Matana Roberts - Coin Coin Chapter Four: Memphis (2019)

Matana Roberts is in 2011 gestart met een ambitieus 12-delig jazz project, waarbij ze de Amerikaanse geschiedenis, haar etnische achtergrond en mysterieuze herinneringen verkent. Het vierde hoofdstuk uit de Coin Coin serie vertelt een verhaal vanuit het oogpunt van een jong afro-Amerikaans meisje en de verschrikkingen die zij mee maakte in haar jeugd. De spoken word gedeeltes en de gehele opbouw van het album lenen zich voor een sublieme luisterervaring; Het is een fascinerend luisterboek vermomd als een album.

Coin Coin chapter four kent een enorme drijfkracht waarbij de vonken er tijdens de verschillende passages vanaf springen. Waar Matana Roberts in Chapter 3 meer experimenteerde met een uitgeklede sound, keert ze nu terug naar een vollere en desoriënterende jazz sound, bekend uit chapter 1 en 2. Het verhaal speelt zich af in het verleden en het voelt ook alsof de gebruikte instrumenten uit die tijd afstammen. Zo wordt er o.a. gebruik gemaakt van violen, trombones, klarinetten en klokken.

Het intro start groots met een rollende percussie en de klanken van de saxofoon van Matana. Een mondharp geeft het intro een spookachtig randje. Het geheel vloeit moeiteloos over in de volgend track, waar de eerste vocalen van Matana de fundatie leggen voor een terugkerend patroon verspreid over het gehele album. De indrukwekkende kunde waarmee Mantana spoken word afwisselt met melodieuze chants is voor mij hét hoogtepunt van dit project.
Zonder de overgang echt door te hebben, beland je zo in het bijna 10 minuten durende “Trail of the Smiling Sphinx”. De verschillende instrumenten zwellen aan en vallen over elkaar heen in een cascade van lawaai. De muziek is venijnig, maar gestructureerd en benadrukt de verstikkende thematiek van het album.

Wat volgt zijn verschillende instrumentale tracks, waar de backing band van Matana Roberts hun kunsten kunnen vertonen. Dat doen ze dan ook zeker, want ook op muzikaal vlak is dit een ijzersterk jazz album. Op “Her Mighty Water Runs” keert de stem van Roberts terug in de vorm van een spiritueel refrein met een hypnotiserend effect, voor mij ook weer een van de vele noemenswaardige hoogtepunten.

Tijdens het beloop van de laatste 5 nummers wordt het verhaal weer opgepakt wat in het begin van het album opgezet wordt. Zowel de vooropgezette patronen in de vocalen als de instrumentatie keren terug, maar breidden zich dusdanig uit dat het venijn in de staart komt te zitten. Politieke gevoelige thema’s worden besproken, maar omschreven in de ogen van een kind. Belerend wordt het dan ook nooit, maar wel extreem meeslepend. Het verhaal lijkt niet echt tot een duidelijke climax te komen, maar we hebben nog 8 chapters voor de boeg.

Chapter four is een zeer geslaagd experimenteel jazz-concept album. Zorg dat deze vooruitstrevende visionair op je radar komt, de Coin Coin series gaat ons nog heel wat moois brengen.