The Avonden - Wat een Cirkel Is (2018)

Datum 16 november klopt niet, het album is nu al te koop.

Uit mijn tweewekelijkse Popcorn-nieuwsbrief over de beste nieuwe popmuziek (aanmelden kan hier):

Een band die mogelijk nog op mijn jaarlijstjes beland is The Avonden. Er verscheen dit jaar al genoeg goede muziek van eigen bodem (VanWyck, Rosemary & Garlic, Johan, Lewsberg en Scram C Baby) en op de valreep is daar nu ook een ijzersterk Nederlandstalig popalbum, dat ik de afgelopen dagen helemaal heb grijsgedraaid: Wat een cirkel is.

The Avonden begon als soloproject van zanger Marc van der Holst (ook tekenaar van Spekkie Big en schrijver van proza voor o.a. De Volkskrant), waarbij hij gedichten van Gerard Reve bewerkte. Het eerste bandalbum Nachtschade (2016) kreeg weliswaar vier ballen van Menno Pot in De Volkskrant ("muziek die klinkt alsof The Velvet Underground zachtjes aan doet, voor de buren"), maar bleef verder toch wat onopgemerkt - wat optredens in het clubcircuit daargelaten.

Hun nieuwe plaat, die pas opgenomen kon worden na een crowdfundingactie op Voordekunst, verdient een veel groter publiek. Liefhebbers van Spinvis, Meindert Talma en Boudewijn de Groot (daar doet de dictie van Van der Holst mij aan denken) opgelet, want Wat een cirkel is staat vol pakkende, soms melancholische gitaarpop met spitsvondige, vaak droogkomische teksten.

Neem de pakkende opener Laat de kerken branden, waarin Van der Holst, die in meerdere andere bands speelde, uitgelaten zingt:

Dit godvergeten kutdorp / Er gebeurt hier nooit iets / Ik word hier gek / Ik haat het hier / Ik haat iedereen hier / Ik haat mezelf ook / Ik wou dat ik dood was / Ik draai platen achterstevoren / moet je horen/ hee, moet je horen

Waar gaat deze tekst over? Gelukkig lezen we het antwoord in een uitgebreid interview op 3voor12: Katwijk, waar een grote "zwartekousengemeenschap" is, maar ook een levendige metalscene en waar Slayer in 1985 een optreden gaf. De tekst verwijst naar een geheime boodschap op een achterstevoren afgespeelde plaat van de Noorse black metalband Darkthrone: 'In the name of God, let the churches burn'. In de eerste secondes van het nummer van The Avonden valt die boodschap te horen.

Van der Holst toont zich op veel meer nummers een originele tekstschrijver, die verhaalt over zijn middelbare schooltijd in de jaren negentig (6 lange jaren, het vrolijke Je bent maar 1x17 ) en een korte periode dat hij op de crisisopvang zat. Zo geeft hij op De Tweede deur gaat pas open (als de eerste deur gesloten is) de routebeschrijving naar de GGZ in Voorhout vanuit Noordwijk. Als je dit jaar maar een Nederlandstalige plaat koopt (of luistert), laat het dan Wat een cirkel zijn.

Mijn kennismaking met The Avonden vond plaats in een voorprogramma van I Am Oak in het Patronaat in Haarlem. Uiterst korte liedjes vlogen om mijn oren heen, met hier en daar een duidelijk The Velvet Underground binnen- en buitenpretje. Ook vroeg ik mij een paar keer af of ik echt hoorde wat ik dacht te horen. Tragiek en komiek wisselden elkaar in hoog tempo af. 'Nachtschade', de cd die The Avonden toen net had uitgebracht bevestigde mijn ideeën over het optreden. Beide waren prima.

We zijn bijna twee jaar verder en hier is de nieuwe plaat van The Avonden. Verrassen kan de band mij bijna niet meer, dat heeft al plaats gevonden, maar in zekere gebeurt dat toch. Tijdens een toevallige ontmoeting bij het concert van broeder Dieleman gaf zanger/gitarist Marc aan dat de plaat echt anders is.

