Proto-Kaw - Before Became After (2004)

Voordat Kansas in 1974 het Kansas werd zoals we het allemaal kennen, vormde Kerry Livgren met een aantal gelijkgestemden een jazzrock-band onder dezelfde naam. Een en ander ging indertijd jammerlijk ter ziele, maar reüneerde een kleine dertig jaar later onder de naam Proto~Kaw. Eerst werd een plaat met werk uit die tijd uitgebracht en later kwamen nog twee studioalbums met nieuw werk, waarvan dit de eerste is. Inmiddels is Proto~Kaw alsnog ter ziele, maar dit nemen ze ons niet meer af.

De muziek van Proto~Kaw is duidelijk door een veelkoppige band met oude mannen gemaakt: een rijk geluid in de geest van de jaren '70. In beginsel was ik met name enthousiast over opvolger "The Wait of Glory", maar bij nader inzien vind ik deze plaat eigenlijk beter. Waar het op de opvolger wel eens iets te veel naar tamelijk gezapige AOR overhelt, switchen we hier meer heen en weer tussen langere progpop en kortere jazzrock- en boogie-nummers. Je zou het ook onevenwichtig kunnen noemen, maar mij smaakt het wel prima zo.

Het prijsnummer combineert evenwel het beste van twee werelden en heet Leaven.

In 2002 ontstond muzikale opwinding in Topeka, Kansas dankzij demo-opnamen van een eerdere bezetting van proggroep Kansas. Uitgebracht onder de groepsnaam Proto-Kaw als Early Recordings from Kansas 1971-1973, besloten de oudgedienden om nieuwe muziek vast te leggen.
Blijkens het verhaal van ex-radioman Steve Jack in het cd-boekje van Before Came After werden hiervoor vier oude nummers opgenomen plus vijf nieuwe, allen van de hand van Kerry Livgren. Van externe liedschrijvers werd Greensburg, Glickstein, Charles, David, Smith and Jones gebruikt.

Op Livgren na had de bezetting van de jaren '71-'73 het leven vervolgd met reguliere banen. In 2002 keerden de mannen terug naar de muziek, minus de overleden pianist/fluitist/altsaxofonist Don Montre, die niet werd vervangen. Originele bassist Rod Mikinski is slechts te horen op Axolotl, zijn vervanger is Craig Kew. In de bezetting verder zanger Lynn Meredith, toetsenist Dan Wright, saxofonist/fluitist John Bolton en drummer Brad Schultz.
Waar Livgrens soloalbums veelal via zijn eigen label verschenen en daardoor in Europa slechts duur verkrijgbaar zijn, verscheen deze Proto-Kaw bij het Duitse proglabel Inside Out, tussen grote namen als Ayreon, Evergrey en Spock's Beard.

De grootste verschillen met dit originele Kansas en het Kansas dat vanaf '74 furore maakte, vormen het gebruik van blaasinstrumenten en de prominentere aanwezigheid van jazz/fusion. Livgren kreeg van zijn vader jazz met de paplepel ingegoten; dit klinkt door in met name de delen met blaasinstrumenten. Voor sommige (prog)rockliefhebbers is dit wellicht wennen.
Wat geboden wordt is niet drukke wiskundeprog, maar een kalmer variant. In eerste instantie vond ik het te kalm of zelfs saai, mede omdat de eerste twee nummers vrij tam zijn. Opener Alt. More Worlds Than Known heeft een veel te korte climax (maar wat een sterke zang in dat slot!) en Words of Honor start eveneens moeizaam. Het zit 'm in de composities, niet het spel.
Track 3 Leaven is de eerste compositie waarin het spannend wordt. Bovendien blijkt dat vaker draaien wordt beloond: het album groeit dankzij verborgen details. Een zang- of instrumentenlijn bijvoorbeeld, of de contrasten in een nummer.

Sterkste nummers op de eerste helft: Leaven met rustige gesproken delen en harde rock, inclusief de sax; het heftigste nummer Axolotl, waarschijnlijk één van de nummers uit de beginperiode met een tekst over zingeving en zoeken; de fusion van Quantum Leapfrog.
Meer sterks op de tweede helft: het "grote Kansas" echoot het nadrukkelijkst in het rijk georkestreerde Gloriana, dat waarschijnlijk uit de oerdagen stamt; Heavenly Man met korte gitaar- en toetsensolo's plus een vleugje reggae, naar een mooi slot opgebouwd; het bijna twaalf minuten durende Theophany sluit het album af en is opgebouwd in de beste Livgreniaanse traditie met donkere en lichte delen, inclusief een altsaxofoonsolo in lichte fusionstijl. Fris buitenbeentje is The Occasion of Your Honest Dreaming, een meerstemmig gezongen popnummer op singlelengte: heerlijk!
De stem van Lynn Meredith is verrassend jong gebleven, je zou 'm op gehoor dertig jaar jonger schatten. Hij is geen powerzanger maar zijn stembanden zijn krachtig en lenig, passend bij de muziek. Wat bovendien opvalt: de meeste heren mogen dan jarenlang geen actieve muziekcarrière hebben gevolgd, het muzikale niveau is hoog.

