Wolverlei - Wind Tegen (1980)

wat mij betreft nog altijd het muzikale hoogtepunt uit ons taalgebied. Volstrekt gelijkwaardig aan de beste Britse en Ierse folk ook. het definitieve bewijs dat ons taalgebied wel degelijk een aansprekende folk traditie kent. En als je dat op deze manier weet te interpreteren en arrangeren.....

Treurig dat zo weinigen (getuige de weinige rankings/reacties) dit meesterwerk op waarde weten te schatten. Ik weet, het album is nooit op cd verschenen en elpee-versies zijn schaars, maar het hele album is op YouTube gezet. Brand deze op een schijf en draai hem 'grijs' want hij verdient het. De esthetische (maar toch niet te) benadering van Wolverlei en ook de ongebruikelijke klankkleur van de stem van Frans Smulders (een soort "Ome Frans zingt op een feestje" -en nog verassend zuiver en soepel ook -ik bedoel dat vooral positief; het klinkt heel natuurlijk) houden deze band ver van de geitenwollensokkensfeer en opgelegde emoties die veel folkmuziek kenmerkt.

Het briljante van deze plaat is vooral de opbouw. Je wordt vanaf de eerste noten meegenomen op een weergaloos luisteravontuur die je meevoert naar ongekende plaatsen (in een al dan niet gedroomde vaderlandse geschiedenis). Als je (na genoeg luisterbeurten!) met de 'Studentenmarsch' de plaat uit marcheert heb je tranen in je ogen over zoveel artistiek vernuft.

Misschien maak ik nog niet helemaal goed duidelijk hoezeer ik de vocalen van Frans Smulders op dit album waardeer. Net als Fred Piek van Fungus scoort Frans een 'uitmuntend' op de kenmerken 'passie' en 'tekstbeleving' bij het interpreteren van het historische liedmateriaal. Waar Piek een 'Dubliner'-achtige power kan neerzetten zit de kracht van Smulders-vocalen nog in iets anders. Zijn stem is even krachtig, maar iets dunner en soepeler. Met zijn soepele, melodische wendingen is hij tot op de dag van vandaag de beste vormgever gebleven van de Volendamse traditie van het 'Mooi zingen' -sorry Jan Dulles. De emotionele impact van zijn zang kan, gevoegd bij de ingrijpende zaken die hij bezingt ijzingwekkend zijn. Zo kun je je volledig inleven in de falende 'Ruiter' bij het beschermen van zijn lieffie (zoals wij nog dagelijks onze geliefden tekort doen). Ironie is er alleen als dat past bij de tekstinhoud. Zo onstaat er nooit een hinderlijke afstand tussen het liedjesmateriaal en de interpretatie. Gevoegd bij de superieure instrumentbeheersing van de muzikanten (Oh oh wat een kunstenaar is die Rens van der Zalm) is dit album niet minder dan een "tabor erlebnis"!

Jan Libbenga zei het in de Oor nr. 24/1980 ook heel treffend:
"..zo vind ik Wind Tegen de beste folkelpee van 1980. Want nog nooit heb ik Nederlandse muzikanten zo speels en toegankelijk volksmuziek horen maken. Er is naar mijn weten geen groep die op een dergelijke kaleidoscopische wijze dusdanig veel invloeden heeft verwerkt in een muziekstijl die toch alleen maar uit Nederlandse bodem kan zijn gestampt. Nog opmerkelijker is het feit dat ten algemene muzikale of commerciële concessies ontbreken."

Hier ga ik mij binnenkort in verdiepen mede Brandos fan, Ik ben gek op de krenten in de pap.

Vanaf de jaren ’60 voltrok zich een renaissance van de folk. In het Nederlandse taalgebied liep Vlaanderen voorop, mede omdat het daar ook een protestmiddel was tegen de overheersing van het Frans.

