Bob Dylan - The Bootleg Series Vol. 18: Through the Open Window, 1956-1963 (2025)

Oei, dit zijn echte oudjes. 1956! Daar zijn dus bandjes van kennelijk. Heette Bob ook al Dylan toen?
De albumset komt in verschillende formaten op de markt, waaronder de gebruikelijke en door mij gewenste 2CD-versie. We gaan het zien.

We weten beter, Bob Dylan werd het pas in augustus 1962. Ik hoop dat de oudste opnamen enigszins het beluisteren waard zijn en bij mij niet meteen Through the Open Window het pand zullen verlaten. Ouder is namelijk niet direct beter of interessanter. Meestal niet zelfs. Dit Deel 18 lijkt me een beetje een noodgreep.

Ik hou wel van de vroege Dylan. Vooralsnog lijkt het er op dat alleen de 2cd versie op Spotify komt en die versie is wel karig, ik ga voor het 8-cd pakket. Al was het maar omdat die boxen best mooi staan op mijn cd kast...

Heerlijk dit...

8 cd's met obscure en oude Dylan meuk voor sommigen nog niet genoeg. Hieronder een link naar iemand die een lijstje heeft gemaakt van zo'n 400 nummers uit dezelfde periode die NIET op deze nieuwe Kluiskeutel Series staan:

BS vol. 18 Through the Open Window 1956 - 1963 - Page 15 - Expecting Rain - expectingrain.com

Ik moet bekennen dat ik, serieus, voor het eerst in de 51 jaar dat ik Dylan volg (begonnen met Desire) dacht…ik weet het niet deze.
Ik heb het gevoel dat ik dat allemaal al eens gehoord heb, gezien heb. En natuurlijk gaatie er toch komen, het is niet voorstelbaar dat deze niet de rij komt te staan.
Graag had ik wat anders gehoord, wat mij betreft de periode na Time Out Of Mind, genoeg moois wat mij betreft. Maar misschien komt dat nog.

Sinds wanneer kost een 2CD 30 euro?

De generatie-Dylan telt het moeiteloos neer. Maar te gek voor woorden inderdaad. Normaal gesproken zou 22,99 een passende prijs zijn.

Welkom in 2025. Dit is niet iets van de laatste weken. 22,99 koste een dubbel cd 10 jaar geleden al. Corona, inflatie etc. dus dan lijkt mij dit vrij logisch.

Ik vind er niet veel logisch aan. Koop zeer regelmatig CD's en 30 euro voor een dubbelcd is geen standaard prijs. Maar goed, we kunnen het beter over de muziek hebben, en ik moet zeggen dat ik blij werd van de nummers die ik tot nu toe heb gehoord.

De afgelopen dagen heb ik met veel plezier geluisterd naar de 2CD-versie die via de streamingdiensten beschikbaar is. Bij het zien van de tracklist van deze uitgave bekroop me het gevoel dat de bodem wel in zicht was met betrekking tot de Bootleg Series en dat dit een langdradige en uitputtende verzameling zou worden. Het tegendeel blijkt waar: de set documenteert de ontwikkeling van Bob Dylan van een 15-jarige scholier in 1956 tot de folk legende die hij zeven jaar later in 1963 zou worden, op een buitengewoon leuke en onderhoudende manier. Bijzondere demo’s en thuisopnamen, interessante outtakes en alternatieve versies van klassiekers, grappige (studio)dialogen en mooie live-opnamen. Ik kijk uit naar de volledige 8CD-versie.

Wat de prijs betreft hangt het er maar vanaf welk punt je als referentie neemt. De eerste 2CD in deze reeks (Volume 4) kocht ik in 1999 voor fl. 54,95. Dat is ongeveer €25. Als je daar bijna dertig jaar inflatie op loslaat, kom je op ca. €45 uit. De heruitgave van Volume 1–3 kostte in die tijd fl. 59,95 (ca. €28 – €50 met inflatie) en was ongetwijfeld goedkoper dan de oorspronkelijke uitgave, die in 1991 in een grote LP-formaat box verscheen. Time Out of Mind op 2LP kocht ik destijds voor fl. 35,95 (ca. €16) en dat was goedkoper dan de CD, die fl. 39,95 kostte. Dat is zelfs met inflatie (ca. €29) naar hedendaagse maatstaven een koopje. Kortom, prijzen veranderen, en aangezien CD’s steeds meer een nicheproduct worden, denk ik dat liefhebbers (waaronder ikzelf) er rekening mee moeten houden dat de prijzen van nieuwe cd’s de komende jaren eerder harder zullen stijgen dan de inflatie, dan minder hard.

De ontwikkeling van een jochie uit Minnesota naar de gevierde folkzanger in New York. In 7 jaar tijd kan veel gebeuren. Zimmerman wordt Dylan en vindt zijn stem. Mooi gecatalogiseerd, maar de 2-CD versie vind ik prima om het beeld scherp te krijgen. Fijne nieuwe loot aan de Bootleg stam.

