Long Story Short (2013)

Zo dan, hij staat erop ... De box van het festival in Wels 2011... Curated by Peter Brotzmann... het komt dus neer op een box vergelijkbaar met zijn "3 Nights in Oslo".. Verschillende projecten, waar hij zelf lang niet in elke zit, die wel allemaal flinke freejazz maken... Met bijdragen van over de hele wereld...

En voor zover ik nu ben met luisteren zijn het de meer exotische dingen die echt interessant zijn... Ben bij de 3e schijf aangekomen en tot nu toe vond ik het nummer van Yagi/Lee/Fengxia fantastisch (vooral de 2e helft), en het eerste nummer met Gania zeker ook... Verder voor een groot deel weer hoge kwaliteit freejazz, waar ik doch slechts enkel in het eerste stuk van het eerste Tentet-nummer echt even flink overtuigd werd..

Maar een uitgebreider verhaal volgt als ik alles gehoord heb (Ben vooral ook heel benieuwd naar het "Concert for Fukushima")

Goed, een inhoudelijk verhaal, gezien mijn enthousiasme over een groot deel van de muzikanten op deze plaat voel ik me genoodzaakt hier wat uitgebreids over te schrijven..

Eerst even iets uitgebreider over wat deze plaat precies is. Wie precies de grondlegger van de Europese tak van freejazz is geweest zullen we nooit weten, en is waarschijnlijk ook niet echt te bepalen. Wat we wel weten is dat "Machine Gun" toch een van de eerste platen is waar je als liefhebber van de wat extremere vormen van chaos tegenaan loopt als je in de historie duikt. Deze plaat kwam in 1968 uit, gemaakt door Duitse, Nederlandse, Britse en Zweedse musici, en gaat alle kanten op. Vanaf dat moment is Peter Brötzmann eigenlijk continu wel actief, po verschillende manieren. Allemaal freejazz, maar lang niet allemaal zo chaotisch als Machine Gun, en sommige dingen zelfs chaotischer. Of het nu gaat om "zijn" experimenten in grote groepen, zoals het Globe Unity Orchestra van de jaren '60 en '70. Of over zijn minimalere dingen (Zoals het geweldige Schwarzwaldfahrt met Han Bennink), of zijn muziek in kleinere bands, teveel om op te noemen (Last Exit en Sonore zijn aan te raden), altijd is hij betrokken geweest bij de verdere ontwikkeling van freejazz.

In de jaren '90 begint hij zijn Chicago Tentet, een wisselend tiental muzikanten met een voorliefde voor enorme herrie, maar wel ontzettend muzikale herrie. Waar dit tiental eerst voornamelijk Amerikaans was, zitten er tegenwoordig ongeveer voor de helft Europeanen in.

En in 2011 werd Peter Brötzmann 70. En 70 is oud, en als je oud bent krijg je respect (voor zover ie dat eerder al niet kreeg). En toen dus het festival in Wels (Oostenrijk) dat jaar ook nog 25 jaar bestond, besloot men hem curator te maken van dat festival, met een hoop experimentele en minder experimentele jazz, is op deze box een mooi overzicht gegeven van dat festival. De vergelijking met het eveneens door hem samengestelde festival "3 Nights in Oslo" met het bijbehorende album, dringt zich op. Wat ik erover kan zeggen is dat de bezetting op deze plaat veel diverser is, en dat dat zijn voordelen en zijn nadelen heeft.

Laat ik allereerst eens zeggen dat ik de opener echt een geweldige opener vind, waar Sonore nog wel eens van het hersenloos toeteren is, leveren ze hier een intiem kort nummertje dat perfect staat als opener van deze box (ergens middenin had het wellicht wat misstaan).

Een van de genoemde nadelen bijvoorbeeld is dat er ook het nodige aan mindere dingen opstaat, nu weten intimi dat ik al nooit echt een vibrafoon-man ben geweest, en laat die hier nou nu en dan langskomen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het veel erger kan dan hier gebeurt, maar de nummers met Adasiewicz zullen nooit tot mijn favorieten behoren.

Ook wordt het experiment soms te ver doorgevoerd zoals door Haino (zeker het eerste deel, dat een paar minuten wel leuk is maar veel te lang wordt doorgetrokken) en het nummer van Hairy Bones, waarin Kondo, en in iets mindere mate ook Brotzmann zelf, volledig overstemd wordt door de bas. Ten slottehalen een aantal dingen niet het niveau dat ze eerder al wel gehaald hebben. Zo haalt Satoh in zijn samenweking met Brotzmann/Moriyama in mijn ogen lang niet het niveau van de plaat van vorig jaar (Zijn solo-nummer is wel erg aansprekend). Ook Full Blast heb ik al veel beter gehoord dan hier. Deze dingen stellen me hier dus wat teleur. Dit betekent absoluut niet dat het slecht is, maar het verrast me zeker niet.