Als het Nederlandse Wolverlei in 1978 debuteert, is de trend inmiddels passé. Nieuwe ontwikkelingen als de synthesizer beginnen steeds nadrukkelijker hun stempel op de muziekwereld te drukken. Boze punk, onstuimige new wave en allesoverheersende disco drukken dit soort "lieve hippiemuziek" in de hoek van ouderwets. Met het verschijnen van dit tweede en laatste album van de groep, genaamd Wind tegen (1980), is folk helemaal uit de mode.
Zeker in Nederland, waar het genre sowieso minder invloedrijk was dan in de buurlanden. Wie dit album beluistert, weet het zeker. Wind tegen verdient (her)waardering.

Er klinken alleen maar goede liedjes, die ongeveer 50/50 zijn verdeeld in vocaal en instrumentaal. Hierbij zijn vaak een hurdy-gurdy en viool te horen, maar ook fluit, mandoline en zelfs een draagbaar orgel komen langs. Bij de gitaren wordt vermeld in welke stemming die stonden, dat zie je zelden.
Qua sfeer word je meegevoerd naar de Middeleeuwen. Desondanks zijn de teksten goed te begrijpen, ondanks het soms ouderwetse taalgebruik. Het vergroot het gevoel van authenticiteit en tegelijkertijd word je in de verhalen getrokken.

De thema’s zijn tijdloos. Zoals in Dezen avond, over een meisje dat haar zwangerschap verbergt. Of in Die zusters, over het verschil tussen arm en rijk.
Wie wel eens op een kerkhof met oorlogsgraven is geweest, begrijpt extra goed de sterke tekst van het zelfgeschreven 14-18. Ik belandde in 2018 min of meer toevallig bij een Duits-Frans kerkhof, op Belgische grond tussen Saint-Hubert en Bouillon. Het was maar klein, maar mijn neef telde de graven, lengte maal breedte. Het was schrikken: op dat kleine stukje grond lagen er meer dan vijfhonderd! Dan komt de tekst van dit lied extra binnen: “Van blinde trots en heerszucht aan iedere kant, en een hele generatie geslacht en verbrand.” Nu er opnieuw een oorlog op Europese bodem woedt, komen die woorden extra dichtbij.

De laatste tien (?) jaren krijgt folk in de landen rondom ons nogal eens nieuwe aanwas, met name in Duitsland. Of wat te denken van het festival Castlefest? Kennelijk blijft er behoefte aan deze vorm van akoestische muziek, waarin traditie, historie en eigentijdsheid worden gecombineerd.
Voor het gemak hier de link naar de A-kant van de plaat, de B-kant wordt daar vanzelf getoond.
Daarbij ben ik benieuwd wat Parlotones’ bevindingen zijn, nadat hij hierboven zijn nieuwsgierigheid deelde. Is hij net zo enthousiast als ik? Ik noteer vier sterren.

Daarbij ben ik benieuwd wat Parlotones’ bevindingen zijn, nadat hij hierboven zijn nieuwsgierigheid deelde. Is hij net zo enthousiast als ik? Ik noteer vier sterren.

Oeps goed dat je mij er aan herinnert, Ronaldjk. Ben dat bericht helemaal vergeten. Was de laatste tijd wel bezig met het beluisteren van NL muziek, en dan vooral ook de jaren 80. Dutchfolkfanatic heeft het hele album op YT geplaatst, en luister nu naar... Jagertje. Hopelijk kom ik nog op terug.

Ik ben geen folkfreak, maar ken wel een aantal klassieke standaardplaten uit de folkrock (Alain Stivell, FC; Liege & Lief, Andy Irvine & Paul Brady, Bothy Band, Planxty, Fungus). Dit is toch wel overtuigend mijn favoriet daartussen. En hij heeft toch ook weer zo zijn eigen plek, maar dat heb ik hierboven ook al uitgelegd.

Ook mijn smaak is veel breder dan folk. Maar af en toe smaakt dat toch heel goed! Een vergeten pareltje verdient dan wel in het zonnetje te worden gezet.