Dat klopt en klopt niet. Het geluid is op zich bekend, maar daar begint het verhaal van Wat Een Cirkel Is pas. Het korte, fragmentarische, maar volledig afgeronde is geheel verdwenen. Dit zijn nette, goed uitgewerkte songs en geen opgenomen schetsen of "grappen", met alle respect. Dat maakt dat de nieuwe The Avonden wezenlijk afwijkt van zijn voorganger.

Dat kan te maken hebben met het feit dat Wat Een Cirkel Is meer dan voorheen een groepsplaat is. The Avonden is echt een band geworden en dat is terug te horen. De invloeden van voorheen zijn nog steeds terug te horen. Dat de band een fan is van The Velvet Underground steekt het nergens onder stoelen of banken (het VU deel van Lou Reed's ballads en niet het John Cale experiment of het woeste band gerag). De heldere gitaarlijntjes van 'Candy Says' en 'Sunday Morning' vliegen heerlijk om mijn oren hier. Punten gescoord bij de eerste beluistering. Het schuift zelfs door naar softe jazz in een nummer als 'Zacht Rood Licht'.

Daar zit een deel van de andere kant van Wat Een Cirkel Is. Het is hier en daar allemaal wel heel braaf. Prima te beluisteren, maar waar is dat ontzettend prettige randje gebleven, dat ondeugende? Dat is wat verder te zoeken in 2018. Het knalt eindelijk echt helemaal tegen het einde als Marc van der Holst terugkijkt op zijn middelbare schooltijd "zes lange jaren" en toch vergeten wat een cirkel is, maar niet de niet nader genoemde "jou". Om te eindigen met The Avonden's eigen 'Candy Says', 'Hou Een Plek Voor Me Vrij'. Zelf de belletjes zitten er in. Het duister, het lichte, het zit er allemaal in.

Wat Wat Een Cirkel Is zeker wel laat zien, is kwetsbaarheid. Meer dan op 'Nachtschade' gaat her hier over gevoelens (en niet verscholen achter een opgetrokken muur van ironie of zwaarder). Dat maakt The Avonden zeker kwetsbaarder in een live setting. Om hiervan te kunnen genieten moet dat publiek wel stil blijven. En dat is voor velen, zelfs op de meest breekbare momenten, een (te) grote opgave. Dit maakt van Wat Een Cirkel Is een intensere plaat dan zijn voorganger. In een deel van de teksten wordt afgerekend met het verleden. Het "kutdorp", kerken die af mogen branden, de middelbare school, "ïk wou dat ik dood was" is een van de eerste zinnen op het album. Maar ook heel gewone, kleine observaties, in een situatie die erger doet vrezen voor degene die de observaties doet, met zijn stem waaruit de meeste emoties totaal zijn verdwenen. Ook hier is een cirkel, 'Je Kunt Hier Rondlopen'. De teksten mogen dan iets langer zijn op Wat Een Cirkel Is, er ligt steeds een wringend ongemak op de loer.

Zo valt er heel wat te plussen en minnen, maar bekeken naar de eigen merites en 'Nachtschade' op het nachtkastje te leggen, blijven nagenoeg enkel positieve punten over. Wat Een Cirkel Is laat horen waartoe deze band, die live prachtige muziek maakte in 2016, in de studio toe in staat is. En dat is gewoon prima.

'Een Klein Aapje' is het nummer dat voor mij de maat der dingend des The Avondens is. Kort, enorm afstandelijk observerend over iets dat duidelijk verre van leuk is, terwijl alles is gezegd, gedaan en gesoleerd in 1 minuut 30 seconden. Die maat moet worden bijgesteld en het is goed. Ja, deze plaat is anders. Er is overduidelijk veel langer aan gewerkt, wat geleid heeft tot "echte" songs. Ook binnen dat idioom kan The Avonden prima uit de voeten.

Deze post staat ook op WoNoBloG.

Als de top 40 puur op mij gebaseerd zou zijn zou Laat de Kerken branden nu op 1 staan.

Wat een geweldig nummer is dat. De rest is ook goed, maar waar het kwartje bij het eerste nummer direct viel tolt het kwartje bij de meeste nummers nog een beetje rond. Zou best nog wel kunnen vallen, want ik luister Wat een cirkel is regelmatig.