Tegen mijn verwachting in is deze bootleg series hard op weg mijn favoriete bootleg series te worden. Had wat vrees voor ouwe shit, zowel kwalitatief als kwantitatief, maar afgezien van een handvol kwalitatief erbarmelijke opnames luister de deluxe box heel fijn weg;. Heerlijk gevarieerd ook dit itt enkele andere deluxe series waar ik een half uur achter elkaar hetzelfde (zeik-)nummer aan moet horen, hetgeen niet alleen erg onfijn beluistert, maar ook een potentieel mooie song gewoonweg verziekt. Nee, deze deluxe is een aanrader voor wie nog mocht twijfelen. Krijg wel het idee dat Bobbie hier in deze periode voor de rest van zijn carrière zijn spraakwater heeft vergoten.

De deluxe editie van Through the Open Window heb ik verspreid over meerdere weken beluisterd. Tijdens de kerstdagen heb ik de tijd genomen om mijn gedachten over de meest recente bootleg release van Bob Dylan op te schrijven.

Through the Open Window 1956–1963, bootleg volume 18 alweer, is een prachtige en essentiële aanvulling op de Bootleg Series van Bob Dylan. Na het beluisteren van bijna negen uur muziek, verdeeld over acht cd’s, blijft het gevoel hangen dat ik Bob Dylan toch weer iets beter heb leren kennen. Dat is voor mij precies de kracht van deze serie. Waar de Bootleg Series normaal gesproken bekendstaat om haar hoge geluidskwaliteit, wordt die maatstaf hier losgelaten. Op Bootleg 18 is de geluidskwaliteit duidelijk ondergeschikt aan het vertellen van het verhaal. En dat verhaal is duidelijk: de ontwikkeling van een tiener tot de artiest die zou uitgroeien tot de stem van zijn generatie. Het begint in 1956 in Hibbing, Minnesota - de plek waar Robert Zimmerman opgroeide - en volgt zijn doorbraak in New York vanaf 1961. Het verhaal eindigt met een memorabel sluitstuk: de volledige concertregistratie van Dylans optreden in Carnegie Hall in 1963, vastgelegd op cd’s 7 en 8.

De release van deze bootleg is commercieel gezien niet zonder risico. Het uitdiepen van een periode waarin Dylan in het begin voornamelijk covers speelde, vaak vastgelegd op amateuristische reel-to-reel taperecorders, kan bij een breder publiek de plank volledig misslaan. Bovendien waren veel van deze tapes al (deels) in omloop onder Dylan-adepten. Mogelijk heeft de biopic A Complete Unknown (die eind vorig jaar verscheen) een aanstuwend effect gehad op de makers om deze periode toch op te nemen in de Bootleg Series: het was nu of nooit. Ik ben in elk geval zeer positief over het resultaat, omdat hiermee een schat aan historische opnames op toegankelijke wijze wordt gepresenteerd.

Over het geheel genomen is de kwaliteit van de amateuropnames toch verrassend goed. Wat deze bootleg-uitgave daarnaast zo sterk maakt, is dat naast de vele informele ''party''-tapes en de outtakes en alternatieve takes van de albums Bob Dylan (1961), The Freewheelin’ en The Times They Are A-Changin’, op vrijwel elke cd ook een selectie te vinden is van concertregistraties. Zo horen we Gerdes Folk City 1961 op cd 1, Carnegie Chapter Hall 1961 op cd 2, Gerdes Folk City 1962 en The Finjan 1962 op cd 3, The Gaslight Café 1962 op cd 4, Town Hall 1963 op cd 5 en het Newport Folk Festival 1963 op cd 6. Dat roept de vraag op of bovenstaande concertfragmenten misschien wel interessant zijn om nog integraal uit te brengen. Dylans oeuvre lijkt soms wel onuitputtelijk.

Het voert te ver om alle nummers afzonderlijk te bespreken, dus houd ik het bij de nummers die mij in het bijzonder zijn opgevallen.
De box-set opent jolig met 30 seconden Let the Good Times Roll uit het jaar 1956. We horen een vijftienjarige Bob Dylan piano spelen, met zijn neefjes die meezingen. Wat mij betreft is het wat onnodig om een vijftienjarige knul te horen experimenteren. Het was voor mij ook prima geweest als de box was begonnen in 1959 met I Got a New Girl, de eerste echte Dylan-original op deze box-set. I Got a New Girl, gezongen met een Nashville Skyline-achtige zangstem, zou best een van zijn eerste zelfgeschreven nummers kunnen zijn. Op Bootleg Series Vol. 7. verscheen van dezelfde tape al een ander zelfgeschreven nummer: When I Got Troubles. De tape is gemaakt door middelbare-schoolvriend Ric Kangas. Het is een wat groezelige opname, maar dat is ook direct de charme: het geeft sfeer in plaats van dat het stoort. Tekstueel is Robert Zimmerman natuurlijk nog geen Dylan, dus we horen op deze box daadwerkelijk de ontwikkeling van de tiener Robert Zimmerman tot wereldster Bob Dylan, wat mij betreft de grootste liedjessmid die de wereld gekend heeft.

