The The - Ensoulment (2024)

Slechts vijf dagen na het overlijden van zijn vader staat Matt Johnson op 5 juni 2018 in een overvolle Londense Royal Albert Hall. Het was op zo’n korte termijn onmogelijk om het concert nog te annuleren. Ook omdat er die avond opnamen, film en muziek, gemaakt zullen worden. Het wordt een intense avond die door het publiek met een luid applaus een extra emotionele lading voor Johnson meekrijgt. Natuurlijk draagt hij het concert op aan zijn vader.

De opnamen blijken zo goed dat deze worden uitgebracht als The Comeback Special, het was tenslotte al heel lang geleden dat Matt Johnson via The The van zich had laten horen. Tegelijkertijd werd die avond duidelijk dat het zonde is dat Johnson al heel lang geen nieuw werk meer uitgebracht had. Zij stem is die avond nog bijzonder goed, bezit nog steeds die krachtige, kritische kijk op de maatschappij, en het Britse Heartland is zeker op dit moment geïnfecteerd door list en bedrog. 2018 is het nieuwe 1986.

Door de Brexit verkeert Groot-Brittannië op de rand van de afgrond en als dan vervolgens nog de politieke pandemie-schandalen volgen, ontwaakt de vlam weer in Matt Johnson. De behoefte om zich uit te spreken is groot, zo groot zelfs dat hij afgelopen mei de single Cognitive Dissident uitbrengt. Het is de Matt Johnson zoals wij hem kennen. De leugen regeert en sociale media is de huidige Big Brother. De waarheid wordt geëxecuteerd, de realiteit wordt op green screens naar behoefte ingekleurd. Laten we stellen dat Matt Johson boos, heel boos is. De opmars naar Ensoulment is een feit, een album dat bijna een kwarteeuw na voorganger NakedSelf verschijnt.

Cognitive Dissident belicht zijn meest duistere kant. Cognitive Dissident is koortsig mysterieus en trapt met gejaagde drums, pompende bas en David Lynch getint filmisch gitaarspel af. Als backingvocalist heeft hij Gillian Glover, de dochter van Deep Purple rockbeest Roger Glover gestrikt. Oudgedienden James Eller (bas), DC Collard (toetsen) en Earl Harvin (drums) zijn weer van de partij. The The kiest voor zekerheid en daar past nieuweling Barrie Cadogan ook bij. Het is Johnny Marr van The Smiths die deze gitarist bij Matt Johnson introduceert.

Matt Johnson erkent zijn meerdere in de ambitieuze volksdichter William Blake. Een ruimdenkende antifilosoof die de kunstvormen breed herdefinieerde en zijn tijd ver vooruit was. Het lichtelijk op de melodielijnen van The House of the Rising Sun gebaseerde Some Days I Drink My Coffee by the Grave of William Blake is de lange zoektocht naar inspiratie en de onderliggende vraag of The The nog relevant is. Een prachtig ingetogen jazzy schetstekening zoals alleen Matt Johnson deze kan uittekenen. Het in verval geraakte Londen, getergd door verraad, monddood gemaakt en geamputeerd van alle vertrouwde schoonheid. Groot-Brittannië voert een toneelstukje op en Matt Johnson is de geërgerde toeschouwer.

Het individualisme, de anonimiteit, het leven is te kort om dit niet te delen. Nietszeggende wegwerprelaties in een wegwerpmaatschappij. De liefde als een inwisselbaar massaproduct. De scherpte in de vervreemdende psycho soulfunk van Zen & the Art of Dating, gekte die altijd door zijn songs heen sijpelt en ook hier komt bovendrijven. Typisch The The, de genialiteit van een gentlemen, perfect gearrangeerd met complexe kronkelingen die dan weer aantrekken dan weer afwerend afstoten. Een satirische kijk op het bestaan, welke een grote grap blijkt te zijn.

In de sofrock-meets-triphop van Kissing the Ring of POTUS staat hij stil bij het verval van grootmacht Amerika en hoe de leiders digitale platforms misbruiken om met onzinpraat hun gelijk te halen. De erfenis van de pandemie waarbij de mensheid in tweeën is gesplitst. Het biedt volksvertegenwoordigers de mogelijkheid om angst onder de complotdenkende gemeenschap te zaaien, de touwtjes weer strak aan te spannen. Het meest treurige is wel dat de Verenigde Staten op dit moment exact dezelfde fouten maakt als een paar jaar geleden.

