Lisa O'Neill - All of This Is Chance (2023)

Al vele jaren wordt folkzangeres Lisa O’Neill op juiste waarde geschat in thuisland Ierland. Maar ook in het Verenigd Koninkrijk is de pers en radio gecharmeerd van haar muziek. Was in Ierland bijvoorbeeld al lang geleden te zien op het bekende Doolin Folk Fest. O’Neill behoort dan ook tot de meest tot de verbeelding sprekende folkartiesten in Ierland.

Haar bewerking van Bob Dylan’s All the Tired Horses werd gebruikt voor de slotscène van het epische tv-drama Peaky Blinders. Haar vorige album kwam nog uit op het Rough Trade folk specialiteitslabel River Lea. Nu is ze gepromoveerd naar het hoofdlabel van Rough Trade. All of This Is Chance is haar eerste werkstuk wat daar verschijnt.

O’Neill heeft geen mooie, maar wel een zeer indringende, beklijvende stem, denk aan iemand als Iris DeMent. Een stem waar je meteen van houdt of vreselijk vindt, een tussenweg lijkt niet mogelijk. Meteen in de bezwerende, fraai gearrangeerde opener en titelsong All of This Is Chance grijpt ze de luisteraar bij de lurven. Het is geïnspireerd op het gedicht “The Great Hunger” uit 1942 van Patrick Kavanagh.

O’Neill blijkt een rasverteller. Door haar indringende voordracht en sublieme arrangementen weten zij en haar begeleiders de aandacht van de luisteraar moeiteloos vast te houden. All of This Is Chance is een absolute aanrader voor de doorgewinterde folk liefhebber. Het album werd me ter beschikking gesteld door De Konkurrrent, waar onlangs nog het prachtige Fireside Stories van Trevor Beales verscheen.

Net toen de lockdown toesloeg, tekende de Ierse Lisa O’Neill een nieuwe albumdeal met Rough Trade en werkte ze aan materiaal dat recentelijk onder de naam All Of This Is Chance is uitgebracht. Iemand met een uniek folkgeluid, sterke composities en een onderscheidend stemgeluid met een hoog intensiteitsniveau, waarmee zij een duister en een angstaanjagend fragiel sfeertje creëert. Zeg maar, Edith Piaff uit de Ierse grenstreken.

Haar vermogen om in een lied te kruipen om het verhaal ervan naar voren te brengen lijkt grenzeloos. Soms letterlijk breekbaar en ijzingwekkend met een ontzaglijke impact, waarbij ik bijna mijn zakdoek tevoorschijn tovert.. Geholpen door haar eigen gitaarspel en die van een aantal muzikanten. die op effectieve wijze, diverse subtiele tinten presenteren.

All Of This Is Chance, inmiddels O’Neills vijfde plaat, opent met woorden uit het gedicht The Great Hunger uit 1942 van Patrick Kavanagh. Geïnspireerd hierdoor lijkt zij niet alleen vragen te stellen over leven en dood, maar ook over zichzelf, haar opvoeding, haar relaties en de wereld om haar heen. Eigen liedjes met het gevoel van oude volksliedjes, die zij uit de vergetelheid heeft geplukt. Hoe vaker je luistert, des te meer worden hun geheimen en schoonheden prijsgegeven. Net als de paardebloemzaden, die zich verzamelen rond de maan op de hoes van het album.

De afgelopen jaren heeft men opnieuw geleerd om te onthaasten. Elke stap in de natuur voelt nog wat onwennig aan. Waarschijnlijk vanwege het feit dat we onszelf voorbij lopen, en die omgeving als een vol gekalkt schilderij gebruiken. If I Was a Painter, dan had ik minder loodzware grijstinten in deze wereld gebruikt, en gaat de keuze naar zoetere pastelkleuren uit. Opeens zijn we noodgedwongen een onderdeel van dit driedimensionaal stilleven, en genieten we van de dierlijke geluiden om ons heen. Als dan ook nog je roots in de schitterende omgeving van het Ierse graafschap Cavan ligt, levert dit genoeg basismateriaal voor een volwaardige plaat op. Door de prachtige muziek bij de Peaky Blinders serie komen gelauwerde gesettelde artiesten als Nick Cave en PJ Harvey bij een jongere groep muziekliefhebbers onder de aandacht. Maar ook een relatief onbekendere muzikant als Lisa O’Neill profiteert van het feit dat haar versie van Bob Dylans All the Tired Horses op voortreffelijke wijze de slotscene van seizoen zes inluidt. Een prachtige keuze, de donkere folksongs lenen zich hier perfect voor, en een beetje extra publiciteit is natuurlijk nooit weg.

