Cecil Taylor Unit - Dark to Themselves (1977)

Wie een juiste indruk wil dient de cd-versie te beluisteren van dit album, die in één set doorgespeeld wordt (62 minuten amusement). Deze plaat werd opgenomen in Ljublijana, tijdens een jazzfestival dat nog steeds elke zomer doorgaat in de Sloveense hoofdstad. Het moet een bijzondere tijd geweest zijn toen om die prille Europese freejazz scene in bloei te zien staan. Bij mij staat momenteel het Winterjazz Festival in New York op nummer één om te doen. Daar zie je zowat elke beginnende topper en grote legende passeren.

Maar terug meer naar deze plaat: ik vroeg me altijd af waarom zoveel Amerikaanse jazzartiesten de oversteek maakten naar de West-Europese landen (met name Zweden en Frankrijk). Dan denk ik bijvoorbeeld aan Don Cherry, Frank Wright, Kenny Drew, Albert Ayler in beperktere mate, enzovoort die een one-way ticket naar Europa kochten of aangeboden kregen. Dat zou wel eens kunnen komen omdat er toen in Amerika nog steeds een rassen segregatie was, terwijl in Frankrijk (met haar grote Afrikaanse gemeenschap) de ‘zwarte’ mens geaccepteerd was en diens rechten erkend waren. Het zal in ieder geval gepaard gegaan zijn met een zekere nieuwsgierigheid. Of misschien was er gewoonweg meer werk te vinden op ons continent.

'Dark To Themselves' is een rasechte Cecil Taylor plaat. Hier omringt met 4 gastmuzikanten, geeft de pianist je weer waar voor je geld. Recht voor de raap beginnen de muzikanten aan een uitbundige sessie waarin subtiliteit een vergeten begrip is. Schetterende blaasgeluiden vliegen je om de oren terwijl Taylor hier - als compensatie voor de afwezige bassist - met de drummer alle losse eindjes aan elkaar knoopt. Blaassolo's wisselen elkaar af met het duo dat steeds gas blijft geven.

De trompettist Ralphe Malik (dit is zijn eerste plaat met Taylor) - iemand die voornamelijk in de kringen van Frank Wright optrad - heeft duidelijk spek gegeten voor dit concert. Hij laat een kanjer van een solo horen in 'Streams' die bruist van de dynamiek. Net als S. Ware krijgt hij ruwe texturen uit zijn gepolijste instrument geblazen die voor auditieve vonken zorgen.

Taylor geeft meermaals een soort effect aan zijn klanken, als een basketter of biljarter die aan een bal een spinbeweging geeft zodat die zich in de juiste curve voortbeweegt en beïnvloed wordt als die in aanraking komt met iets anders (in dit geval de blaaspartijen). Hij is een fascinerend muzikant en een referentie voor elk ontdekkend pianist. Cecil Taylor heeft voor mij altijd meer een Europese indruk gegeven dan een Amerikaanse. Misschien omdat ik hem meer link met Peter Brötzmann-achtige freejazz (~Fred Vanhove) die een gelijkaardige zware aanpak heeft. Rauwe uitspattingen van gevoel. Een zware rit dus - zoals te verwachten was - en de perfecte tip voor elk actionpainting liefhebber.

In Ljubljana... Ik vraag me dan altijd weer af hoe dat ging in die tijd. Jazz in communistisch Joegoslavië... kan me er bijna geen voorstelling van maken. Zulke vrije muziek in dat soort totalitaire landen. En kon je er dan gewoon platen kopen? Werd dat ook vanuit de staat bepaald? Fascinerend in ieder geval. Ik weet wel dat Oscar Petersons reis naar Moskou in 1970 niet echt een pretje was.

De houding tegenover donkere mensen was inderdaad een hele belangrijke reden. Rassensegregatie was pas net wettelijk afgeschaft maar de praktijk was natuurlijk heel anders. Denk maar aan Shepps Attica Blues. Daarnaast vonden veel Amerikaanse muzikanten dat het Europese publiek veel meer openstond voor het experiment en de avant-garde. In Amerika was jazz, maar vooral freejazz op sterven na dood, terwijl er in Europa een behoorlijke en maatschappelijk geaccepteerde avant-garde scène was.

Ja, dat moet in de tijd van Tito geweest zijn. Misschien waren ze in de Balkan, in vergelijking met de Russen meer vooruitstrevend op dat gebied. Net opgezocht en het Ljublijana Jazz Festival is één van de oudste jazz festivals van Europa (met ongeveer 55 jaar op de teller).

Ik zou dat album van Shepp eens willen beluisteren. Het is fijn om de achterliggende geschiedenis te ontwaren om dit soort opnames in hun context te zien. (ik dien ook dringend eens zo'n boek te lezen) Pas dan merk je dat alle puzzelstukjes in elkaar vallen en het jazz wereldje best overzichtelijk wordt. Dat interview met Charlie Haden, dat ik gisteren plaatste bij zijn "Closeness" Duets dien je eens te bekijken, Soledad. Fantastisch stukje.

Het album Attica Blues staat volledig in het teken van de rassenrellen in Attica prison in 1970. Ik had het stukje gezien, heel interssant en bizar hoe dat is gegaan. Van die video zou ik de hele docu wel willen zien. Haden was ook erg politiek actief.