Klaus Schulze feat. Lisa Gerrard - Rheingold (2008)

Na op Farscape kennis te heben gemaakt met Lisa Gerrard was ik wel benieuwd geworden hoe deze samenwerking met Klaus Schulze live zou klinken. Over Farscape wat ik niet echt enthousiast, maar een dike voldoende was dit album me wel waard.

Met wat experimentele klanen gaat cd 1 van start en daarna volgt iets wat plechtig aandoet. Langzaam maar zeker komen delen na voren die me aan Farscape doen denken. Mooie sfeer volle klanken uit de electronica-winkel van Schulze. Het doet me denken of ik in een kerk zit en niemand wat durft te zeggen omdat de organist en het koor nog wat aan het oefenen zijn voordat de mis begint. Daarna blijft de muziek statig en heb ik tot nu toe alleen Schulze gehoord, waardoor het idee ontstaat of Lisa Gerrard haar vliegtuig heeft gemist. Dit klopt ook als je het niet te letterlijk neemt, want haar stem komt op Alberich niet voor. Hiermee is dit stuk een lange prelude op wat er nog te wachten staat, wat overigens niet onplezierig is on na te luisteren. Heel ingetogen is het begin van Loreley, een bergje langs de rijn waar een sage over bestaat van een nimf die zo mooi zong dat er schepen er tegen te pletter sloegen. Heel in de verte hoor ik een koor van nimfen uit de electronica-winkel komen. Hierna volgen haast klassieke tonen uit de door Schulze bespeelde instrumenten. Wat later volgt een deel wat met sterk doet denken aan de kosmische muziek. Ook is daar ineens de stem van Lisa Gerrard die erg mooi is en goed bij de electronica past. Wat later in de composite wordt een eerste climax bereikt. Er wordt wat tempo gemaakt en in gedachte zie ik Schulze in de weer met toetsen. De stem van Gerrard doet me wat denken aan klaagzang uit het Midden-Oosten. Hierna volgt een mooi deel wat lijkt op een voorbij trekkend landschap, wat een mooi statig vervolg krijgt. Hierop is mooi te horen wat Gerrard met haar stem kan. Het einde van Loreley is om de rilling van te krijgen al zit het bijna tegen het valse aan. Als er een bescheiden applaus te horen is zit deel één erop.

Cd twee begint gelijk met spannende klanken die wat doen denken aan het afvoerputje, maar dan drastisch versterk. Klaus Schulze gooit er gelijk wat tempo in en er zijn klanken te horen die aan een elektrische gitaar doen denken. Later volgen klanken die aan een alarm doen denken, maar bovenal zit er veel tempo in. In gedachte zie ik dan de Germaanse god Wotan zijn ronde doen. Deze compositie houdt mij danig in de greep. Hierna volgt een terecht applaus. Met alleen de stem van Gerrard begint Wellgunde, het doet me denken aan een hymn voor het leven. Als daar later de toetsen van Schulze bijkomen wordt de sfeer echt sacraal. Hier wordt echt duidelijk hoe toonvast Gerrard is. Met wat speelse tonen begint Nothung en weldra is een mooie drive te horen die Schulze tot Schulze maken. In gedachte zie ik het publiek bij de Loreley even helemaal los komen. Ook ik kan niet stil zitten bij deze heerlijke drive. Het doet me helemaal los komen van de materie. Op het einde is nog goed hoorbaar dat er ondanks de gezondheidsproblemen van Schulze nog genoeg leven in de man zit. In alle rust begint Nibelungen. Al vrij snel zit ik in een sfeer die aan Farscape doet denken. Niet dat dit erg is, want na het uiterst swingende Nothung is wat rust niet erg. Heerlijk uitgesponnen muziek vult de kamer en als ik de ogen dicht doe vlieg ik over mooie gebieden van de wereld. Als daar op sommige plaatsen de stem van Gerrard is te horen is de sfeer compleet.

Ja, en dan is na een lange zit die te vlug voorbij is gegaan er toch een einde gekomen aan dit bijzondere album, wat zeker nog vaak de binnenzijde van de cd-speler mag zien. Daarnaast is de dvd ook erg interesant al is het wel schrikken bij het zien van hoe het met Schulze gaat. Echt gezond is hij niet meer, maar hopelijk blijft hij nog onder ons en mag hij gaan genieten van de rust. Zijn muziek blijft voorlopig bij mij voortleven. Dat heeft hij met ups en downs wel bewezen.

Een meesterwerk duurt altijd te kort, wat mij betreft. Hoe meer je erin opgaat, hoe sneller het afgelopen is, en dat geldt zéker voor dit magnifieke album die ik alweer een tijdje geleden op de kop wist te tikken in de unieke CD/DVD-uitvoering.

Sfeer en een sterke vorm van verbeeldingskracht omzetten in weliswaar minimale, maar toch zeer overtuigend gebrachte electronische muziek. Laat het maar aan Klaus Schulze over. Deze legendarische synth-pionier hoeft zich voor de echte liefhebber natuurlijk niet meer te bewijzen. Ook met Rheingold hoeft dat niet. Toch klinkt Schulze op deze CD (en DVD) fris, geïnspireerd en als herboren. Wellicht geldt dit vooral voor dat laatste, want ten tijde van dit album, had Schulze qua gezondheid niet zo'n beste periode achter de rug.
Rheingold is de live-registratie van Schulze's geweldige optreden tijdens het Loreley-festival, met als speciale gast Lisa Gerrard (ex-Dead Can Dance). Met haar heeft hij het schitterende Farscape gemaakt, waarop Rheingold eigenlijk een soort logisch vervolg van is.
Rheingold borduurt namelijk voort op de thema's en muzikale wegen die Schulze al bewandelde op Farscape. Dus krijgen we muziek voorgeschoteld die dan weer wel en dan weer niet rechtstreeks van het Farscape-album afgeleidt lijkt te zijn. Met daaroverheen natuurlijk de buitenaardse en ongrijpbare zang van Lisa.

