10,000 Maniacs - Secrets of the I Ching (1983)

Voordat deze band doorbrak - met MTV Unplugged-sessie en al was de band een vreemde eend in de bijt; hoewel de band vandaag de dag vooral bekend staat als door de belezen maar lang wereldvreemde Natalie Merchant (naar eigen zeggen had ze van huis uit niks van wereldnieuws meegekregen, wat haar schok extra groot maakte toen dit in haar collegetijd wel gebeurde), begon het als een college rock band zoals bijvoorbeeld R.E.M. en ook The Smiths. Denk daarbij aan een focus op een helder gitaar (chorus!) en basgeluid, nauwelijks distortion. Zeker in het begin van hun carrière werden de traditionele songstructuren van de popmuziek met de nek aangekeken en ingeruild voor rare grooves uit 'exotische' muziekgenres.

Aan de wijsneuzerige en literaire teksten van Merchant erger ik me vaak wat (ik heb de fout gemaakt de tekst van Poor de Chirico eens op te zoeken ), maar haar zang en melodielijnen zijn vaak sterk. Voor mij is het de combinatie van haar stemgeluid in combinatie met de originele gitaaringrepen van Robert Buck (en John Lombardo) die de band de moeite maakt. Net als Peter Buck ruilen deze Buck en Lombardo hun arpeggio's regelmatig in voor onverwachte gitaarbreaks zonder uit de bocht te vliegen. Buck plundert graag zijn effectenbak, en doet dit met smaak tact. Exhibit A: de hallucinante maar lieflijke noten in the bridge van opener Grey Victory.

Hoogtepunt is voor mij Death of Manolete, zelfs als klinkt het alsof Merchants vocalen gewoon over de band-demo heen zijn geplakt. Ook op My Mother The War en the bridge van Chirico is het scheurende gitaargeluid zo gemixt dat het dromerig blijft klinken.

Tension heeft ook een heerlijk gitaargeluid en blikt (wat mij betreft) al vooruit naar het latere werk van Morrissey, zoals het melancholische Vauxhall & I. Verder is Daktari is high-life-achtig - maar dan op zijn Amerikaans, Pit Viper is een broerige dubdisco-plaat, heeft Katrina's Fair een syrtaki-achtige bridge, is The Latin One een rare latin-dub met een bridge die het nummer redt. De trage dub van National Education Week is op het randje.

Ook dit debuutalbum van 10,000 Maniacs is op streaming-sites niet beschikbaar helaas. Maar op YouTube staat wel een bijna volledige stream van het album waaraan alleen het nummer Tension ontbreekt. Maar dat is dan wel weer ‘los’ te streamen. Van Tension zijn twee versies gemaakt, De oudste versie staat op de EP Human Conflict Number Five uit 1982.

Op Basis van de gemiddelde score op MuMe had ik er niet echt veel van verwacht, maar dat is echt ten onrechte. Dit album is een prima debuut op een paar mindere nummers na. Het album is geproduceerd door Albert Garzon en de bandleden zelf.

Het album opent met Grey Victory. Een nummer met een aantrekkelijke melodie waarin Natalie Merchant zingt over de verwoesting en menselijke tragedie veroorzaakt door de atoombom, specifiek verwijzend naar de aanval op Hiroshima. Het benadrukt de verschrikkingen van nucleaire oorlog, de vernietiging van gemeenschappen en roept cynisch op tot reflectie over de toekomst in een door kernwapens gedomineerde wereld. (8)

Het tweede nummer is Poor de Chirico een nummer met een speelse toon en een luchtige sfeer die reflecteert op existentiële worsteling, herinneringen en de fragiele grens tussen realiteit en verbeelding. Het roept een gevoel van nostalgische melancholie op, waarbij kunst en herinneringen worden gebruikt om persoonlijke chaos te ordenen. De tekst lijkt een dialoog met de Italiaanse kunstenaar Giorgio de Chirico, bekend om zijn metafysische kunstwerken. (7,5)

Het album gaat verder met het nummer Death of Manolete. De songtekst beschrijft de tragische dood van de legendarische stierenvechter Manolete. Het roept beelden op van rouwende vrouwen, eerbiedige menigten en de dramatiek van de arena. De tekst benadrukt de wreedheid van stierenvechten en de sterfelijkheid van zelfs de grootste helden. Het nummer met een hoog tempo klinkt wat gejaagd in positieve zin. Het heeft een klein Spaans accent. (8)

Het vierde nummer Tension is in een wat meer up tempo versie eerder verschenen op de EP Human Conflict Number Five. De songtekst beschrijft de vergankelijkheid van het leven, herinneringen en menselijke relaties. Het tempo van de EP versie bevalt me wat beter. (7)

Daktari is een nummer met tropische accenten in de muziek. Niet helemaal mijn ding. De songtekst beschrijft een gevoel van onrust, chaos en instinctieve reacties op gevaar of stress. De herhaalde oproep om "te gaan zitten" lijkt een metafoor voor kalmte te midden van paniek. De muziek combineert speelse klanken met onderliggende spanning en onzekerheid. (6,5)

Pit Viper is een nummer met een meer sombere wat zakelijke sfeer. De songtekst gebruikt de metafoor van een "pit viper" om een verleidelijke maar gevaarlijke vrouw te beschrijven. Het roept beelden op van verleiding, bedrog en dodelijke aantrekkingskracht. De tekst speelt in op angst, wantrouwen en de dreiging van verborgen kwaad in relaties. (6)

Katrina’s Fair schildert een dromerig en nostalgisch portret van verschillende vrouwen, elk met hun eigen eigenaardigheden en routines. Het nummer heeft een opgewekte toon en de zang versterkt die sfeer met een erg vrolijke klank. (8)

The Latin One is voor mij een vreemd nummer. De songtekst is een aangrijpende en rauwe beschrijving van de gruwelen van oorlog, geïnspireerd door de Eerste Wereldoorlog. Het benadrukt de fysieke en mentale tol van soldaten, ontkracht heroïsche oorlogspropaganda en bekritiseert de romantisering van sterven voor het vaderland. Of de muziek dat ook uitstraalt is voor mij de vraag. (6)

National Education Week is een nummer in reggae stijl en dat is ver uit mijn comfortzone. De songtekst reflecteert op maatschappelijke ongelijkheid, oorlog en de tragedie van kindersterfte door armoede en conflicten. Het benadrukt hoe geschiedenis zich herhaalt, terwijl onschuldigen lijden. De tekst bekritiseert onverschilligheid en roept op tot bewustwording van globale tragedies. (5,5)

Afsluiter My Mother the War is een heerlijk up tempo nummer met een erg melodieuze drive. De tekst personifieert oorlog als een moederfiguur, die diep verweven is met het leven van degenen die door conflict worden getroffen. Het beschrijft de pijn, verlies en rouw die oorlog veroorzaakt, terwijl het de troosteloosheid van een constant aanwezige dreiging en verdriet benadrukt. (8,5)

Conclusie en aanbeveling:
Dit debuutalbum van 10,000 Maniacs is verrassend sterk, ondanks enkele mindere nummers. De teksten zijn diepgaand en raken thema's als oorlog, verlies en maatschappelijke problemen. De muzikale variatie, van melancholische melodieën tot uptempo tracks, maakt het album de moeite waard. Voor liefhebbers van alternatieve rock met poëtische teksten is dit album zeker een aanrader. Bekijk de bijna volledige stream op YouTube en geef het een kans – het verdient meer waardering dan het soms krijgt.

Waardering; 7,1