Horace Tapscott Quintet - The Giant Is Awakened (1969)

Met: Arthur Blythe (alto saxophone), Horace Tapscott (piano), David Bryant, Walter Savage Jr. (bass), Everett Brown Jr. (drums)

Rare en eigenzinnige eend die Horace Tapscott. Over underground artiesten gesproken. Speelt begin jaren '60 piano op de platen van de eveneens onbekende en onbeminde trombonist Lou Blackburn om een jaar of 8 later op te duiken met één van de meest innovatieve platen van datzelfde decennium. En het zette hem niet bepaald zoden aan de dijk want om nou van een doorbraak te spreken. Het blijft toch een beetje een cult artiest. Hierna vormde hij zijn Pan-African Arkestra en nam daar uitstekende platen mee op. Een voor mij persoonlijk interessanter Arkestra dan die van Sun Ra. En vervolgens in de jaren '90 weer opduiken en nog een paar uitstekende platen opnemen.

Deze eerste plaat van hem was in ieder geval uitstekend. Het absolute hoogtepunt is het titelnummer. Een statig en direct herkenbaar thema, met invloeden uit militaire marsmuziek en daarna de vrijheid in. Blythe speelt hier uitstekend (18 jaar op het moment van de opname!) en gaat met dissonanten aan de haal en Oosterse melodieën. Hij heeft een aangenaam geluid op de alt maar is niet bang zich te begeven in vrijere regionen. Want deze muziek ligt soms heel strak vast, maar eveneens net zo vaak los. Het daaropvolgende eerbetoon aan Fats Waller had niet per se gehoeven maar is een prima afsluiter van kant A.

Op kant B start hij met de klassieker 'The Dark Tree' van zijn eigen hand. Weer een totaal andere sound: monotone en repetitieve compositie die soms wel wat uit de rockmuziek lijkt te lenen. Tapscott's solo is veelzeggend. Ook die is weer uniek. Ik hoor wel wat Monk maar verder zijn dit rete innovatieve improvisaties die balanceren dus melancholie en dissonantie. Het ritme van het nummer schuurt ook steeds tussen het pulserende binnen de maat, en het soms bijna ongemakkelijke net buiten de maat. Ook de afsluiter is een uitstekend en eveneen uniek stuk muziek. Daar lijkt de invloed van Mingus dan wel weer te horen te zijn.

En dat is wel een beetje het woord voor de hele plaat: uniek. Dat dit uit de jaren '60 komt, daar sta ik wel even van te kijken. Het is totaal anders dan bop, maar ook heel anders dan freejazz. De invloeden van die twee zijn best te horen maar dit is echt heel iets anders. Tapscott: ook uniek. Blythe: heerlijk in vorm en subliem, zeker voor die leeftijd. De rest van de band is oké maar doe met niet stijl achterover slaan. Maar de rest maakt dat meer dan goed. Hele interessante luisterervaring. De hier zo populaire Kamasi Washington heeft Tapscott aangemerkt als één van zijn grote invloeden.

Zojuist opnieuw uitgebracht door het Amerikaanse Real Gone Music op vinyl. Meteen maar aangeschaft, mooie persing!

Mooi bericht hierboven van Soledad, heel erg veel heb ik daar niet aan toe te voegen. Horace Tapscott is een wat illustere figuur in de jazzscene, en lijkt in geen enkel hoekje echt thuis te horen. Het titelstuk is grandioos, met een heerlijke ritmesectie op de achtergrond, maar vooral Tapscott zelf achter zijn piano, en een energieke Arthur Blythe op de sax. For Fats is een aardig stukje, maar vooral als eerbetoon de moeite waard.

The Dark Tree is op een bizarre manier erg dansbaar, met ritmische gedeeltes die dan weer plotsklaps in stukken worden gescheurd door dissonant spel dat sterk neigt naar improvisatie. En bij de afsluiter moet ook ik wat aan Mingus denken, vooral omdat de illusie wordt gecreëerd dat dit niet georkestreerd is, terwijl dat daadwerkelijk wél het geval is. De rol die de ritmesectie daarin speelt, is van groot belang, en Tapscott helpt bassist en drummer nog door mee op de kar te springen.

Ik denk trouwens dat Blythe iets ouder dan 18 geweest zal zijn ten tijde van de opnames, want volgens mij is ie geboren in 1940?

Hoe dan ook, dat maakt allemaal geen donder uit. Wat telt, is de muziek, en die is toch wel flink de moeite. Tapscott was overigens geen enorme fan van de hele muziekbusiness, hij was zo'n creatieveling die liefst alle touwtjes in handen hield, en werd in dat opzicht meer dan eens tegengewerkt. Dat kan zijn (relatief) bescheiden output in de studio natuurlijk wel verklaren. Maar wat een componist! Zeker het titelstuk kan zich bij de waarlijk grote composities uit de jaren '60 (en dat zijn er wel wat) scharen.

4 sterren

Mooie review AOVV! Tapscott is een wereld op zich binnen de jazz. De werken met zijn Arkestra zijn fantastisch en ook weer heel anders dan dit. Ik ben nu zijn trio werk ingedoken en ook daar ben ik aangenaam verrast. Een gigant deze man!

Bedankt, Soledad, prettige luistertips. Heb deze ook maar meteen besteld op LP.

Wat een prachtige ontdekking is dit, zeg! Ik ben blij dat ik nu ook eindelijk wakker ben geworden. Aan de uitstekende besprekingen van Soledad en AOVV heb ik verder niet zoveel toe te voegen, dit album is pure klasse, in het bijzonder het titelnummer.

1969 - 1940 = 29 jaar oud (geboren in maart, lp opgenomen in april). Dus zo ontzettend jong was hij dan ook weer niet.

Verder is dat hele UGMAA-collectief een diepgaand onderzoek meer dan waard. Omdat ik nu éénmaal zo ben als ik ben, ga ik ook echt alles opzoeken en luisteren en me helemaal erin onderdompelen.

Ik was (heel vreemd) ingestapt bij Nate Morgan en Adele Sebastian, maar zal nu braaf de chonologie wat aanhouden en die eerste platen van Horace Tapscott volgen.

Ik meen trouwens dat ik Arthur Blythe ook al had ontdekt buiten de UGMAA om, op wat meer funk-platen van het eind van de jaren 70. Ik ben echt in een verkeerde tijd geboren, want ik wou dat ik deze muziek en deze artiesten gewoon van het begin af aan had kunnen volgen.

In elk geval ben ik dankzij de community van hier, weer op een goed spoor terechtgekomen.