Genève - 1551 (2011)

Psalmen behoren tot de oudste bekende liederen, het zijn eigenlijk gebeden. Oorspronkelijk in het Hebreeuws, later allerlei vertalingen en uitvoeringen. Gregoriaans in katholieke kerken, in Oosters Orthodoxe kerken weer geheel anders en in de protestante kerken weer geheel anders. In deze kerken had indertijd Calvijn redelijk wat invloed. Psalmen waren liederen en moesten worden gezongen, niet enkel door koorleden maar door Jan en alleman. Vandaar dat ze op rijm gezet moesten en er eenvoudige melodieën gekozen of gemaakt moesten worden. In 1551 wordt een eerste bundel samengevoegd, de Geneefse Psalter.

Deze Geneefse Psalter werd naar Nederland gebracht en daar kwamen op de bekende melodieën vertalingen van de Psalmen. Vertaling van Peter Dageen, de oude berijming van van 1773, de nieuwe berijming van 1967. Een ieder die op een zogenaamde 'school met de bijbel' heeft gezeten is in aanraking gekomen met het fenomeen, psalmversje leren. Zo ook ik zelf, maar pas bij een verhuizing naar een dorp, want op de christelijke school in de stad deed men daar niet aan. Dat hele psalm gezang was reuze belangrijk in de reformatorische kerken, hoe zwaarder hoe langzamer en hoe ouder de vertaling, er werd zelfs niet ritmisch gezongen (op hele noten) in bepaalde gemeentes. Al met al blijken toch die Psalmen ijzersterk te zijn, want ze worden nog steeds gezongen worden.

Net als ik hebben Gerrit van der Scheer (o.a. Herrik), Ilse Hamelink en Arend-Jan van der Scheer vroeger de psalmversjes uit hun hoofd moeten leren. Ze hebben daar verder net als ik niets aan over gehouden, zelfs geen afkeer. Sterker, ze zijn eigenlijk wel benieuwd als je deze psalmen net wat anders aan zou pakken. hoe zou het dan klinken ? De titel van de plaat werd 1551 genoemd en de groep vanzelfsprekend Geneve. Verder houden ze de melodieën in takt en ik heb lang moeten zoeken welke vertaling ze hebben gebruikt. Het is de GKV vertaling, die veel gelijkenis heeft met de nieuwe berijming van 1967. kwam ik achter.

De werkwijze is bijzonder, ze maken een soort neo folk opnames van deze psalmversen. De melodie is nog herkenbaar, de teksten zijn nog te beluisteren, maar daar houdt het wel mee op. Muzikaal folk met wat elektronica en je denkt al snel aan groepen zoals At Te Close Of Every Day en Grizzly Bear en I Am Oak. Het resultaat , meer dan verrassend.
De groep heeft vooral gekozen uit de klaagpsalmen en de muziek is prima gekozen bij de melodieën. Soms is de zang amper hoorbaar, want uit de diepten klinkt de klaagzang. De backing vocals klinken vaak klagend , steunend, met droge mond en leemzeren tong.
Maar het is prachtig. Ruim 20 minuten duurt de plaat en dan besef je waarom de psalmen het al die tijd hebben uitgehouden. Door de aanpak van Geneve besef je ook dat het eigenlijk hele sterke melodieën zijn en mensen zich hebben herkend in de teksten.
Voor een ieder die totaal gefrustreerd is door het wekelijkse maandagochtend ritueel (psalmversje opzeggen) en hier door helemaal niets meer moet hebben van dat dogmatische gedoe, er is een medicijn, Geneve met 1551. Een prachtige recensie, waar ik wel wat uit heb gehaald vind je hier