Iron and Wine - Archive Series Volume No. 5: Tallahassee Recordings (2021)

Op de hoes van Archive Series Vol. 5: Tallahassee prijkt een stickertje “the LOST debut album from Iron & Wine”. Het had inderdaad het debuutalbum van Sam Beam kunnen zijn en, na een aantal keren intensief beluisteren, misschien wel moeten zijn. Bij het doorspitten van zijn archief vond Beam ruim twintig nummers terug uit zijn studententijd. Opgenomen in 1998 en 1999 toen hij studeerde aan het College of Motion Picture Arts van de Florida State University. Het herbeluisteren riep bij hem de nodige herinneringen op. Bij het opnemen van de songs probeerde hij op zijn eigen bescheiden manier zijn grote voorbeelden uit die tijd, Neil Young en Jason Molina, te imiteren. Ook kwamen de herinneringen opborrelen aan de ruimte in St. Augustine’s waar hij ze samen met zijn goede vriend E.J. Holowicki opnam. Niet veel later gevolgd door herinneringen aan de veel mooie, langlopende vriendschappen die hij in die periode afsloot. Het is echter niet uit nostalgie dat hij dit album uitbrengt. Archive Series Vol. 5: Tallahassee bevat namelijk een elftal ijzersterke, verrassend coherente songs, dat zich zondermeer kan meten met zijn eerste drie albums. Met zijn bekende fluwelen fluisterzang begeleid hij zichzelf alleen ondersteund door akoestische gitaar, mondharmonica en drums. Vriend E.J. speelt bas en verder hoor je alleen op Straight and Tall de achtergrondzang van Brandi Bradbun. E.J. produceerde en mixte vorig jaar het album. Het album wist mij net zo snel te overtuigen als zijn eerste drie. Zoals gewoonlijk zal het album digitaal, als op vinyl, cd en cassette verschijnen.

Met The Creek Drank the Cradle eist het veelbelovende uit South Carolina afkomstige folk gezelschap Iron & Wine gelijk al een plek op binnen het alternatieve circuit. Na twee gigantische sterke opvolgers verslapt de aandacht en komt de band helaas ook met wat wisselvalliger materiaal. Tussendoor trakteert de band hun fans nog wel met het overtuigende eerste deel uit de Archive Series. Restmateriaal wat na hun debuut wordt opgenomen, maar wat vreemd genoeg op de plank is blijven liggen. Er volgen twee veredelende singles voordat de unplugged sessie The Shepherd’s Dog Acoustic als vierde gedeelte op de markt verschijnt en er weer eventjes uitgeweken wordt naar die veelbelovende bloeiperiode.

Eindelijk brengt frontman Samuel Beam het vijfde deel van zijn archiefstukken uit. Reikhalzend wordt erna uitgekeken, omdat het hier de beruchte Tallahassee Recordings betreft. In principe is dit daadwerkelijk de allereerste Iron & Wine plaat, dus nog van voor The Creek Drank the Cradle. Tot nu toe zelfs het hoogtepunt uit die gigantische geplunderde schatkist. Sterker nog, al vanaf de eerste luisterbeurt word ik verliefd op dit album. Ik durf zelfs stellig te beweren dat het in de korte tijd dat ik Tallahassee Recordings heb mogen beluisteren is uitgegroeid tot mijn persoonlijke favoriet van Iron & Wine.

Alles valt op zijn plek met de opnames die eind vorige eeuw plaatsvinden. Opeens begrijp je waarom het alternatieve Sup Pop label gevallen is voor de afwijkende country folk sound van deze getalenteerde sfeervolle rootsband. De tracks hebben dat ongepolijste van het vroege The Walkabouts werk, de soul van The Afghan Whigs, het ruwe van de grunge maar dan vooral de bezieling van The Winding Sheet. Deze poging van Mark Lanegan en Kurt Cobain om een primitieve blues plaat te maken straalt zoveel pijn en lusteloosheid uit, welke veroorzaakt wordt door de heftige drugsverslaving waarmee de zangers te maken hebben. Grimmig, primitief en gitzwart. Verloren wankelend op de afgrond.

