Met: Julius Hemphill (alto saxophone, flute), Baikida Carroll (trumpet), Abdul Wadud (cello), Philip Wilson (drums), Hamiet Bluiett (baritone on 'The Hard Blues')
Alweer meer dan 10 jaar geleden dat er voor het laatst een bericht werd geplaatst bij deze freejazz klassieker van formaat. Een klassieker en cult-klassieker is dit zeker en eentje waar ik eerst wat moeite mee had het te doorgronden. En eigenlijk geloof ik daar niet zo in: de klik is er of niet. Maar dit plaatje was waarlijk een groeier. En als hij je eenmaal pakt laat hij niet meer los in ieder geval.
Deze muziek laat zich maar moeilijk in woorden grijpen. Het titelnummer is weergaloos. Een constante hypnotiserende vibe van drums en cello maken dat je langzaamaan de muziek in wordt gezogen. Daarmee staat de thematiek van deze compositie als een huis: een constante loop die je langzaam in vervoering brengt. De solo van Hemphill is hier en daar warm en bluesy, dan weer ijskoud en onheilspellend. Toch vliegt hij nergens uit de bocht: de muziek is verre van abstract en staat ondanks zijn originaliteit toch heel dicht op de jazz en blues traditie. Met dezelfde tact als Hemphill soleert Baikida Carroll. Pakt uitstekend zijn ruimte en weet constant verassend uit de hoek te komen.
Met acht minuten durende Rites stappen de heren weer wat dieper de freejazz in met een collectieve improvisatie. Die improvisaties schuren soms tegen het avant-gardistische modern klassiek aan. En dat allemaal tegen een achtergrond van Afrikaanse ritmes. Hoewel chaotisch lijkt de muziek soms echt gecomponeerd te zijn: niemand raakt elkaar kwijt. Het helpt daarbij ook dat zowel Hemphill als Carroll een fijne warme ronde toon hebben. De intensiteit van de muziek is gigantisch en daarmee is de kortste compositie ook één van de spannendste. Muziek die intensieve beluistering vraagt omdat er zoveel gebeurt.
Op The Painter neemt de muziek weer een andere wending: het begint met liefelijke tonen van Hemphill op fluit. De interacties met Wadud zijn prachtig. Beide heren zouden later nog regelmatig in duo optreden en er zou inderdaad weinig meer nodig hoeven zijn dan deze twee in duet om je in vervoering te brengen. De begeleidende drums geven de muziek echter nog wat pit en Caroll laat zich ook rustig meevoeren met de stroom. Prachtig klankenpallet. Tot slot is er als bonus bij de laatste uitgaves nog 'The Hard Blues' met de snoeiharde bariton van Hamiet Bluiett. Een heerlijke rauw, funky blues-stuk met geweldige solo's van iedere aanwezige muzikant. Wederom een glansrol voor Abdul Wadud die van zijn cello een waardig begeleidings én solo instrument weet te maken.
Wat deze plaat zo goed maakt is lastig uit te drukken. Ik ken werkelijk helemaal niets waar het mee vergelijkbaar is en tegelijkertijd klinkt en voelt alles vertrouwd en bekend aan. Deze plaat staat echt op zichzelf en is zeker voor freejazz liefhebbers eigenlijk onmisbaar. Hemphill is echt een fenomeen en laat zich niet vergelijken met andere jazz-muzikanten (misschien een klein snufje Ornette Coleman?). De kracht van zijn muziek is de oprechtheid en de authenticiteit.
Essentiële '70's freejazz dit dus. Het is daarom gek dat het allemaal niet zo makkelijk verkrijgbaar is. Zelf heb ik de 200 gram 2LP op International Phonograph. Met een andere (mooiere) hoes: namelijk die van de Freedom reissue van eind jaren '70. Het geluid is buitenaards mooi. Het is alsof je zelf tussen Hemphill en Carroll inzit. Loepzuiver en mega-dynamisch. Volgens mij heeft
korenbloem de cd versie daarvan en dan kan hij dit beamen. Ze zijn helaas uiterst moeilijk te krijgen en helemaal niet voor een redelijke prijs. In 2019 kwam er in Japan nog eentje uit met het originele artwork maar ik heb slechte verhalen gehoord over de geluidskwaliteit dus zou die niet willen aanraden. Maar de muziek des te meer, dus wanneer streamen de enige optie is, doen!