Peter Brötzmann Sextet/Quartet - Nipples (1969)

... On ‘Nipples’ we’re hearing a true European free jazz allstar sextet: Brötzmann, Evan Parker, Derek Bailey, Fred Van Hove, Han Bennink and Buschi Niebergall… And that just says everything about the music too.

Peter Brötzmann?s Nipples and a ?76 Solo record | Boothaeven's - boothaevens.wordpress.com

In vergelijking met Machine Gun is “Nipples” een heerlijk rustig nummer. Het snelle, snoeiharde spel van het trio Brötzmann-Parker-Breuker, zo kenmerkend voor die plaat, maakt hier plaats voor solowerk. Maar de grote ster is niet Brötzmann, ondanks dat zijn 'gesprek' met Parker de hoofdlijn van “Nipples” bepaaldt. Het beste en origineelste spel is van Bailey en Van Hove. Van Hove kon op de vorige plaat nog niet zo stralen, in mijn ogen omdat hij zich gedwongen zag anders te spelen dan hij eigenlijk wilde. In het nummer “Nipples” speelt hij zoals Cecil Taylor in zijn beste dagen. Bailey, nog afwezig op Machine Gun, laat hier zien dat gitaar wel degelijk een plaats heeft in jazz. Hij is nog niet zo zeker in zijn spel als in zijn latere carrière, maar raakt toch in indrukwekkend in gesprek met zijn Brötzmann en Parker. Brötzmann lijkt daar ook van overtuigd te zijn gebleven: we kunnen vermoeden dat, als Sonny Sharrock niet eerder was overleden, hij nog veel meer gitaarspel bevattende platen had opgenomen. Dit is een zeer prettig stuk, op briljante wijze gestructureerd rond het spel van Brötzmann en Parker. Het lijkt alsof elke vierkante centimeter wordt ingenomen door hun spel. Schijn bedriegt: hun samenspel biedt anderen de mogelijkheid om beter te spelen, alsof de blazers samen het tempo aangeven. Neem natuurlijk niet weg dat Brötzmann ook meer dan een minuut lang de meest onaardse tonen uitblaast in zijn eigen solo. Soms moet een meester ook laten zien wat hij kan (gelukkig antwoordt van Hove minstens zo indrukwekkend).

“Tell a Green Man” vind ik zelf nog iets beter. Het slagwerk van Bennink behoort tot het beste dat hij opgenomen heeft. Brötzmann speelt – relatief - beheerst en laat zien dat hij nog meer ruimte kan geven. Van Hove speelt wat rustiger; dikke aangezette klanken die hij langzaam laat vervliegen, om in het laatste derde van het nummer eens goed uit te halen. Het toont zijn veelzijdigheid als muzikant en het luistert allemaal ontzettend prettig weg. Opnieuw speelt Brötzmann goed, opnieuw zijn het de overige leden van het kwartet die stralen. Misschien was dit zo bedoeld: ook op de uitgave More Nipples, met drie verloren gewaande tracks van dit album, is op het gelijknamige openingsstuk te horen dat Bailey en Van Hove alle ruimte krijgen (en neem ook Van Hove's bepalende rol op “Fat Man Walks”). Zeer interessant en mooi dat Brötzmann, vooral bekend als gewelddadig en ruimtebepalend in zijn spel, hier juist zijn vrienden aan het woord laat. Wellicht is dat wat deze plaat zo ontzettend goed maakt.