Haar vijfde All of This Is Chance studioplaat staat voor veranderingen, een krachtig statement waarmee ze vooral het vergeten dierbare milieu omarmt, en de schoonheid daarvan in het toewenkend licht plaatst. Puur zoals folk bedoelt is. All of This Is Chance haalt de grondbeginselen uit het The Great Hunger gedicht van Patrick Kavanagh. Dreigende drones bevolken het spoken word intro. Clay is the word and clay is the flesh, de voedingsbodem van het harde boeren bestaan, werkershanden die de klei kneden, de vruchtbare kweekvijver waarin de kern zijn basis heeft. De familiair ingestelde Ieren hechten veel waarde aan de oude gewortelde tradities, en misschien is dit wel de reden dat de volksmuziek hier nog steeds zo leeft, sterker nog, een grote rol in het dagelijks bestaan opeist.

Het All of This Is Chance titelstuk opent zwaar, een triomfantelijk oorlogsschip op strijderssterkte. Lisa O’Neill draagt de karakteriserende woorden door het slachtveld heen, waarin strijkers de diepte beroeren en het gitaarspel er onschuldig als een jong lentelammetje doorheen dartelt en de toetsenregen er een intieme condenserende geluidscollage overheen hangt. De verdwaalde treurviool hecht zich in het klassiek barokke Silver Seed aan de verkennende prairiebanjo, gezamenlijk bewandelen ze de countryvelden. Opeens valt het kwartje, en begrijp ik waarom de Ieren zoveel met dat Beloofde Amerikaanse land hebben. De afstand tussen western country en de vergelijkbare volksmuziek is eenvoudig te overbruggen. Sterker nog, ze liggen zo diep in elkaars vaarwater waardoor ze vrijwel in elkander overstromen.

De Old Note berusting digitaliseert het nalatenschap in een vastgelegd songstructuur. Een ode aan de natuur, die zich aan elk jaargetijde vastklampt om er herboren uit te komen. Hoe leg je aan een kind de treurende gedachte achter een nummer uit, ook hierbij staan oude liederen centraal, die generatie na generatie als cultureel erfgoed overgedragen worden. Zolang deze maar gezongen worden, verdwijnen ze niet in de vergetelheid. De boodschap om tradities in stand te houden, is soms zo eenvoudig simpel. Het zijn allemaal bewerkingen van temperamentvolle verhalen die jarenlang in kroegen de ronde gaan. Waarbij aanpassingen een belangrijke bijrol opeisen, waardoor de oorsprong amper te achterhalen is. Soms smeuïg, soms zwaar beladen, altijd intens.

Daarom is het lastig om te constateren wanneer een vertelling ontstaat, bijzaken maken het nog levendiger. Zelfs de hedendaagse generatie is het verleden schatplichtig trouw. Ze vervangen bij de afbrokkelende geschiedbeleving alleen maar het cement, de kern blijft onaangetast. Het krachtige The Globe krijgt door het rondspokende gospelkoor een liefdevolle, bijna hemelse sterrenweg behandeling. Het donkere Birdy From Another Realm pianostuk staat hier haaks tegenover, verwoordt de onbevangen grenzeloze vrijheid, maar bevestigt tevens hoe moeilijk het is om je als buitenstaander te acclimatiseren. De afbreuk aan het conservatisme, waarbij cultuurverschillen botsend de reputatie van de verouderde gemeenschap in tweeën scheuren. De avond afsluitende Whist, The Wild Workings Of The Mind melancholiek spoelt die onderliggende onzekerheden weg, waarna bij het Goodnight World slaaplied (definitieve?) rust de wereld de rug toekeert, en in stilte afwendend verder slaapt.

Lisa O’Neill is een van de veelzeggende woordvoerders van de nieuwe lichting Ierse verhalenvertellers. Links van haar staan de postpunkmannen van The Murder Capital en Fontaines D.C. die de gevestigde orde met harde woorden bekogelen, aan de andere kant staat Lankum, die vanuit conservatieve grondprincipes een uniek eigen geluid etaleert. De beeldende vocalist bevindt zich aan de kant van de hardwerkende arbeidersklasse die zich aan het landbouwbestaan hechten, en geen overstijgende dromen bewonen. Lisa O’Neill is het boegbeeld van de geëmancipeerde vrouw, die als gelijke het werkveld betreedt. Ze is tevens de spreekbuis van het mannelijke geweten, omdat ze dezelfde ervaringen deelt. Een wijze vrouw in een relatief jong lichaam.

Lisa O'Neill - All of This Is Chance | Pop | Written in Music - writteninmusic.com

Dit is zo'n album dat heel stilletjes onder je huid kruipt en daar nooit meer weg gaat. Lisa klinkt als een oude ziel die met een tijdmachine naar ons is getransporteerd, met wijze lessen die we (in onze haastige maatschappij) lang vergeten zijn.

Old Note is het mooiste nummer dat ik dit jaar hoorde, met name het gesprekje met het meisje aan het eind (Lisa's nichtje) ontroert me elke keer weer.

Volgende week zie ik haar live in Merleyn, ik heb er ontiegelijk veel zin in.

Deze muziek leren kennen uit de serie House of Guinness. Lekkere typisch Ierse sound.