Susanna & The Brotherhood of Our Lady - Garden of Earthly Delights (2019)

Susanna Karolina Wallumrød is een artiest naar mijn hart, eigenzinnig en onafhankelijk. Ze gaat volledig haar eigen weg, interpreteert net zo gemakkelijk stokoude traditionals, klassieke muziek, maar covert ook meer hedendaagse composities. Zo was op haar vorige, fraaie album Go Dig My Grave een cover te vinden van Joy Division’s Wilderness.

Ook op haar nieuwe album Garden of Earthly Delights staat een compositie getiteld Wilderness, echter ditmaal een eigen compositie, net als de overige veertien nummers. Naast verwijzingen naar de Griekse mythologie en Charles Baudelaire liet Susanna zich vooral inspireren door het werk van Jheronimus Bosch, een van de meest tot de verbeelding sprekende schilders, die Nederland ooit rijk was.

Susanna is net als ik een groot liefhebber van zijn schilderijen en bezocht in 2016 de grote overzichtstentoonstelling “Jheronimus Bosch - Visioenen van een genie” in Den Bosch. Ook zij is gefascineerd hoe Bosch goed en kwaad, hemel en hel en de dwaasheid van de mensheid op zijn doeken tot leven bracht. In zijn latere werk kwamen ook stadsbranden voor, waarschijnlijk de impact, die de grote brand in 1463 in Den Bosch (waarbij vierduizend huizen in vlammen opgingen), op de jonge Bosch had.

Composities als Gluttony and Lust (Allegorie op de gulzigheid), Death and the Miser (De dood van een vrek) en Ship of Fools (Het narrenschip) weerspiegelen de schilders voorstellingen van zonde en menselijke zwakheid, terwijl Wayfarer, Ecstasy en Beautiful Life verwijzen naar Susanna’s spirituele zoektocht.

Susanna’s omschrijft haar intenties voor Garden of Early Delights als volgt: “Hoewel dit geen soundtrack is voor zijn schilderijen, voel ik een overeenkomst tussen de absurditeit van de schilderijen van Bosch en het hedendaags bestaan. De mensheid is nog nooit zo goed in staat geweest om duurzame oplossingen te creëren, maar we kiezen er toch voor onze ogen te sluiten voor armoede, milieukwesties en het gebrek aan gelijkheid”.

Muzikaal gezien begint het album liefelijk en bijzonder fraai met de ingetogen liedjes Garden of Earthly Delights en Wayfarer. Vanaf daar wordt het interessanter door de af en toe schurende elektronica, die regelmatig zorgen voor een onderhuidse spanning, zoals in bijvoorbeeld Ecstasy X.

Ze wordt omringd door vier uitstekende, vrouwelijke begeleiders. De opnames vonden plaats in de fraaie Ocean Sound Recordings studio, gelegen op het Noorse eiland Giske, met magnifiek uitzicht op de Atlantische Oceaan, wat de inspiratie zeker verhoogd zal hebben. Net als altijd werd het album vakkundig mede geproduceerd door Deathprod, oftewel Helge Sten, Susanna’s echtgenoot.

Garden of Earthly Delights is voor een mij een bijzonder geslaagde poging om de schilderijen van Jheronimus Bosch muzikaal tot leven te brengen.

Susanna schijnt al 12 albums uitgebracht te hebben voor deze plaat en de laatste plaat van Bonny 'Prince' Billy staat vol met covers van Susanna. Er kan veel langs een mens heen gaan zonder enig effect op zijn of haar leven. Eenmaal blootgesteld, is er geen weg meer terug. De indruk is daar.

En deze is enigszins gemengd. Garden Of Earthly Delights is een plaat die mij nog al wat kanten op laat slingeren. Prachtige, folkachtige liedjes wisselen af met elektronica die de stem van Susanna begeleidt. Daarnaast zijn er de vier dames die samen de begeleidingsband vormen, The Brotherhood of Our Lady, naar het broederschap dat Jeroen Bosch steunde in Den Bosch. Waar deze dames precies wat doen, is niet altijd direct duidelijk. Waar man, producer en muzikaal partner Helge Sten en Susanna samen werken, is veel duidelijker.

Het album is gebaseerd op de werken van Bosch. In het titelnummer kijkt Susanna iedere avond over het tuinhek naar de Tuin der Lusten. Daar is heel veel te zien, maar het uitzicht zal vooral worden bepaald aan welke kant van de Tuin zij woont. Lieflijkheid of het voorportaal van de hel. In beide gevallen is er zoveel te zien. Jaren geleden in het Prado heb ik mijzelf totaal verloren bij het opnemen van al die details.

Die maken dat het werk van Bosch nauwelijks te vatten is in muziek. Toch lukt dat op een manier dat ik nauwelijks moeite heb mij voor te stellen dat deze songs honderden jaren oud zijn, ware het niet dat de moderne elektronica en organische muziek mij in het heden drukken. De vervreemding en de waanzin die in een aantal werken van Bosch zitten, zijn in die geluiden gevangen. Vervreemding en waanzin. De meer traditionele werken in meer gewone nummers.

Dit alles maakt van Garden of Earthly Delights een album dat de luisteraar laat werken voor zijn geld. Ja, ik hoor direct dat hier iets bijzonders aan de hand is, maar dat wil niet zeggen dat ik direct tevreden ben gesteld of op mijn gemak ben. Misschien gebeurt dat zelfs wel nooit. Wel ben ik iedere luisterbeurt weer geïntrigeerd, op zoek naar details, naar bevestiging en naar geluiden.

Kortom, dit is een bijzonder album. Net zo bijzonder als de artiest die diende als inspiratiebron. Intentie geslaagd concludeer ik derhalve.

Dit is een bewerking van een Engelstalige post op WoNoBloG.

Wederom een geweldig album van Susanna. Ik hoop dat ze hiermee gaat touren!

Veel te artyfarty, maar verder best aardig.