Shiina Ringo - Karuki Zamen Kuri No Hana (2003)

Ringo. Ja, God, Ringo! Shiina Ringo, of Ringo Shiina voor niet-Japanners, is een Japanse schone die met haar drie officiële solo-albums een legendarisch oeuvre wist te creeëren. Begon ze aanvankelijk als wat dwarse pop-rocker met bijzonder sterke songs op Muzai Moratorium, op vervolg Shouso Strip bewandelde Ringo (echte naam: Yumiko) al wat minder platgetreden paden. Een compleet eigen geluid, flirts met van alles en dan nog wat, inclusief een compleet bizar uitstapje in de vorm van Stoicism - zowel vernieuwend als uitstekend.

En toen was daar Karuki Zamen Kuri No Hana. Commercieel gezien het minst succesvol, maar artistiek gezien Ringo's meesterwerk. KZK laveert tussen conventioneel en compleet gestoord, gebruikmakend van zowel traditionele Japanse instrumenten als elk ander ding dat voor handen is (orgels, drumcomputers, noem maar op). Resultaat is een ontzettend intrigerend album dat uitermate geniaal is. Het karakter van de songs verschilt onderling bijzonder, wat het album wat moeilijk te doordringen maakt, de eerste paar luisterbeurten. De luisteraar krijgt eerst een rocker met Japanse instrumentatie als opener, wordt vervolgens getrakteerd op op hol geslagen drumcomputers, halve Disney-composities met melancholische inslag, geluidsuitbarstingen en nog veel meer.

Het hele album is verder een klein kunstwerkje; van de speeltijd (44:44, door de seconden-afrondingen hier als 44:43), de symmetrische titels (komt minder tot z'n recht in dit Romaanse script), het van-rechts-naar-links doosje en boekje en het prachtige artwork. Werkelijk één van de meest briljante releases van Japanse bodem allertijden. 5*

De muziek van Shiina Ringo geeft voor mij eigenlijk precies dezelfde sfeer weer als de foto op de artiestenpagina laat zien. Sfeervol, mooi klassiek en vooral erg lief. Klassiek in dit geval niet in de zin van klassieke muziek, maar omdat het eruit ziet als ‘een foto van vroeger’.
De muziek doet vooral qua zang aan als wat oudere muziek, door de speelse en toch sterk stijlvolle en duidelijke manier van zingen van de zangeres. Geen idee wat ze zingt, maar het klinkt in ieder geval allemaal heel onbezonnen en vreugdig. Ook hier is het enkel een pluspunt dat ik niets versta van de muziek, omdat de zangeres meestal toch in woorden niet invult wat ik denk bij de muziek.

De mooi nostalgische liedjessfeer, die Ringo als geen ander kan oproepen, vind ik het beste naar voren komen in Doppelganger, maar hier schuilt gelijk de wat mindere kant aan de cd, en toont de zangeres ook aan dat de pret aan het album niet onbeperkt is. Doppelganger is heel erg leuk, maar hangt daarin wel een beetje tegen het vervelende aan. Op alle manieren zit het vrolijk, lief en leuk in elkaar, maar dit zit ondertussen ook wel weer op de irritatiegrens door de soms wat al te speelse manier van zingen door Shiina. Ik krijg soms wel bijna het idee dat ik naar kleuterliedjes aan het luisteren ben. De balans valt net naar de goede kant, omdat elk nummer wel helemaal op zichzelf staat, en binnen zijn speelsheid genoeg varieert van de andere liedjes.
Poltergeist is ook een favoriet. Het roept erg sterk en mooi de sfeer van bijvoorbeeld een oude film op, met hele plezierige figuren erin. De muziek is heel zweverig en ouderwets op een positieve manier. Toch vind ik haar manier van zingen helaas niet lang genoeg heel leuk voor een heel album, omdat het de aanwezige sfeer af en toe iets doordrijft, waardoor mijn score niet hoger uitvalt dan deze 3,5.

Desondanks wel een veel leukere ontdekking dan mijn meeste 3,5*albums. Originaliteit genoeg: ik heb hiervoor absoluut geen vergelijkingsmateriaal. Ik zet deze dus bewust niet te vaak op, om irritatie te voorkomen, maar dit album is stijlvol en lief genoeg om zo af en toe eens met veel plezier te draaien.