Het ronddolende Linoleum Smooth to the Stockinged Foot schrijft Matt Johnson in een morfineroes, als hij door een levensbedreigende aandoening in het ziekenhuis ligt. Kopergeschal wandelt triomfantelijk door de track heen en geeft er een koortsige twist aan. Hulpeloos aan bed gekluisterd en van medici afhankelijk zijn die over zijn lot beslissen. De kille donkere eindeloze gangen gevuld met treurnis, hoop en verdriet. De Life After Life exotica, het leven na het geleefde leven. Matt Johnson op zijn best, verhalend observerend met een gedragen croonende ondertoon.

Is het dan allemaal kommer en kwel? Ja, eigenlijk wel. Zelfs in het jazzy liefdesliedje I Want to Wake Up with You komt de beroepspessimist tot de conclusie dat hij niet de geschikte persoon voor een langdurige relatie is. De altijd wederkerende pianoballade Down by the Frozen River verlangt naar het moment terug dat jeugdige onschuld in volwassen bedrog transformeert. Sinds Jools Holland zich met Uncertain Smile ‘bemoeide’, is dit tot The The handelsmerk uitgegroeid, en ook nu klopt het tot in de puntjes.

Where Do We Go When We Die? gaat naar die bewuste avond in de Londense Royal Albert Hall terug. Het startpunt van het afscheid. Het afscheid dat het daarop volgende startpunt in werking zet. Hoe mooi kan je jouw vader eren, door de eeuwigheid te koesteren. Where Do We Go When We Die? is liefdevol troostend, een bijna toegankelijke popsong. Letterlijk afsluiten, door de kleding naar de kringloopwinkel te brengen. Vaderloos is hij nu de volgende in de lijn, en dat vraagt om een wijzere oude mannen-aanpak. Het ritmische I Hope You Remember (The Things I Can’t Forget) is de voorbereiding op deze opvolging, Matt Johnson is er klaar voor.

In de laatste dag van A Rainy Day in May reist zijn vader definitief door. De The The frontman stapt uit en hervindt zichzelf in de blues. Het persoonlijke net zo bluesy dromerige Risin’ Above the Need haakt in op zijn verslavingsdrang en destructieve zelfhaat waarmee hij bijna zijn ondergang tekent. Demonen uitnodigen om ze met de neus op de feiten te drukken. De zestiger heeft ze verdrongen, bevochten en overwonnen. Het vreemde aan Ensoulment is dat het zo vanzelfsprekend vertrouwd aanvoelt, je vergeet bijna dat het een nieuwe plaat betreft. Alsof de tijd niet heeft stilgestaan en Ensoulment er al jaren was. Niks nieuws onder de zon dus, maar wel van datzelfde constante hoge niveau als de eerdere The The albums.

The The - Ensoulment | Alternative | Written in Music - writteninmusic.com

Het heeft 25 jaar geduurd mensen.
Het is een rustiger album met veel diepgang geworden.
Even wennen ? Nee gwwoon even voor gaan zitten.

Recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: Review: The The - Ensoulment - dekrentenuitdepop.blogspot.com

Review: The The - Ensoulment
Matt Johnson’s The The was voor mij een aantal decennia een synoniem voor het briljante Uncertain Smile, maar de afgelopen week ontdekte ik alsnog het fascinerende oeuvre van The The, waaronder Ensoulment uit 2024

Met Ensoulment maakte The The vorig jaar volgens de critici een fraaie comeback. Ik liet het album zelf liggen, want The The was voor mij vooral de band van die ene briljante single. Op dit misverstand moet ik na een jaar of veertig terug komen, want ik ben alsnog gevallen voor het oeuvre van de Britse muzikant, inclusief het vorig jaar verschenen Ensoulment, dat inderdaad een uitstekend album is. Het is een album dat niet onder doet voor de albums die Matt Johnson zo’n veertig jaar geleden maakte en dat is een prestatie die maar weinig muzikanten gegeven is. Ensoulment zag ik opduiken in meerdere jaarlijstjes en ik kan alleen maar concluderen dat dit terecht is.

Toch wel enigszins tot mijn verbazing bleek ik twee LP’s en drie cd’s van de Britse band The The in de kast te hebben staan. Tot mijn verbazing, want ik heb op een of andere manier nooit iets gehad met de muziek van de band rond Matt Johnson, en dacht eigenlijk dat ik het bij Soul Mining uit 1983 had gelaten.

