Peter Brötzmann & Han Bennink - Schwarzwaldfahrt (1977)

Klinkt erg mooi wat mij betreft! 'Natuurlijke instrumenten' daar kan veel meer uitgehaald worden, dat is hier te horen. Mensen komen nader bij de natuur (hoewel we natuurlijk in zekere zin ook de natuur zijn) en...natuur komt bij de mens, zoals bij Schwarzenbachtalsperre Nr 6 en Nr 8, waar vogels mooie toevoegingen maken op de bespeelde instrumenten. In Nr 7 gaat de saxofoon af en toe onder water zo klinkt het. Humoristisch, maar gaat niet ten koste van de muzikaliteit, integendeel.

Han Bennink is de grote ster van dit album. Zijn percussie maakt gebruik van bekkens, maar niet van drums, eerder van gevonden voorwerpen (hout, water). Op de beste momenten van het album vervaagt de grens tussen muziek en natuur volkomen. Neem bijvoorbeeld "Nr. 9", waar het slagwerk op water zonder problemen wordt ingewisseld voor het wat conventionelere hout, en andersom. Bennink is daarmee de ware meester. Soms is het niet eens duidelijk wat je precies hoort. Het leidt tot een interessante en mooie reflectie op de verhouding tussen muziek en geluid, tussen geluid en natuur. Ook is Bennink's gevoel voor humor hier natuurlijk enorm belangrijk.

Peter Brötzmann heeft in dit geval een ondergeschikte rol. Zijn blaaswerk is conventioneler en doet precies niet wat Bennink gedaan heeft: het is onmiddellijk duidelijk dat de sax-klanken niet thuishoren in het woud. In het beste geval wordt dit euvel met een kunstgreep verholpen ("Nr. 7", zoals beschreven door John Doe). Voor Brötzmann pleit het met name dat hij is meegegaan in de visie van Bennink - niet bepaald makkelijk. Het is een aangename afwisseling op de Brötzmann-met-geweld die we kennen van de plaat Machine Gun en van de groep Last Exit. Het neemt overigens niet weg dat de frasen van Brötzmann bij vlagen adembenemend mooi zijn. Ook moeten we niet vergeten dat, om de visie op natuur en muziek goed te lagen slagen, deze frasen als dissonant contrapunt van essentieel belang zijn.

Zodoende een heel mooi album dat met de klassieke jazz-improvisatie weinig van doen heeft. Het levert een mooi en interessant album op, dat de luisteraar wil uitdagen. De verhouding tussen het bos en de moderne muziek is zelden (nooit?) beter beschreven dan hier.