Dank je, Gyzzz, duidelijk en goede review! Ik begrijp je punten; de lieflijkheid of kinderlijkheid (of naïviteit, geef het maar een naam) vind ik ook wel degelijk een element dat eigen is aan Karuki Zamen Kuri no Hana (en veel van Ringo's, vooral latere, werk), hoewel dat ook niet in de laatste plaats een gevolg is van het karakter van haar stem, die bij vlagen een hoge 'cutesy' factor heeft (die echter weer in het niet valt bij een Ayumi Hamasaki of Morning Musume). Dat de kinderlijkheid niet doorslaat ben ik ook met je eens, hoewel het mij betreft ook geen kwestie van 'net niet' is - zo weet Ringo in bijvoorbeeld een Poltergeist door een minimaal aan wat atonale klanken een compleet unieke en bijna ongemakelijke sfeer te scheppen. Deze arrangementen maken KZK w.m.b. ook zo bijzonder (naast de geniale songs, etc.). In ieder geval, ik draaf weer door - goede review, nogmaals! En van mijn kant nog steeds 5*, overigens, haha.

Nog een laatste puntje wat betreft de vreudge van de teksten; Ringo staat juist bekend om haar wat minder lieflijke teksten, die gerust over prostitutie en dergelijke gaan. Niet dat dat stoer is of iets dergelijks, maar ik wil maar zeggen, het is grappig dat wij de discrepantie tussen vocalen en teksten niet echt opmerken.

als dit zij is, dan kon je weleens gelijk hebben
http://loveforabunny.files.wordpress.com/2009/01/just-cant-help-it.jpg

maar zeer goed album inderdaad, eerste soloalbum van haar wat ik nu check, en bevalt me goed

Compleet eigenzinnig album van Shiina Ringo, met als hoogtepunt het waanzinnige Souretsu. Dat nummer (vooral de tweede helft) klinkt alsof de wereld vergaat.

Ik zet deze plaat om de week op voor het waanzinnig leuke Meisai, en kan mezelf er nooit toe zetten om hem daarna af te zetten. Strontleuke plaat die alle kanten op schiet en toch melodieus consistent kneitersterk blijft. Het is lastig geloven dat Fiona Apple niet de inspiratie voor Shiina Ringo's naam (Ringo = appel in het Japans), want de twee artiesten kennen best wat gelijkenissen wat betreft eigenwijs stem- en melodiegebruik. Eigenlijk is er geen enkele reden te bedenken om dit geen 4,5* te geven!

Goh, Shiina Ringo. Ze kwam op mijn radar ergens in 2006 gok ik - deels dankzij de lofzang van Sven hierboven - maar zoals wel vaker het geval: er was te veel andere muziek om te beluisteren en de aandacht die haar oeuvre ongetwijfeld verdiende, heb ik er uiteindelijk nooit aan gegeven. Terwijl de singles die ik door je jaren heen her en der heb gehoord toch stuk voor stuk behoorlijk tof waren. Gelukkig kan ik deze omissie in 2021 eindelijk recht te zetten. Dank voor het duwtje, hoi123, en mijn welgemeende excuses aan Shiina dat ze zo lang op haar beurt heeft moeten wachten.

Op haar debuut 無罪モラトリアム (1999) kondigt Shiina zichzelf meteen aan als veelzijdige artiest; een muzikale duizendpoot die rock, noise en (J-)pop in de blender gooit en het resultaat vervolgens van een eigen smoel voorziet. Op opvolger 勝訴ストリップ (2000) omarmt ze de noise nog meer en lijkt ze definitief haar eigen pad te vinden. Maar waar die eerste platen nog een klein beetje vast zitten in een rock-keurslijf, zijn daar 4 jaar later op 加爾基 精液 栗ノ花 eigenlijk enkel wat gitaren van overgebleven. Voor de rest is dit toch echt een volle pop-plaat. Inclusief de bijna verplichte - maar hier gelukkig volkomen originele en eigenzinnige - piano-ballad.

Opener 宗教 is elke keer even inkomen. De eerste 3 minuten leunen, ondanks het bescheiden bakje noise, nog iets te dicht tegen de gemiddelde anime-soundtrack-J-pop aan. Als het nummer na 3 minuten echter langzaam begint af te brokkelen tot er bijna niks anders overblijft dan Shiina's stem en een soort vastgelopen beat, weet je dat er een bijzondere plaat aan zit te komen. En vanaf de eerste tonen die de inleiding vormen tot de eigenzinnige, bouncy J-pop waar ドツペルゲンガー bol van staat, is het eigenlijk instant liefde tussen mij en dit album. Na 56 seconden kan dit nummer niets anders dan helemaal uit zijn voegen barsten en alle duizend kleuren pop, die tevergeefs in bedwang werden gehouden, onherroepelijk over de luisteraar heen storten. Kyary Pamyu Pamyu heeft vast goed opgelet als tiener.