Schulze trapt af met de 25 minuten durende inleiding "Alberich". Zoals wel vaker neemt Klaus lekker lang de tijd om zijn muziek op te bouwen en hij neemt het er dan ook van harte van. Geluiden die klinken als radiogolven drijven als een klanktapijt m'n speakers uit, om vervolgens met warme en galmende synth-akkoorden een wat traditioneler Schulze-geluid neer te zetten. Mooie Emu-koorklanken, (een welbekend geluid waar Tangerine Dream ook veelvuldig gebruik van maakt), versterken de sfeer en laten samen met de andere sferische klanktapijten de boel langzaam tot leven wekken. De manier hoe de sequencers zich langzaam ontwikkelen, gevolgd door staccato-achtige accenten die als het ware op de sequencers meedeinen, kan alleen maar meesterlijk genoemd worden. Nadat een opvallende lead-solo er tegelijkertijd voor zorgt, dat de sequencers afnemen, is het na een klein half uurtje alweer gebeurt. En dat terwijl het Schulze z'n bedoeling niet eens was om te stoppen. Maar ja, wat wil je, als het publiek ineens enthousiast begint te applaudiseren.
Een geweldige start dus, en Lisa moet zich nog introduceren...

En dat doet ze met verve op het geweldige, volledig geïmproviseerde "Loreley", een nummer wat grofweg bestaat uit 3 secties: sectie 1 is als het ware het intro, wat Klaus zeer sfeervol opbouwt middels een prachtige lead-line. De mooie en ietwat mistroostige melodie krijgt wat meer bijval, zodat er een mooi electronisch landschap ontstaat, waarin op een gegeven moment ruimte wordt gecreëerd voor de stem van Lisa, die het op een prachtige, maar soms ook wat naargeestige manier invult. Sectie 2 is dan al begonnen, en kent een zeer indrukwekkende sequence-sectie, die Klaus op een intense manier naar grotere hoogten weet te leiden en uiteindelijk in een heftige ritme-sectie overgaat. Daaroverheen klinkt een kabbelende aanvulling die in de verste verte wel wat weg heeft van het 2de nummer van Farscape. Uiteindelijk valt alles letterlijk stil en wordt er met slechts minimale aanslagen op de synthesizers ruimte gecreëerd voor de bevreemdende, maar zeer originele en grillige vocalen van Lisa, die ondanks dat, erg mooi klinken. Alhoewel ik me kan voorstellen, dat het echt niet voor iedereen weggelegd zal zijn. Het is, al met al, zeer bijzondere muziek, waar je letterlijk helemaal in op kan gaan en daar is het uiteindelijk voor bedoeld.

Met "Wotan" trekt Schulze meteen maar álle registers open en trakteert me op een stevig potje sequence-werk, waarmee hij laat horen dat hij zijn kunstjes op zijn oude dag nog niet verleerd heeft. Het is bijna niet mogelijk om stil te zitten tijdens dit nummer, die zelfs voor Schulze-begrippen, eigenlijk maar erg kort duurt, maar daarom niet minder goed is. Vrij plotsklaps, maar met veel bombarie eindigt hij dit nummer en maakt tijdens het volgende nummer ruim baan voor Lisa, die haar originele zangkunsten ten toon mag spreiden tijdens "Wellgunde".

"Wellgunde" is een typisch voorbeeld van hoe Klaus zijn muziek laat afhangen van de zangkunsten van Lisa, die na eerst een stukje a capella gezongen te hebben, langzaam begeleidt wordt op de mooie sfeervolle klanken die Klaus op een plechtige manier uit z'n instrumentarium haalt. Het nummer straalt iets desolaats en droevigs uit, maar is tegelijkertijd erg mooi om naar te luisteren. Lisa weet andermaal hoe ze op tedere, maar ook aangrijpende wijze, haar zang alle kanten lijkt op te laten gaan, zonder dat ze daarover ook maar de minste controle verliest. Klaus laat het hierbij ook helemaal van haar afhangen, en heeft vooral in dit nummer een bescheiden rol, wat tevens de afwisseling erin houdt.

Klaus sluit de live-set af met "Nothung", wat veel meer in de traditionele Schulze-stijl ligt. Lekker opzwepend, met niet al te veel poespas, stampt Klaus dit laatste nummer er met lekker veel vaart doorheen, en alhoewel het niet verrassend klinkt, is het zeker niet verkeerd om met vertrouwd klinkend materiaal te eindigen.

De bonustrack "Nibelungen" is een left-over van de Farscape-sessies en biedt eigenlijk niet veel wat ik al niet eerder gehoord heb. Het is vooral een variatie op thema's die me nogal doen denken aan "Liquid Coincidence Part II" en "Loreley". Op een gegeven moment komen er nogal typerende, midden-oosterse invloeden om de hoek kijken, maar dat is dan ook het enige gegeven wat er écht anders aan klinkt. Toch is het als bonustrack best een leuke toevoeging.

Deze geweldige box-set is natuurlijk voor elke doorgewinterde Schulze-liefhebber verplichte kost. Het is mede door de inbreng van Lisa Gerrard een geweldige toevoeging aan het Farscape-album. Zelfs liefhebbers van Dead Can Dance zouden zich hier wel eens in kunnen vinden. Kortom: gewoon een top-album!!!