Vergeet ook Wolfendale niet: Wolfendale - Periscope (2018)

Tot voor kort had ik nooit van The Avonden gehoord. Toen ontving ik een mailtje van een groothandel (i.v.m. mijn webshop) met daarin de release van een single van The Avonden: ‘Catch’. Een cover van het nummer van The Cure met zelfs de hoes nagemaakt van de originele single. Uit nieuwsgierigheid ben ik dat nummer gaan opzoeken en luisteren. Het maakte me nieuwsgierig naar meer van The Avonden en zo kwam ik bij dit album.

Waarom precies weet ik niet, maar misschien was het een bepaalde herkenning die ik in de nummers hoorde en een stiekem verlangen om compleet verslaafd te raken aan een album, waardoor ik het album bijna ononderbroken begon te draaien. Nu werk ik ook (parttime) in de verslavingspsychiatrie en bepaalde teksten hebben gewoon sterk te maken met precies die mensen met wie ik werk. Mensen net als ik, maar door alcohol en/of drugs en/of psychische problemen in een kliniek terecht gekomen. Ik voel me sterk verbonden met deze mensen, juist omdat het mij net zo goed had kunnen gebeuren. En deze plaat raakt op vele fronten: verslaving, depressie, vervreemding, eenzaamheid, zelfisolatie, angsten, maar ook nostalgie, een bepaald verlangen naar een vroegere tijd, toen alles nog beter en onbezorgder was. Deze plaat bevat dit allemaal en op het moment van dit schrijven kan ik er na tig keer draaien nog steeds geen genoeg van krijgen. ‘Wat een Cirkel is’ opzetten is nu geworden tot thuis komen. Zelfs al zijn veel nummer best somber getint, ik kan er urenlang in vertoeven.

Laat de kerken branden
Aan het begin van het nummer hoor je zachtjes ‘In the name of God, let the churches burn.’ Het is afkomstig van het nummer ‘As Flittermice as Satans Spys’ wat te vinden is op het album ‘Transilvanian Hunger’, het vierde album van de Noorse black metal band Darkthrone. Je moet dan wel de stem die je aan het eind van het nummer hoort achterstevoren draaien. Dit achterstevoren draaien van platen komt ook terug in de tekst van dit nummer. Deze opener is absoluut geen maatstaf voor de rest van het album. Het is zelfs een van de drukkere nummers. De gitaarriff doet me wat denken aan She Sells Sanctuary (The Cult), al is het nummer verder compleet anders. ‘Dit godvergeten kutdorp...’ en dan volgt er een tekst zonder rijm of wat dan ook, maar gewoon heerlijk direct. En dat maakt het voor mij zo lekker, het heeft een hoog schijt aan gevoel. En omdat ik het zo vaak draai, blèrt mijn dochter van 10 het ook mee. Die woorden uit haar mond is natuurlijk best apart ‘Laat ze branden, laat de kerken branden...’.

De tweede deur gaat pas open (als de eerste deur is gesloten)
Dit nummer heeft een beetje een standaard rockriff. Muzikaal gezien gebeurt er niet zo veel, maar de tekst omschrijft de rit naar de kliniek waar de hoofdpersoon van het nummer voor een opname komt of voor een gesprek met een psycholoog of psychiater en zo te horen niet voor het eerst: ‘Er zijn tijdschriften, heel veel oude tijdschriften, en je kent ze uit je hoofd...’ ‘Het gaat beter dan de vorige keer, toen het beter ging dan de keer er voor... het gaat beter, maar het gaat niet goed’.

Je kunt hier rondlopen
Iemand die opgenomen zit in een psychiatrische of verslavingskliniek vertelt aan zijn bezoeker. Het zijn eigenlijk zulke nietszeggende dingen en dat is ook juist wat het zo pakkend maakt. Het geeft aan hoe klein iemands wereld kan worden in zo’n situatie. De muzikale omlijsting is prachtig, het is precies genoeg, de kracht van de eenvoud die het verhaal de ruimte geeft en tegelijkertijd het enigszins trieste ervan weergeeft.