Verder zullen er in de Bob Dylan archieven weinig relevante opnames uit 1959 te vinden zijn want na I Got a New Girl, volgen direct 4 nummers uit 1960. In 1960 studeerde Zimmerman kortstondig liberal arts aan de University of Minnesota in Minneapolis. Deze vier nummers - allemaal covers -maken direct indruk op mij. Niet alleen is de opnamekwaliteit al wat beter dan het jaar ervoor, ook speelt Robert Zimmerman opvalland gepassioneerd. Zimmerman laat voor het eerst horen dat hij nummers van andere folkmuzikanten, zoals zijn held Woody Guthrie, zich moeiteloos eigen kan maken. Het lijken haast zijn eigen nummers te worden. Vooral Jesus Christ en K.C. Moan zijn opvallende blikvangers binnen het repertoire van Zimmerman. In Jesus Christ ( nummer van Woody Guthrie) wordt Jezus neergezet als een sociale rechtvaardigheidsfiguur die door machthebbers wordt vermoord. Zimmerman laat hiermee op jonge leeftijd al horen dat hij beschikt over een scherp politiek en moreel bewustzijn en het doet mij denken aan latere nummers zoals The Lonesome Death of Hattie Carroll en Blowin’ in the Wind.

In 1961 begint zijn periode in New York en Robert Zimmerman is inmiddels Bob Dylan geworden. Uitvoeringen van Pastures of Plenty, Remember Me en Young But Daily Growing spreken mij erg aan. Zijn timing en rust in gitaarspel vind ik al opvallend sterk voor zijn prille leeftijd. De nummers Song to Woody en Talkin’ Bear Mountain Picnic Massacre Blues, die hij in 1961 in het Gaslight Café speelde, behoren wellicht tot de eerste momenten waarop hij zijn eigen werk aan het publiek liet horen. In dat laatste nummer laat Dylan horen dat hij de kunst van satire beheerst door een komische gebeurtenis uit te vergroten. Zijn humor resoneert duidelijk bij het aanwezige publiek

Vanaf cd 2 doet ook het eerste studiowerk zijn intrede op deze box. Eerdere Bootleg-uitgaven hebben studio werk uit deze beginperiode al eens belicht, met name Vol. 1 en Vol. 7. Het zou jammer zijn als die edities nu volledig leeg gegeten zouden worden door deze nieuwe box-set. Dat zou toch wat glans van de Bootleg Series wegnemen. Gelukkig houdt Sean Wilentz, de samensteller van de box, rekening met de eerdere bootleg-uitgaven. Hoewel nummers als House Carpenter, He Was a Friend of Mine, Seven Curses en Moonshiner zijn ''geleend'' van Vol. 1, wordt bij andere overlappende nummers regelmatig gekozen voor een andere studio-take of een live-opname. Zo bevat Bootleg 18 andere studioversies van Worried Blues en Rambling, Gambling Willie, en krijgen we live versies van Hard Times in New York Town en Let Me Die In My Footsteps te horen.

Waar Bob Dylan vandaag de dag nauwelijks nog praat met zijn live-publiek (laat staan de media), was dat begin jaren 60 totaal anders. We horen op deze box Bob Dylan lange verhalen vertellen tijdens zijn optredens. Op cd 3 vinden we een radio interview uit 1962 waarin we Dylan ook leren kennen als iemand met een zeer ‘’rijke fantasie.’’ Dylan maakt de interviewer wijs dat hij opgegroeid is in een circus en daardoor wat schooljaren gemist heeft. Het is typerend voor Dylan in die jaren. Even opvallend is hoe snel hij zich muzikaal ontwikkelde. Hij speelt in datzelfde radio interview met passie het pas geschreven The Death of Emmett Till, maar wanneer de interviewer hem verleidt nog een eigen nummer te spelen, klinkt het iets oudere Hard Times in New York Town opvallend ongeïnspireerd. Mogelijk omdat Dylan op dat moment alweer een stap verder is.

De Harry Belafonte-nummers op cd 3, waarop Bob Dylan mondharmonica speelt, nemen daarna wat luisterplezier weg en halen helaas de vaart er flink uit. De Freewheelin’ opname sessies die volgen op cd 3 en 4, met o.a. Rocks and Gravel, zijn daarentegen prachtig. Op cd 4 is een fraaie uitvoering van Tomorrow Is a Long Time te horen, een nummer dat Dylan om onbegrijpelijke redenen nooit in de studio heeft opgenomen. Op cd 5 vind ik de opname van House of the Rising Sun uit 1963 nog mooier dan de versie op zijn debuut-lp. Cd 6 bevat nog een Dylan-original die ik niet kende, Liverpool Gal, dat eveneens nooit in de studio is opgenomen.

Tot besluit: met Through the Open Window krijgen de vele tapes die zijn gemaakt voordat Dylan doorbrak een verdiende plaats binnen de immense discografie van Bob Dylan. Het is een zorgvuldig samengestelde box, met prachtige nummers en het luistert ook nog eens gemakkelijk weg. Bootleg Vol. 18 staat inmiddels hoog op mijn lijst van favoriete Dylan bootlegs en ik verwacht dan ook nog vaak naar delen uit deze boxset terug te keren.