Het daaropvolgende 迷彩 voegt vervolgens een jazzy contrabass, een stoïcijnse didgeridoo, wat loslopende drums en een ontspoorde viool aan de mix toe, terwijl Shiina zich als een ware chanteuse naar de voorgrond van dit alles komt slingeren. Uiteindelijk komt een opgestoken aansteker een einde maken aan dit feestje, even snel een sigaret roken voor we verder gaan. En hoewel de schurende, piepende gitaar die na 1 minuut おだいじに binnenvalt klinkt alsof er dan toch weer een stevig rock-nummer ingezet gaat worden, trekt Shiina zich daar gewoon helemaal niks van aan en blijft ze onverstoorbaar haar ballad spelen. Op de achtergrond blijven er tegelijkertijd samples (die klinken alsof ze van de maanlanding afkomstig zijn?) om de aandacht van de luisteraar vragen. Het is een heerlijk tegendraadse combinatie die het nummer een unieke spanning geeft en voor de volle duur interessant houdt.

Dit gaat vervolgens net zo makkelijk over in de intro van やっつけ仕事, waar het geluid van een televisie en een stofzuiger de luisteraar bezighouden, voordat de opgeruimde chaos uiteindelijk plaatsmaakt voor een ware Disney-banger die klinkt alsof Akiko Yano en Van Dyke Parks samen de studio in zijn gedoken. Wie beweert stil te kunnen zitten of een glimlach te kunnen onderdrukken bij dit nummer, geloof ik voortaan nooit meer. Het onheilspellende 茎 was de enige track van dit album die ik al kende. Hier vormen een melancholische bass, doorleefde zang en een duister orkest een fascinerend en mysterieus klankspel. Alsof we ineens in een film-noir zijn beland die langzaam richting climax gaat. Het refrein is dan juist weer van een onverwachte schoonheid. Shiina blijkt een meesteres in het uitspelen van contrasten.

En zo kan ik nog wel even doorgaan. 意識 lijkt even te beginnen als een Stereolab-compositie, maar na 15 seconden besluit Shiina dat ze toch een andere kant op wil. Ze neemt heel even een stapje terug om zich vervolgens, voortgedreven door onder meer bass, didgeridoo, drums en een Japanse dwarsfluit, naar wellicht het meest swingende en zwoele refrein van de plaat te wervelen, waarin ze haar innerlijke chanteuse weer volledig de vrije loop kan geven. Met ポルターガイスト krijgen we vervolgens nog even een hypnotiserende draaiorgel-trip (oké, oké, het is eigenlijk een mellotron) waarvan de melodie in de verte zelfs aan My Favourite Things doet denken. De spitsvondigheid van deze plaat is ongeëvenaard en ik ken weinig popplaten die zo volgepropt staan met creatieve liedjes vol inventieve wendingen.

Het moge duidelijk zijn, deze plaat bevat eigenlijk alles wat ik leuk vind aan pop-muziek. 加爾基 精液 栗ノ花 is speels, eigenwijs, plagerig, met hier en daar een ruw randje en met composities die constant verrassen en verwonderen. Er staan een paar uitschieters op waarvan ik nu al weet dat ze nog heel vaak langs gaan komen en wellicht (hoogstwaarschijnlijk) tot persoonlijke favorieten zullen uitgroeien. Shiina's stem gaat bovendien van manisch naar zwoel en van intiem naar speels, zonder dat het haar enige moeite lijkt te kosten. Ze speelt met taal, met de composities en met de luisteraar.

Met 44 minuten en 44 seconden heeft de plaat tenslotte ook nog eens de ideale lengte voor een pop-plaat. Ik hoopte al dat Shiina in mijn straatje zou liggen, maar bij deze is dat meer dan bevestigd.

