Klara Presenteert 100 Jaar Jazz (2017)

Met deze 10 cd box wordt 100 jaar jazz nog meer een feest.

“Klara presenteert 100 Jaar Jazz” is een box met tien cd's, samengesteld door de Vlaamse radiozender Klara dat bij velen ook bekend is vanwege de Klara Top 100, samengesteld uit grootse stukken klassieke muziek. Naast de tien cd's in elk zijn eigen kartonnen hoesje in een kartonnen doosje vind je ook een begeleidend boekje met onder andere een voorwoord door Joris Preckler en Chantal Pattyn, beiden verbonden aan (Radio) Klara, mijn favoriete zender op het werk.

Dit is Jazz, een muziekstroming die mij sinds een aantal jaren heeft ondergedompeld in de kleine wereld van Miles Davis en John Coltrane. Ik moest toen ergens beginnen maar ik kreeg zure oprispingen bij de Free Jazz van John Coltrane, het album Ascension. Dat is ondertussen alweer twee jaren achter de rug en deze box vond ik een prima aanleiding om me na die eerdere “traumatische” ervaring opnieuw in die vreemde wereld te begeven, aan de hand van deze box, chronologisch opgesteld, met een korte uitleg van beide Klara medewerkers en waarvan vele namen me bekend voorkwamen en nog meer Jazz deuntjes / melodieën / liedjes / groot en klein. Er is meer dan Miles Davis en John Coltrane.

Moet alles meetbaar zijn? Hoe quoteer je zoiets als niet-expert, als niet-kenner, als voorzichtige verkenner? Van verkenner naar kenner, hoe gaat dat in zijn werk, bestaat er daar een draaiboek voor? Zoals ik in 2013 al eens zei bij Frank Zappa: “ Hoe word je eigenlijk een kenner want er valt toch altijd iets nieuws te ontdekken?” Dit is een proppensvolle liefdevol samengestelde box voor de avonturier in ons. Het is nooit te laat... Korte samenvatting: wat collega Kronos zegt.

Mijn ervaring met jazz en klassiek: Hoe meer je er van begint te kennen des te beter je beseft er (nog) weinig van te kennen.

Bij zo'n lange lijst denk ik meteen: "Wedden dat mijn favoriet er niet bij staat?".Vervolgens kijk ik de lijst door en .... hee, verdraaid, mijn favoriete Jimmy Guiffre staat erop (The Train and the River), Bix Beiderbecke zijn ze gelukkig niet vergeten, goede keuze uit het werk van Miles Davis, Toots moet er natuurlijk zéker bij, Ben Webster godzijdank vertegenwoordigd.... kortom: een heel fraaie selectie.

Dat 2017 voor mij het jaar was van de boxen met Klara Top 100, Klara Presenteert 100 Jaar Jazz en ABC of the Blues: boxen van respectievelijk 10, 10 en 52 cd's. Vooral die laatste was een twijfelgeval voor mij want het formaat “box” is bij mij niet zo gekend en gegeerd en wanneer ging ik dat allemaal beluisteren. Ik bekeek mijn collectie en zag die hiaten in mijn collectie: klassiek, jazz en blues en je moet ergens beginnen... als verkenner.

Bijzonder veel plezier beleef ik aan de chronologische verzameling van jazz deuntjes, waarbij vanaf het begin vooral het speelplezier opvalt spijts de sporadische krakkemikkige opnamekwaliteit maar hey, we beginnen ergens in 1917 met de Original Dixieland Jazz Band. Een volledige bespreking ga ik niet doen, wel hier en daar iets uitpikken wat mij bijzonder bevalt en/of mij erg opvalt.

Op de eerste cd (1-21) valt vooral het gebruik van het woord “Orchestra” op, veel big band werk met een selectie nummers komende uit de jaren 1917-1938, dus ook uit The Roaring Twenties. Bij Black and Tan Fantasy van Duke Ellington and His Orchestra merk ik op dat het slot van het nummer rechtstreeks afkomt van de Marche Funèbre van Frédéric Chopin, geniet ik volop van die machtige stem van Louis Armstrong op Star Dust en mij maar al te bekende deuntjes als Minnie the Moocher van Cab Calloway en Sing, Sing, Sing (with a Swing) van Benny Goodman met de beroemde drummer Gene Kruppa.

Op de tweede cd (22-42) loopt de tijdspanne van 1939 tot 1949, waaronder de oorlogsjaren van WO II, met nog veel “Orchestras” maar ook met de opkomst van van de termen Trio, Quartet, Quintet, Sextet en Septet. Eerste klassieker blijft nog altijd het macabere Strange Fruit van Billie Holiday, eerste vaststelling is de terugkerende aanwezigheid van een aantal namen en je hoort de eerste versie van de jazz standaard Lady Bird.