Maar verrassen doet de box toch, meer nog wel dan ik vooraf durfde te hopen. Samenwerkingen met musici die niet zo veel met de hele jazzscene te maken hebben willen nog wel eens geforceerd uit de hoek komen. Maar hier lijken de "outsiders" wat meer krediet/vrijheid te krijgen dan ze eerder wel eens kregen en dit wordt optimaal gebruikt. De sfeer die in de nummers met Mokhtar Gania (speelt guimbri en zingt) zit kan ik gewoon moeilijk beschrijven. Ik zou het wel wereldmuziekerig willen noemen, maar dan krijg ik vast de puristen op mijn dak. Dat wereld-gevoel laat het echter bij mij wel achter. Ook een erg goede zet om hem met Zerang en Drake (beiden meer van het tom-werk) op drums te laten spelen en niet met Nilssen-Love (meer snare en bekkens), dat komt de sfeer toch ten goede.

Over de Aziatische musici hier ben ik niet zo onverdeeld positief (Tomozumi en Honda vond ik niet echt een eigen identiteit hebben, en Haino gedeeltelijk zelfs slecht), maar hier zitten ook wel echte hoogtepunten bij. Zoals het 3e nummer, van Yagi/Lee/Fengxia. Dit gelegenheidstrio van Koto/Cello/Guzheng (Koto is een japanse liggende harp, en Guzheng de Chinese voorloper hiervan) weet een fantastische sfeer neer te zetten met her en der minimaal pluk- en knarswerk maar zeker naar het geweldige einde toe een soort bezwerende psychedelische jam met zelfs even zang.

Maar de grootste verrassing komt misschien nog wel van het Tentet zelf. Zelden heb ik zo'n afwisselende Tentet-set gehoord als het eerste van de twee hier, het begint overtuigend in de aanval, maar er zitten stukken stem/zang in (de helaas vorig jaar overleden Tchicai) die geweldig goed uit de verf komen en er gaat een fantastische klarinetsolo doorheen ergens in het midden. Maar het belangrijkste is nog wel dat een van de dingen die ik jammer vond ik oude opnamen eindelijk is verholpen... Eindelijk staat de cello wel goed erdoorheen gemixt en wordt pas echt duidelijk hoe mooi de bijdrage van Lonberg-Holm (ook cellist bij oa Wilco/Smog) is.

En ook het tweede nummer van het Tentet, ditmaal met Yagi, gaat een nieuwe kant op. Dit nummer is een van de 4 delen van het "Concert for Fukushima", met 4 verschillende betrokken Japanners (het hele concert van 2 uur is op DVD te krijgen las ik ergens). In deze nummers geven ze muzikaal uiting aan hun gevoelens over de ramp bij Fukushima eerder dat jaar. Yagi krijgt hier alle ruimte om te doen wat ze wil, en geeft hiermee een heel nieuwe sfeer aan het Tentet, bijna dromerig bij vlagen, onvoorstelbaar dat zo'n instrument in deze line-up kan werken, ook deze staat prachtig in de mix trouwens. Uit de trailer die ik van de DVD heb gezien leid ik trouwens af dat Lonberg-Homl hier gitaar speelt in plaats van cello.

Om een lang verhaal kort te maken, waar ik juist van het Tentet wat "voorspelbaardere" bijdragen verwachtte kom ik daar bedrogen en zeer positief verrast uit. Ik kan iedereen die van variatie houdt en zich wel aan een avontuurtje durft te wagen van harte aan te bevelen deze plaat te luisteren en er zijn eigen positieve en negatieve dingen uit te halen.

Vind hem wel een beetje te onverdeeld positief, er staan in mijn ogen genoeg mindere momenten ook op deze box, en die noemt hij verder niet.. de filmpjes zijn wel erg fijn

Mooi besproken. Ja, die freejazz blog is vaak zo positief (hij gooit met sterren) over alles dat het bijna geen graadmeter meer heeft.



Was zelf ook niet echt een fan van het instrument maar ben het gaandeweg meer gaan appreciëren als fris element in een line-up. Je krijgt er zo'n zacht en opgewekte sfeer mee wat een leuke variatie biedt op de klassiekere jazz bezettingen.

Lonberg-Holm al eens in duo zien optreden met de man van Wuppertal. Was een knap concert, waarin goddank- Brötzmann wat minder tierde. Ik heb er dikwijls problemen mee dat hij soms echt geen ruimte geeft aan zijn medespelers en alle aandacht naar zich toe trekt. Daarom zal het nooit mijn favoriet worden (al ben ik ook trotse bezitter van de '3 Nights in Oslo' box). Ben wel benieuwd naar de samenwerking met Yagi Michiyo. Heb daar één werk van en ben ik echt vol lof over.

Later kom ik hier nog op terug met mijn eigen bespreking. Ik heb de eerste twee CD's beluisterd en ik ben daarover zelf niet 'onverdeeld positief'.

