet te doen. Juist, iemand de luidsprekers haast van de binnenkant laten zien. Het kleine halve uur lijkt dan in eerste instantie voorbij te vliegen, toch heb ik op een gegeven moment het gevoel dat er wat meer variatie had in gemogen. Na het einde toe wordt het een tikje saai.

Met fraaie klassieke klanken uit de cello van Wolfgang Tiepold begint de bonus track Short Romance. Het roept een beeld op van iemand die zijn geliefde uitzwaait die aan de wal staat met voor zich een groot cruise schip. De kille dauw maakt langzaam plaats voor een beeld van een schip wat aan de einder verdwijnt. Emoties lopen even op en in een desolate sfeer gaat de thuisblijver op weg naar huis terwijl het asfalt onder zijn auto verdwijnt.

Daarmee komt er dan een mooi einde aan een fraai live album van Klaus Schulze. Geen meesterwerk wat met name toe te schrijven valt aan dat de track I Loop You Schwindelig voor mijn gevoel althans wat aan de lange kant is. Desalniettemin heb ik de afgelopen vijf kwartier me wel muzikaal vermaakt.

Dit eerste deel van Live@Klangart van Klaus Schulze bevat live-registraties opgenomen in Osnabrück (de eerste drie nummers), en Hambühren (zowel nummer 4 als de bonustrack nummer 5).

"Breeze to Sequence" begint lekker experimenteel en vaag met allerlei gave effecten uit de elektronische trukendoos van Schulze. Niet veel later knalt hij er heerlijk in met een geweldige sequencer en de reis naar de verste uithoeken van het heelal met Schulze aan het roer kan daadwerkelijk beginnen. Tijdens deze reis passeer ik voor even een ruimteschip in de vorm van een kathedraal waar een koor aan het zingen is (en doe ik even net alsof ik onwetend ben, gezien het feit dat dit koor gewoon afkomstig is uit de EMU-synthesizer). Een heerlijke solo zet in en houdt consequent en op een gegeven moment zelfs een beetje halsstarrig aan. Schulze knalt er tussendoor ook meteen nog even een subtiele technobeat onder. Het is als vanouds vertrouwd terrein waarin ik me begeef en dat is in wezen niet verkeerd. Het enige wat je ervan kan zeggen, is dat de solo wat te lang aanhoudt, waardoor deze eerder wat zeurderig gaat klinken dan dat ie nog wat toe te voegen heeft. Maar eerlijk is eerlijk: het is een gedegen opener te noemen.

E.e.a. gaat uiteindelijk redelijk onopgemerkt over in "Loops to Groove" en na wat zoemende en brommende geluiden zet Schulze een aardig hip klinkend ritme in, wat zo gebruikt had kunnen worden voor een hiphop-nummer. Echter blijft de achtergrond behoorlijk veel sfeer opeisen, waardoor dat hiphop-gevoel er nooit komt (en dat is maar goed ook...). Dit is ergens best een droefgeestig klinkend stuk muziek, maar tegelijkertijd klinkt het ook heel sfeervol en mooi. Op een gegeven moment is er zelfs even een woordloos zingende vrouwenstem te horen die voor wat extra toegankelijkheid zorgt. Dit is al met al een heel geslaagde compositie, waarmee Schulze laat horen ook heel gevoelige en rustige muziek te kunnen maken, iets wat hij in zijn latere oeuvre vaker zou gaan doen, getuige albums als Kontinuum en Shadowlands. Sterker nog, ergens doet vooral de tweede helft van het nummer me sterk denken aan het laatste stuk van Kontinuum's "Sequenzer (From 70 to 07)", maar dan zonder het ritme.

Met een zachte knal zet Schulze "From Church to Search" in en het ritme neemt rustig toe. Tevens maak ik voor even een reis terug naar de ruimte-kathedraal, omdat ik het nou eenmaal mooi vind om naar een kerkkoor te luisteren, ook al is deze gesampled. Schulze krijgt het andermaal voor elkaar om een geweldige sfeer neer te zetten tijdens dit nummer. Mooie klanken uit de synths zorgen daarvoor. Ergens in de vierde minuut eindigt het ritme en laat hij de synths wat harder klinken, alvorens het ritme weer langzamerhand leven wordt ingeblazen. Een rustige solo wordt tot leven gewekt en krijgt zelfs al vrij snel bijval van een tweede. Ook lijkt het wel alsof er er op een gegeven moment ergens sluimerend een tweede sequence te horen is die wel wat lijkt op die van "Playmate in Paradise" van Moonlake.
Uiteindelijk sluit Schulze af met een indrukwekkend coda waarmee hij flink uitpakt en prachtige akkoorden uit z'n synths laat horen die letterlijk hemels klinken. Wat dat betreft mag dit uiterst sfeervol materiaal genoemd worden!!

Dan is het de beurt aan de langste deal hier vertegenwoordigd op het album, namelijk "I Loop You Schwindelig".
Hippe, ritmische klanken uit de synths zorgen ervoor dat er vrij direct voor een lekker tempo wordt gekozen, terwijl een onderliggende sequencer subtiel kabbelend in combinatie met wat exotisch klinkend percussiewerk de rest van het werk doet. Het nummer kent zeker een bepaalde 'groove', echter klinkt het nergens spannend in mijn oren. Wat mede komt, doordat de muziek veel te lang voortkabbelt zonder dat er verrassingen aan toegevoegd worden. Pas vlak naar het einde toe, lijkt er wat elementen aan de sequencer toegevoegd te worden, maar veel stelt het niet voor. En dat is natuurlijk gewoon zonde, want i.m.o. had hier veel meer mee gedaan kunnen worden qua opbouw/progressie en spanning. Eigenlijk gewoon een gemiste kans dus, waar ik maar één woord voor heb: jammer!!

Mijn versie van het album eindigt met de bonustrack "Short Romance", waar oudgediende Wolfgang Tiepold op zijn vertrouwde cello zijn opwachting mag maken. Het is een sfeervolle, behoudende, inspirerende, echter véél te korte afsluiting (gezien de opbouw en overige factoren veel beloven), van een op zich prima album die helaas ontsiert wordt door het bijna een half uur durende "I Loop You Schwindelig". Wat ervoor zorgt dat dit album een degelijke 3,5 van me krijgt, vanwege het feit dat de rest van de muziek gewoon degelijk Schulze-materiaal bevat. Maar het had meer kunnen wezen....