Op de derde cd (43-59) komen de jaren 1949-1956 aan bod en steekt “Nonet” zijn neus aan het venster én een paar grote namen komen te voorschijn: Miles Davis, Sarah Vaughn, Quincy Jones én ene Django Reinhardt, gitaarvirtuoos. Hierop vind ik The Preacher van Horace Silver Quintet bijzonder aangenaam maar vind ik een aantal andere nummers iets te kalm, iets te geschikt voor het cliché van de getormenteerde muzikant in een rokerige bar, een indruk van afgenomen frivoliteit. Ik kan al zagen als een kenner.

Op de vierde cd (60-71) gebeurt er veel in de periode 1956-1958 met minder nummers maar gemiddeld langer van speelduur, wat al deels het geval was op cd 3, een lijn die zich verderzet. Ik hoor ook meer en meer solo's, ook van de drummers, en ik hoor al die eerste haast dissonante noten in bijvoorbeeld Pithecanthropus Erectus. Bekendste nummer hierop is natuurlijk Cheek to Cheek van Louis Armstrong en Ella Fitzgerald en ik kan niet meer naar Splanky van Count Basie luisteren zonder te denken aan de generiek van de film The Naked Gun.

Op de vijfde cd (72-83) komen de jaren 1958-1960 aan bod, 12 nummers in 74 minuten en startende met het mij toen al bekende Moanin' maar er staan nog een paar ferme klassiekers op met “onze” Toots Thielemans op gitaar tijdens Lonesome Road, Miles Davis met So What, John Coltrane met Giant Steps en het toch wel iedereen bekende Take Five van The Dave Brubeck Quartet. Voorbehoud maak ik tegen de opkomende Free Jazz van o.a. Ornette Coleman, een stijl die mij niet ligt. Jazz zoekt nieuwe onbekend paden.

Op de zesde cd (84-95) worden we ondergedompeld in de jaren 1960-1964, we starten en eindigen tevens met twee klassiekers van de legendarische John Coltrane. Tussendoor vind ik het iets te bedaard vergeleken met de vrolijke beginjaren met uitzondering van het speelse Midnight Blue van Kenny Burrell. Grootste “evergreen” is natuurlijk The Girl from Ipanema, grootste ergernis is Dedication van Andrew Hill.

Na zes volgt zeven (96-106) met de jaren (1964-1969) als tijdperk en ik herleef weer na de moeilijke delen vijf en zes van deze box want Cantaloupe Island van Herbie Hancock is heerlijk om te horen (en ook als sample gebruikt later). Tweede hoogtepunt is I Put a Spell on You van Nina Simone, wiens stemgeluid ik altijd als tamelijk uniek heb ervaren. Laat Our Prayer van Albert Ayler dan een marteling zijn voor mijn oortjes, inderdaad, daar hebben wij weer die Free Jazz. Matrix van Chick Corea is spectaculair om te volgen.

CD nummer 8 (107-117) geeft een aantal hoogtepunten weer in de Jazz in de jaren 1970-1987, opmerkelijk toch, opeens een periode van 17 jaren op één cd. Theme de Yoyo bevat een leuk hoofdthema maar wordt vaak tot moes geslagen door dissonante klanen van de blazerssectie. Dan hoor ik liever het helaas veel te korte Blues for Brother George Jackson. Herkenbaar is de bijdrage van Toots Thielemans aan het nummer Days of Wines and Roses.

Het einde van deze box komt nabij met cd nummer 9 (118-130) met een duik in de jazz in de jaren 1988 tot en met 1997. Hoogtepunten voor mij zijn hierop Little Rootie Tootie, Swingdown Downtown en het in een ander kleedje terugkerende Cantaloop (oorspronkelijk van Herbie Hancock maar gebruikt door US3).

Cd tien (131-146) en het einde van deze box met muziek vanaf 2000 tot en met 2017 en met mij wienig bekende namen maar is dat dan zo verwonderlijk? Voor mij vaak wel omdat ik dan wel het nummer zelf herken: Mami Gato en This Is Not America.

Prettige ervaring is deze box waarin voorlopig mijn voorkeur uitgaat naar de jazz van de prille jaren omwille van het swingende temporijke gevoel en ik nog altijd die lichte tegenzin ervaar voor Free Jazz. Hier lijkt mijn motto: hoe ouder, hoe beter. Alles kan. Mijn prijs was 31,99 eur in de Standaard Boekhandel, voor bijna twaalf en een half uren muziek...