Je bent maar 1 x 17
Het gitaarmelodietje in dit nummer klinkt opgewekt als een soort ‘Friday I’m in Love’ (The Cure). De hoofdpersonen halen wat vage illegale fratsen uit. Stukken tekst als ‘Ik vraag niet of jij je rijbewijs wel hebt, ik weet wel zeker dat jij je rijbewijs niet hebt’ en ‘Ik heb er geen goed gevoel over, maar voor een gevoel dat niet goed zou moeten voelen, voelt het nogal goed’ maken het ook wel grappig. Het nummer duurt ook geen seconde langer dan noodzakelijk.

Misschien is er iets mis met mij
Een mooi rustig liedje, maar waar gaat het over? Zitten we in het hoofd van een psychiatrische patiënt? Of is het een gevangene? Wat heeft hij gedaan? Het nummer houdt het allemaal in het midden. Of toch niet helemaal: ‘En ik weet wel dat zij er ook niks aan kan doen. Maar ze moet niet zo naar me kijken... ‘k zou het zo weer doen’. Feit is dat de hoofdpersoon weet dat hij iets fout heeft gedaan, maar het zo weer zou doen en zich afvraagt of er iets mis met hem is. Een vrij uniek onderwerp voor een liedje en feit dat je niet precies weet wat hij dan heeft gedaan, houdt het alleen maar interessant. Muzikaal is het weer mooi gedoseerd, waardoor het fijn weg luistert.

Ik heb nergens spijt van
Met 4:33 is dit veruit het langste liedje van het album. Wat mij betreft grenst het aan de perfectie. Instrumentaal vind ik het een genot met die prachtige gitaarmelodie en het lage stemgeluid van Marc van der Holst (de zanger en liedjesschrijver) klinkt erg prettig. Detail: de vrouwenstem die we heel eventjes horen in het tweede deel van het nummer vind ik zo mooi getimed en in de mix zitten dat hij van een andere wereld lijkt te komen. Voor een nummer van The Avonden heeft het nummer een ongekend lange finale (meer dan anderhalve minuut) en geheel terecht, want het is gewoon een heerlijk stukje muziek. Ook hier geeft de tekst net genoeg weg om je af te vragen waar het precies over gaat. Overigens blijkt dit wel een cover te zijn. Het origineel is ‘Isn’t It a Pity’ van George Harisson, al covert The Avonden hem weer van de Galaxie 500 uitvoering.

Ik geloof niet in spoken
Met dit nummer gaat The Avonden in de richting van de mooie luisterliedjes van The Velvet Underground. De bijna lieflijke zachte instrumentatie is een streling voor je oren. De ik-persoon klinkt enorm kwetsbaar, de tekst vind ik erg mooi. Het gaat over vervreemding en er lijkt een soort innerlijke strijd gaande tussen wat nou waar is en wat niet (zelfs verwarring), maar er is ook hoop: ‘...toch geloof ik dat er iemand is voor mij, ook al is ze er niet’. De ik-persoon zit naar mijn idee ook (nog steeds) opgenomen in een kliniek hier: ‘...dus ik denk dat ik hier nog maar even blijf, het schijnt beter te zijn voor mij. Maar ik geloof niet dat de pillen die ik slik werken...’.

Sta op en loop
Je voelt de somberheid van een depressie in dit nummer. Iemand die zichzelf voortsleept, zich verstopt voor de buitenwereld en overdag niet buiten komt. ‘Er gaan dagen voorbij dat je niet denkt aan waar je niet aan denken moet.’ Mijn interpretatie is hier dat deze persoon terugkerende zelfmoordgedachten heeft of in elk geval gedachten heeft dat hij dood wil. Hoewel ik het nummer zwaar vind aanvoelen, vind ik het melodieus erg mooi. De muziek is (opnieuw) eenvoudig, maar zeer doeltreffend.