Is vergelijken verstandig? Een poging: een ingetogen Kansas? Sommige muziek van het Deep Purple met Steve Morse? Hoe dan ook, Before Came After is een prima debuut, ondanks een wat stroef begin. Met een toepasselijke titel waarover je even moet nadenken.

PS: eveneens in 2004 verscheen een bonuseditie met daarop de Kansasklassieker Belexes (live in het oorspronkelijke arrangement van dit oer-Kansas), het in de studio opgenomen midtempo It Moves You, de singleversie van Words of Honor én een interview met de groep. Voor de fanatieke verzamelaar, gezien de prijzen op Discogs.

De Amerikaanse band Proto-Kaw maakt meest complexe, maar ook bijzondere muziek. De band begon in de jaren ’70 en kreeg later nieuw leven door Kerry Livgren, ook bekend van de band Kansas. Proto-Kaw combineert stijlen als progressieve rock, jazz en symfonische muziek. Door deze unieke mix heeft de band een eigen plek in de muziekwereld.

Ik wil je meenemen door hun album Before Became After uit 2004. Dit album laat goed zien hoe veelzijdig Proto-Kaw is en hoeveel vakmanschap in hun muziek zit. Het album heeft negen nummers, die allemaal een eigen stijl en boodschap hebben.

Het album begint met Alt. More Worlds Than Known. Dit nummer start rustig en dromerig. Langzaam bouwt het op naar een mooie gitaarsolo en eindigt het groots. Het nummer gaat over thema’s als wedergeboorte, zelfreflectie, optimisme en doorzettingsvermogen. Dit is een sterke opening die gelijk de sfeer van het album neerzet (8)

Daarna volgt Words of Honor. Dit nummer heeft een rustige intro met mooie dwarsfluitklanken en zachte gitaarpartijen. De sfeer is kalm en vredig. Het nummer onderzoekt de kracht van woorden in een positieve zin en benadrukt de waarde van eerlijke woorden.(6)

Leaven begint met een akoestische, gesproken intro. Al snel verandert dit in een stevig middenstuk met een prachtig koor. Het nummer eindigt uitbundig en gaat over het streven naar perfectie. Het verschil tussen het rustige begin en het krachtige einde maakt dit nummer spannend om naar te luisteren. (8)

Axolotl (For Lack of a Better Name) begint akoestisch, maar breekt dan los in een intens refrein. Dit nummer onderzoekt op een meeslepende manier de zoektocht naar de betekenis van het leven. Het nummer heeft een balans tussen rustige momenten van zelfreflectie en energieke uitbarstingen. (7)

Met Quantum Leapfrog verkent de band het jazzrock-genre. Dit nummer is avontuurlijk en heeft krachtige zang en ingewikkelde ritmes. Het nummer voelt als een muzikale reis die de luisteraar nieuwsgierig houdt. Het thema van dit nummer is wat vaag, maar lijkt een viering van de natuur en het universum te zijn. (6)

Greenburg, Glickstein, Charles, David, Smith and Jones is een cover van de band The Cryan' Shames uit 1968. Dit vrolijke nummer brengt een gevoel van nostalgie en plezier. Het thema gaat over een verlaten eiland met dansende meisjes als afleiding. Dit geeft het nummer een speelse en lichte sfeer. (7)

Gloriana begint groots en heeft een fraai tussenstuk met onder andere een saxofoonsolo. Dit nummer gaat over doorzetten en niet opgeven, zelfs als het moeilijk is. De muziek is krachtig en past goed bij deze boodschap. (8)

The Occasion of Your Honest Dreaming is een vrolijk en toegankelijk nummer met mooie dwarsfluitklanken. Het nummer onderzoekt de verwarring en strijd die komt kijken bij het vinden van duidelijkheid in een ingewikkelde wereld. Het doet dit op een prettige manier die makkelijk te volgen is. (7)

Heavenly Man heeft een rustige en terughoudende sfeer. Dit nummer gaat over de zoektocht naar de zin van het leven en laat gevoelens zien van onzekerheid en verwarring. Het is een persoonlijk nummer dat een diepe emotie met zich meebrengt. (8)

Het album sluit af met Theophany, een indrukwekkend en gevarieerd nummer dat wordt gezien als het hoogtepunt van het album. Dit laatste nummer gaat over zelfontdekking en spirituele groei. De muziek is groots en laat zien hoe complex en diepgaand Proto-Kaw’s muziek kan zijn. (8)

Before Became After van Proto-Kaw is een album dat je meeneemt op een muzikale reis vol mooie, doordachte thema’s. Elk nummer heeft iets bijzonders, en samen vormen ze een geheel dat de veelzijdigheid en het talent van de band laat zien.

Waardering: 7,3 Eerder verschenen op www.jorros-muziekkeuze.nl