Dat ik nooit iets heb gehad met de muziek van The The klopt overigens niet helemaal, want er is één song van de band die ik in het hart heb gesloten en die is versmolten met hele mooie herinneringen uit de jaren 80. Het gaat om de single Uncertain Smile en dan bij voorkeur de lange versie met die eindeloze pianosolo van Jools Holland. Het is wat mij betreft een van de allermooiste songs uit de jaren 80, maar ook een song die de rest van het oeuvre van The The wat mij betreft deed verbleken.

Ik veerde vorig jaar dan ook niet enthousiast op toen Matt Johnson weer opdook met het album Ensoulment, maar zette in plaats van dit album het briljante Uncertain Smile weer eens op, al was het maar om de herinneringen van lang geleden weer eens op te frissen. De positieve recensies van het album negeerde ik, mede omdat Matt Johnson tijdens de coronapandemie niet vies was van een complottheorie op zijn tijd.

De afgelopen weken werd het album me echter door meerdere lezers van deze blog getipt als een van de allermooiste albums van 2024 en daarom ben ik toch eens naar Ensoulment gaan luisteren. Hier bleef het niet bij, want ik ben uiteindelijk een flink deel van het oeuvre van The The gaan ontdekken.

Uncertain Smile blijft voor mij in dit oeuvre het onbetwiste hoogtepunt, maar ook de rest van Soul Mining vond ik veel en veel mooier dan in mijn herinnering en ook albums als Infected (1986), Mind Bomb (1989), Dusk (1993) en NakedSelf (2000) bleken van een verrassend hoog niveau.

En aan dit rijtje kan het vorig jaar verschenen Ensoulment worden toegevoegd. Het album opent fantastisch met het geweldige Cognitive Dissident, dat alles heeft wat een goede popsong moet hebben (buiten de soms wat dubieuze tekst misschien). Ensoulment is over het algemeen genomen een behoorlijk ingetogen album met wat minder dynamiek dan in de openingstrack, maar ook als Matt Johnson kiest voor songs zonder al te veel opsmuk maakt hij makkelijk indruk.

De zang van de Britse muzikant is wat mij betreft beter dan een aantal decennia geleden en ook de songs op het nieuwe album van The The doen zeker niet onder voor de songs uit het verleden (oké, Uncertain Smile uitgezonderd). Matt Johnson heeft het leven volgens mij nooit door een roze bril bekeken en ook de songs op Ensoulment zijn over het algemeen donker, maar het is wel donkere pracht die is te horen op het album.

De muziek is vaak stemmig en dat past perfect bij de donkere stem van de Britse muzikant, die wordt ondersteund door fraaie koortjes. Het doet af en toe denken aan de muziek die Nick Cave de afgelopen jaren maakt, maar waar ik Nick Cave op de afgelopen albums niet trek, doet Matt Johnson met mij wat hem in het verleden alleen maar met die ene song lukte.

De Brit zingt uitstekend, heeft een aantal zeer competente muzikanten om zich heen verzameld, onder wie topgitarist Barrie Cadogan, en heeft iets te melden in zijn teksten (en daar hoef je het niet altijd mee eens te zijn). Ik heb Ensoulment vorig jaar vooral vanwege vooroordelen laten liggen, maar heb hiermee een van de mooiste albums van 2024 gemist. Tot de eerste week van 2025 dan. Erwin Zijleman

Deze recent op de kop getikt nadat ik de meer dan uitstekende KEXP sessie van Matt en kornuiten had gezien. Prima band heeft hij daar bij zich en alles wordt uitermate smaakvol uitgevoerd, ook de oude nummers komen nog steeds mooi uit de muzikale verf.

Dat geldt ook voor dit album, een uitermate prettig en relaxed abum met uitstekende geluidskwaliteit en de typische The The ingredïenten en de mooie stem van Matt Johnson. Een beetje zoals Rivella, muzikaal een beetje vreemd maar wel lekker. Matt wordt ouder en de psychedelische scherpe randjes zoals op Burning Blue Soul zijn nagenoeg volledig verdwenen ook al is het wel direct herkenbaar The The...

Voor de liefhebbers hier een link: THE THE - Full Performance (Live on KEXP)

Die waren in zijn vervolgwerk - voortaan onder de naam van The The - al meteen zo goed als verdwenen, evenals de donkere, behoorlijk zwarte, naar het gotische neigende, elementen van BBS. Ik vind Burning Blue na al die vele jaren nog steeds zijn meest boeiende, inventieve en beste werk. Weet nog goed dat, ik denk, de VPRO ergens in de 80s een vol uur besteedde aan de toen voor mij nog onbekende Wire en Matt Johnson. Op tape gezet en was meteen verknocht aan beide bands.