Je weet hoe ik denk over dokters
Ook dit vind ik weer zo’n prachtig liedje. Zo kwetsbaar als Marc weer zingt en die openingszin die direct zo veelzeggend is: ‘Kun je de ramen verduisteren...’. Het is (mijn interpretatie van) de achterliggende betekenis van de tekst die me raakt: iemand die zich beroerd voelt, maar zo klaar is met alle dokters. Het enige wat hij wil is naar het water gaan, aan de vloedlijn staan... gewoon de eigen problemen vergeten.

Bride of Frankenstein
Muzikaal gezien komt het Velvet Underground-gevoel hier weer terug. Ook hier weer iemand die nogal vervreemd is van de wereld om hem heen. Hij leeft ’s nachts en zijn recept voor geluk is Ibuprofen, Paracetamol en alcohol en een dvd’tje kijken. In de film Bride of Frankenstein is het monster van Frankenstein verdrietig omdat niemand wat van hem moet hebben. Dit is naar mijn idee ook wat de ik-persoon ervaart. Door de zin ‘Ik heb liever niet dat ze naar me kijken, maar ze kunnen het niet helpen’ in combinatie met wat kenmerken van een trauma, zou het kunnen gaan om iemand die een verminking heeft opgelopen (wat natuurlijk ook psychisch kan zijn). Aan het einde van het nummer hoor je een stukje uit de echte film Bride of Frankenstein uit 1935, het stukje waarbij het monster een blinde man ontmoet, die vrienden met hem wil worden. Al met al weer een ontroerend liedje.

Zacht rood licht
Het is bijna ongelofelijk wat een sfeer dit nummer creëert. Ideale ingrediënten om ’s avonds op de bank te liggen en lekker bij weg te dromen. Het begint natuurlijk al met de muziek, een soort easy listening, maar de openingstekst zet me direct ergens in de jaren 70. Visnetten aan het plafond, een oude lavalamp geeft zacht rood licht, een oude poster van Dark Side of the Moon, een oude pick-up.... de nostalgie druipt er werkelijk vanaf. Maar ook hier lijkt er iets aan de hand: ‘Misschien is het ergste wel weer voorbij, misschien dat het nog maar net begonnen is...’ Of gaat het gewoon over het bestaan in het algemeen? Het maakt niet uit, je hoeft je alleen maar mee te laten voeren door het moment en dat is heerlijk relaxt met deze muziek op.

Ga 2 x bijna dood
Misschien is dit nummer niet het allerbeste advies voor iedereen, maar het klinkt heerlijk cynisch. Mogelijk ter confrontatie gericht aan iemand die zijn leven flink kapot aan het maken is. Ik werk met een doelgroep waarvan meerderen zichzelf zullen herkennen in deze tekst. Het is eigenlijk heel triest, het is ook wat drugsverslaving met een mens kan doen: ondanks alle ellende toch doorgaan met gebruiken. Muzikaal gezien heeft dit nummer een klein beetje iets weg van ‘1979’ van The Smashing Pumpkins.

6 lange jaren
Gewoon een lekker rocknummertje. De ik-persoon verhaalt over iemand uit zijn schooltijd die hij zich herinnert, iemand die geen vrienden had. Misschien gaat het om iemand die zijn gehele schooltijd gepest werd. Dit heeft indruk gemaakt: ‘Ik ben vergeten wat een cirkel is, ik ben jou niet vergeten’. Hij ziet er nu in elk geval de ernst van in dat hij er destijds niks aan heeft gedaan: ‘Ik hoop dat wij allemaal eeuwig zullen branden in de hel’.

Hou een plek voor me vrij
Een liedje dat me ontroert. Ook hier krijg ik een Velvet Underground-gevoel, dezelfde zachte streling van het gehoor. Het voelt als een liedje voor een vriend die is overleden: ‘Het schijnt mooi te zijn waar je bent, heen gegaan’. Persoonlijk moet ik bij dit liedje vaak denken aan mijn overleden vader. En hierna mag het stil zijn, daarom wat mij betreft de perfecte afsluiter voor dit album.

Prachtige plaat!

Blij met deze ontdekking! Luistert lekker weg dit album. Ook een mooie laag ironie in de teksten. Kijk uit naar nieuw werk

Man wat een ontdekking, dit is aan alle kanten gewoon geweldig. Misschien is er iets mis met mij?