Het druilerige regenachtige Why Hate Winter is een deprimerende zwaarmoedige opener. Veilig jezelf tegen de kou verbergen onder een dekentje, welke gelijk staat als de warmte en geborgenheid van een vrouwenschoot. De soundtrack van de grijze Seattle sound, gezien door de ogen van de in Columbia gevestigde Samuel Beam en zijn maatje EJ Holowicki. Feitelijk verwoord Why Hate Winter de fase waar alle beginnende bandjes in verkeren. De nachtelijke sessies, inclusief de eenzaamheid en de onzekerheid van de toekomst. Financieel geen vetpot, en mondjesmaat je publiek opbouwen. Het is een naargeestig nummer, waarbij vooral leegte en verdriet de woorden zijn die in mij opkomen. De neurotische emotie is bij de kern gehouden, zo primair mogelijk. Maar oh wat is dit toch allemaal zo verschrikkelijk bloedmooi.

De mondharmonica houdt in de eerste minuten nog zijn adem in, om zich vervolgens halverwege This Solemn Day bij de sobere gitaarakkoorden en ritmische hartslagen te voegen. We volgen Iron & Wine vanaf de eerste stappen naar hun uiteindelijke geluid, maar blijkbaar is de band vergeten dat juist in deze zoekende fase hun kracht zit. Subtiel wordt in John’s Glass Eye als een nieuwe uitgenodigde gast de slide gitaar geïntroduceerd. Gedurende de Tallahassee Recordings schuiven er steeds meer instrumenten aan. Bezoekers die vervolgens nooit meer zullen vertrekken maar standvastig hun woonplaats binnen de komende Iron & Wine discografie opeisen.

De puurheid en de verhalende voordracht van Samuel Beam bevestigt nogmaals dat lo-fi niet rommelig en amateuristisch hoeft te zijn. Door de kaalheid gaat de aandacht volledig naar de songs toe, en wordt je niet afgeleid door onnodige productiekunstjes en tierelantijntjes. Waarom is dit zo lang geheim gebleven? Tallahassee Recordings had de eerste kennismaking met Iron & Wine moeten worden. Een plaat over in strijd verkerende verloren minnaars en verharde agressieve relaties. Soms zelfs balancerende op het randje van murder ballads. Het pijnlijke afscheid gevolgd door toch weer het ziekelijke verlangen naar vastigheid. Misschien was het contrast tussen de confronterende teksten en de berustende uitvoering toen net een tikkeltje te groot, waardoor de band en platenmaatschappij het niet aandurven om de plaat uit te brengen.

Iron & Wine - Archive Series Volume No. 5: Tallahassee Recordings | Roots | Written in Music - writteninmusic.com

Net als Neil Young's steengoeie 'Homegrown' verleden jaar, komt hier uit de Archive Series van I&W deze prequelplaat uit 1998-1999 zomaar binnenvallen als de donder in Keulen. Jeugdig onbevangen songs met een graad van tristesse als die we ook van Low kennen, maar in alle eenvoud acoustisch gespeeld als ware het de jonge Neil Young zelve of als op de eersteling van Nick Drake. Intieme, delicate, soms filmische liedjes op het rustige tempo van de gitaar, over eenvoudig leven in Amerika, over liefde, en bedrog. Als prominente gangmaker, dan al, dat krachtige typische stemgeluid dat I&W zo uniek maakt. Een studentenplaat, ja, maar toch regelrechte must in de discografie van I&W. Dankjewel, Sam.

Ik ben minder enthousiast dan de andere reageerders hier. Het klinkt me toch te veel als Kurt Cobain op een regenachtige dag. Moody en zwelgend in zelfmedelijden, was misschien hip in de jaren 90. Sam zou later meer gevoel voor melodie ontwikkelen en veelzijdiger uit de hoek komen. Bijna ieder liedje heeft hetzelfde trage tempo en wordt met het wat mompelende stemgeluid gebracht. Pas vanaf het sterke ‘Ex-Lover Lucy Jones’ hoor je een iets rijker en gevarieerder geluid. Zijn stem moest hij hier nog vinden, als zanger en als songwriter.