Heb je dat weleens, dat je achteraf dacht, goh, zat ik even fout? Dan heb ik niet eens over de jeugdzonden - hoewel ik nooit meer Korn of Slipknot draai, snáp ik de aantrekkingskracht op mijn 15-jarige zelf heus nog wel. Bij andere voorbije liefdes krab ik mezelf echter wel achter mijn oren. Hoe slaagde ik er nou eigenlijk in me meermaals door een heel album van Banks of Feist heen te luisteren? En hoe kon het dat ik, ingegeven door het geweldige Ruin 2 van Elite Gymnastics, in mijn zoektocht naar meer van dit soort gruizige muziek hele playlists enthousiast voldonderde met steeds saaiere en meer generieke niemendalletjes?

Met Shiina Ringo (op Spotify overigens Sheena Ringo, elders weer Shéna Ringo; er zijn nogal wat verschillende schrijfwijzen te vinden, maar dit is de spelling die ik al 20 jaar ken en gebruik) had ik het, gelukkig (geen borstklopperij), wel bij het rechte eind (en ik denk niet dat mijn toen 18-jarige ik echt waardeerde in welke mate - de enthousiaste maar redelijk nietszeggende recensie uit 2006 spreekt m.i. boekdelen). Karuki Zamen Kuri no Hana (inmiddels meestal Samen, trouwens (en dus KSK) – is ook de officiële romanisatie) had ik al een behoorlijke tijd niet gedraaid toen ik deze onlangs weer eens aanslingerde. Wat me misschien nog het meest verraste was dat met 20 jaar extra muzikale ervaring under my belt ik eigenlijk alleen nog maar méér onder de indruk was van dit belachelijk ingenieuze plaatje. Het zit echt propvol, is zó organisch, slingert alsof beschonken zo van de ene in de andere stemming en weer terug, maar is desondanks én heel erg catchy én heel erg coherent.

Niet dat deze recensie veel meer de diepte in zal gaan dan mijn stukje uit 2006 – een bespreking zoals die van Koen staat er immers al en die doet de plaat meer dan recht aan – maar ik wilde toch graag een berichtje neerpennen om maar te zeggen hoe ongelooflijk blij ik nog steeds én alweer word van dit goddelijke stukje muziek. Al is het maar omdat, hoe intens inventief werkelijk elk aspect van KSK ook is, van de parallelle tracklist tot de speelduur van 44:44 (en dan wetende dat het getal 4 in een groot deel van Azië is wat voor ons het getal 13 is, wat deze vaak zo orenschijnlijk opbeurende plaat een extra wrang vernislaagje geeft) tot het artwork en natúúrlijk de muziek, het dan ook maar geen seconde te bedacht of pretentieus voelt. En waar een plaat die tegelijk zo succesvol in uitersten als fladderende Disneymontages en bakken verpulverend gruis kan gedijen altijd het risico loopt onsamenhangend knip- en plakwerk te worden, getuigt het van de ongekende muzikale expertise van Shiina Ringo dat het dat nooit wordt.

Toen ik J-pop anno 2003 aan het verkennen was, werd één van mijn belangrijkste bronnen (immers was dit pre-van alles; streamingdiensten, social media zoals we die nu kennen, toegang tot een wereld aan obscuriteiten die alleen gekaderd wordt door een gebrek aan tijd) musicwhore.org, een website die gerund werd door ene Greg Bueno en waar ik las over niet alleen Shiina Ringo, maar ook bijvoorbeeld UA, Utada Hikaru, Tommy heavenly6 en Cocco. De opmerking die hij in een recensie over KSK maakte (wellicht was het zelfs de titel?) is me altijd bijgebleven en hoewel gekleurd door beperkte tijd en ervaring (het was immers echt een andere tijd) noem ik hem toch graag: “Shiina Ringo has gone where The Flaming Lips have yet to go”. Uit eenzelfde vaatje hebben ze nooit echt getapt (tenzij je beide dan maar gemakshalve (= lui en incorrect) wilt typeren als ‘rock’) en de geschiedenis heeft deze opmerking ook nog eens ingehaald (zo het where van KSK further out was dan Zaireeka, dan is dat toch moeilijk te zeggen van 7 Skies H3, bijvoorbeeld), maar tegelijk doet dat toch weinig af aan zo’n statement: KSK is echt heerlijk fucking out there.

Gekker dan dit werd het bij Shiina Ringo niet meer (je zou kunnen zeggen, Shiina Ringo was hier zo far out, het is als die mop van die hond: hoe ver kan die een bos in rennen? Tot de helft, daarna rent ‘ie er weer uit.) en dat maakt KSK in nóg een opzicht een uniek artefact. Koesteren dus.