Ik ben benieuwd

Een beginnetje alvast:

Een 5-CD set met nieuw Brötzmann materiaal had ik waarschijnlijk niet zo snel beluisterd/gekocht, als dit niet ook op Spotify verschenen was. Waar ik 3 Night in Oslo nog wel heb aangeschaft, had ik deze waarschijnlijk gelaten voor wat het was. De glans van Brötzmann is er voor mij een beetje af. Het klinkt alsof hij de laatste tijd teveel hetzelfde doet. Criticasters zullen me er, met een sardonisch lachje, wellicht op wijzen dat de beste man sinds de jaren zeventig al hetzelfde klinkt. Dat lijkt me echter een wat al te algemeen statement, dat geen recht doet aan zijn centrale plaats in de wereldwijde free jazz scene met zijn talloze formaties.

Gelukkig is het anders gelopen, gelukkig heb ik dit wel beluisterd, want dit is - voor zover ik nu beluisterd heb en gezien de namen - een monumentale verzameling free jazz. Het gegeven dat Tchicai inmiddels is overleden en dat Brötzmann het Tentet heeft juist heeft opgeheven dragen alleen maar bij aan de mythevorming natuurlijk.

Het Tentet weet mij niet te de hele duur van de set te boeien, zelfs niet met de aanvulling van Tchicai. Maar ik sluit niet uit dat de complexiteit van het stuk herhaaldelijke luisterbeurten vergt om tot de juiste waardering te komen.

Helaas moet ik bekennen dat ik op de eerste twee CD's niet erg onder de indruk ben van Brötzmanns eigen spel. Sterker: het is een formatie waarin hij niet meespeelt die voor mij het hoogtepunt van de eerste twee discs vormt, namelijk McPhee/Gania/Lonberg-Holm/Zerang - een wat onorthodoxe, maar fascinerende combinatie van saxofoon, cello, guimbre, zang en drums. Waar Brötzmann faalt, klinkt veteraan McPhee nog altijd even geïnspireerd, urgent en swingend. Geniale klanktapijten weet Lonberg-Holm uit zijn cello te persen. Lekkere funky begeleiding van Gania op de Guimbre. Yes! De rest van de avond een niet te verwijderen glimlach op mijn gezicht.

Het combo Brötzmann/Sato/Moriyama is het enige optreden met de man zelf dat voor mij genoeg spanning bevat. Maar dat komt, u raadde het vast al, door het enerverende spel van de Japanse Tayloresque pianist en zijn fanatieke landgenoot op de drums.

Verder is de opstelling Dieb13/Gustafsson/Siewert goed voor een imponerende back electronische herrie, met de kenmerkende klaagzang van Gustafssons saxofoon als tegenstem. Een sterke aflsuiter van de tweede disc.

Wow! De opening van Keiji Haino op de derde avond is ook erg bijzonder. Zang en een sampler, later aangevuld met electrische gitaar; meer is er niet nodig om mij op het puntje van de stoel te laten luisteren. Ongemakkelijke klanken, op het beangstigende af soms. Jammer dat hij niet wat verder voortborduurt met zijn gitaar.

Tot zover; ik ga me de rest van de week wel vermaken met deze box, denk ik zo. Waarschijnlijk heb ik uiteindelijk meer aan deze verzamelbox dan aan het eerder genoemde 3 Nights in Oslo, juist omdat deze box diverser is, met veel muzikanten die niet in het Chicago Tentet meespelen.

Ik ben het niet overal met je eens, maar je hebt je er in ieder geval goed in vastgebeten! Leuk om te lezen!.. ik moet zelf zeggen dat ik pas bij de 3e/4e luisterbeurt het eerste tentet-nummer echt geweldig vond (de 2e ging makkelijker).. Toen ging ik nog meer op de details letten (de cello/noise van Lonberg-Holm die lekker aanwezig is, het klarinetstuk (ik denk Vandermark) rond de helft, prachtig)..

Ook je commentaar aangaande het nummer van Gania kan ik me 100% in vinden!...



Ben ook wel erg benieuwd op het nummer op deze box ook de show stelen, maar het nog beter doen op dat album dus

Gisteren nog weer eens helemaal geluisterd, vooral de hoogtepunten blijven toch wel heel erg hoog en behoren tot de meest fascinerende dingen die ik ooit heb gehoord. Zo zit in dat tweede Tentet-stuk een fragment dat alleen Yagi (koto) en Lonberg-Holm (gitaar) aan het spelen zijn, dat toch wel zo bijzonder is. Qua sfeer doet het me, hoe vreemd ook, bijna aan Colleen - The Golden Morning Breaks (2005) (ambientplaat) denken... Alleen met een nog hoger soort urgentie, nog iets magischer..

Op youtube is er een klein stukje van te vinden.. aan het begin van Chicago Tentet for Fukushima 5 - YouTube voordat de blazers erin knallen.

Het niveau is inderdaad niet overal van de bovenste plank, maar nu en dan is het wel volledig raak!

Dat zesde nummer met Brötz, Tamaya Honda & Yagi is ook magnifiek. Redelijk noisy wel, maar dit trio is echt wel zeer goed in dit onversneden stijltje heb ik al gemerkt. Kippenvel krijg ik ervan. Goede drummer ook!