Sumac + Moor Mother - The Film (2025)

Dat de Amerikaanse poëet en muzikant Camae Ayewa AKA Moor Mother niet binnen een hokje valt te plaatsen weten we al een tijdje. Of ze nou meewerkt met gelijkgestemden als Lonnie Holley en Billy Woods, zich staande houdt tussen het dub- en grimegeweld van The Bug of zich tussen de sociaalpolitieke jazz van Sons of Kemet.

Dan hebben we het nog niet eens over haar eigen werk gehad, waar electronic, en hiphop elkaar meestal overlappen overgoten met een sociaalkritisch sausje van spoken word. Maar waar ook energieke freejazz niet vergeten wordt, getuigende haar werk in de band Irreversible Entanglements. Hoewel rebels en energiek, was metal nog niet binnengedrongen tot die altijd bonte mix van sferen en invloeden. Tot nu: Amerikaans-Canadees trio Sumac bestaat uit Aaron Turner (o.a.ex-Isis en Old Man Gloom), Nick Yacyshyn (Baptists) en Brian Cook (ex-Botch en Russian Circles). Aan hen de taak om samen met haar het einde der tijden aan te kondigen, met toch ook een beetje hoop!

Een genadeloze, nietsontziende duik in het diepe, geen kans op gewenning en geen acclimatisatieproces. Opener Scene 1 gaat tekeer als een splinterbom van stream of consciousness poëzie met punk ethos en drone metalklanken waar Earth en Sunn O))) bang van zouden worden. Sterk gehint wordt er naar maatschappelijke censuur, het slavernijverleden en de onbekwaamheid rond de schietpartijen op Trump.

Ondertussen wordt het verleden ook muzikaal niet vergeten en krijgt funkmuzikant en –activist Sly Stone een eervolle vermelding. Oh ja, dan zijn we pas 5 minuten onderweg en je bet al een heel pamflet te verwerken. Verstikkend in ademnood declameert Moor Mother “I want my breath back!”.

Toch bepaald de luisteraar zelf hoe het met die informatiestroom omgaat. Het ontbreken van directe verwijzingen binnen haar teksten zorgt ervoor dat niks ‘moet’ en de verstikkende sfeer alsnog overeind blijft. Het mantra-achtige Scene 2 is hiervan een goed voorbeeld: de basgitaar pompt als een hartslag alsmaar door en gitaren bouwen naar een Glenn Branca-achtige geluidsstorm die niet tot een climax lijkt te komen. Totdat tribale percussie het galop inzet voor een sludgemetalaanval waar Aaron Turner met zo’n oerkracht overheen brult dat je nekharen overeind gaan staan.

De track refereert meermaals aan het schilderij De Schreeuw van Edvard Munch en je hoeft daar enkel maar naar te kijken om te begrijpen waarom. “I was running. I was running out of myself. I was running as fast as I could In shadows of disconnect. Shadows of uncertainty” klinkt het herhaaldelijk. De paniek, dit keer heb je het al door zonder zelfs maar een woord gehoord te hebben.

Een stukje verleiding en schijnveiligheid komen vooral van de gastbijdrages. Als Candice Hayes in Hard Truth haar engelachtige, melodieuze achtergrondzang inzet geloof je dat het allemaal goedkomt. Dat gevoel wordt ook versterkt door Sovei in Scene 4.We gaan het echter pas echt geloven als we het wilde freejazz escapisme van Camera laten binnendringen, waar drums heerlijk energiek domineren en gitaren en bas daar vrij omheen dartelen. Invloeden van avant-jazz giganten als Last Exit en James Blood Ulmer zijn niet ver weg.

Is het dan slechts allemaal een waarschuwing en zijn we er nog niet – die Apocalyps? Zo lijkt het, in afsluiter Scene 5: Breathing Fire. ““Take warning, take caution/take off running, there’s a freeze up coming” refeert het aan zowel Freeze Up als Take Warning van Operation Ivy. Om maar aan te geven, de paniek en het beklemmende gevoel zijn van alle tijden. Wees gewaarschuwd, maar die uitweg is wel te vinden. Ook nu…

Dat schreef ik voor Written in Music over mijn favoriete plaat van dit jaar, tot zover

Een beetje obscuur.