Zita Swoon - To Play, to Dream, to Drift (2009)

Zita Swoon mag de eer hebben de band te zijn die ik het meest live aan het werk heb gezien: in december ga ik ze voor de 15e keer zien in Paradiso en dat in het kader van hun 15 jarig bestaan. Het moet een feestje gaan worden met o.a. Tom Barman en Spinvis als speciale gasten. Voor mij een ongelukkige datum maar ik vond dat ik me maar in allerlei bochten moest wringen om juist bij dat 15 jarig feestje mijn 15e concert te beleven. Want dat ze voor mij de meest memorable optredens hebben gegeven in mijn concertbezoek-verleden staat als een paal boven water. Sterker: ik vind de band live vele malen sterker dan op cd!

Zita Swoon is een band waar je alle kanten mee op kunt en dat begint al met de naam (op de hoes van dit verzamelalbum zien we dat terug in het feit dat Stef is samengesteld uit diverse afbeeldingen van hemzelf). Het eerste levensteken is in 1990 in de gedaante van Kamil and the Beatband (ja over die 15 jaar kun je dus twisten). Maar in 1993 ontstond A Beatband die één EP uitbracht genaamd Jintro Travels the Word in a Skirt. Op die EP vinden we het nummer Spike Smiths' for All Lost Goods die terug te vinden is op cd 2 'Unreleased Anthology'.
In 1995 werd A Beatband Moondog Jr.. Omdat ik dEUS inmiddels ontdekt had en ik gefascineerd was door bassist Stef Kamil Carlens ging ik deze band al gelijk volgen en hun album Everyday I Wear A Greasy Black Feather On My Hat was een logische aanschaf. Ik heb Moondog Jr. dan ook een paar keer live aan het werk gezien, toen nog met saxofonist Benjamin Boutreur.
Over alle groepswisselingen zal ik het maar niet al te veel gaan hebben want het zijn er nogal wat. Wel opmerkelijk is het feit dat de meest recente bezetting wederom een saxofonist in de gelederen heeft en daarmee lijkt de cirkel rond.
Moondog Jr. heeft een nummer waar ik tot op de dag van vandaag verliefd op ben: TV Song en op deze Anthology is dat de opener van het eerste album 'Released Anthology'.
Moondog Jr. hield het bij één album omdat ze problemen kregen met een band uit ik meen de VS met dezelfde naam.
'Geen probleem', moet Stef gedacht hebben, 'dan verander ik het toch gewoon in Zita Swoon'.
En zo verscheen in 1997 hun eerste album onder die naam, maar wel gelijk een opmerkelijke want het ging om een soundtrack bij de film Sunrise, een zwart-wit film van F.W. Murnau uit 1927. Ook dat optreden was een bijzondere ervaring, want je kreeg de band zittend te zien naast een groot filmdoek waar de film in z'n geheel werd gespeeld en Zita Swoon live meespeelde. Giving Up the Hero is het enige nummer dat terug te vinden is op deze verzamelaar.
Een jaar later volgde het ijzersterke I Paint Pictures on a Wedding Dress met daarop ongelooflijk mooie nummers als Ragdoll Blues, About the Successful Emotional Recovery of a Gal Named Maria en Song for a Dead Singer (over Jeff Buckley). Helaas zijn deze twee niet terug te vinden op dit album. Wat we wel horen is My Bond with You and Your Planet: Disco! en dat zelfs twee keer (de tweede versie is de Soulwax remix). Live is en blijft dit nummer een absoluut hoogtepunt van de shows en elke keer krijgen we weer een andere spectaculaire versie te horen.
In 2000 verscheen de soundtrack behorende bij de dansvoorstelling Plage Tattoo / Circumstances en daarvan is niets terug te vinden op To Play, to Dream, to Drift: an Anthology. Op zich niet zo heel vreemd omdat het een vrij ontoegankelijk werkje is. Ik moet ook zeggen dat voor mij de puzzel ging kloppen toen ik de bijbehorende performance ook daadwerkelijk in de schouwburg zag.
Een jaar daarna verscheen Life = A Sexy Sanctuary dat opviel door zijn toegankelijkheid; alsof Stef een hit-album wilde scoren. Het is hem niet echt gelukt maar het leverde wel een bescheiden hitje op in de vorm van The Bananaqueen die merkwaardig genoeg niet terug te vinden is hier. Het dansbare Hot Hotter Hottest is dat wel evenals Fun for Three. In hetzelfde jaar verscheen nog een live mini-album in de vorm van Live at the Jet Studio, Brussels en daarvan afkomstig is het nummer People Are Like Slamming Doors. We horen op deze verzamelaar dus die versie.
Toen werd het even stil rond de band maar ze keerden terug in een compleet vernieuwde samenstelling en wel met de 3 zussen Gysel (waarvan er nu nog maar 2 in de band zitten). Dit bleek een goede zet, want live kregen ze er een nieuw geluid door. Een geluid dat wat warmer werd en waar de scherpe kantjes wat vanaf gingen.
A Song About a Girls was het eerste resultaat op cd en daarvan keren Hey You, Watshadoing?, Thinking About You All the Time en Josiesomething terug. Ja, Josie............. een naam waar Stef wat mee heeft want ze staat garant voor meerdere schitterende songs in het repertoire van de band.
Hierna bedachten ze een geweldige manier van optreden genaamd A Band in a Box; optredens waar ik misschien wel de beste herinneringen aan heb. Wat een vakmanschap kregen we voorgeschoteld zeg. De band stond op oosterse tapijten in het midden van de zaal en het publiek stond er gewoon omheen. Ze mochten lopen, drinken halen en wat al niet meer maar juist bij die shows was het publiek telkens muisstil en compleet in trance. We mogen van geluk spreken dat ze dit ook op cd hebben gezet, weliswaar zonder publiek, maar toch.......... voor mij hun mooiste album.
Deze optredens wierpen hun vruchten af voor wat betreft het geluid van Zita Swoon dat meer en meer veranderde. Het album Big City was het eerste album in die stijl en i.t.t. velen bevalt het mij meer dan goed. Twee nummers daarvan staan op dit album: I Feel Alive in the City en Quand même content . Ze sluiten disc 1 niet af want dat doet de Soulwax mix van My Bond With You and You Planet: Disco!.

Goed, over de samensteling van deze disc kunnen we zoals bij elke verzamelaar oeverloos in discussie gaan. Ik ga daar niet aan beginnen. Wat me wel opvalt is dat de nummers eigenlijk heel vloeiend in elkaar overlopen en dat het een behoorlijk krachtige plaat is geworden en als ik iets nu juist niet verwacht had was dat het wel omdat de band telkens zo'n kameleon-achtig gedrag vertoont. Eigenlijk valt alleen de Soulwax mix aan het einde wat uit de toon.
Echt interessant voor de fans gaat disc 2 natuurlijk worden met daarop werken vanaf het prille begin tot aan nu.

Unreleased Anthology gaat van start met het uit 1990 afkomstige Babe I'll Be Sad When I See You Again. Een bluesy nummer dat aardig klinkt maar verder niet echt spannend is of zo. De geluidskwaliteit is ook niet optimaal. Echt voer voor fans dus.
Ook Melinda's Blues is blues zoals we het Zita Swoon op hun albums niet hebben horen maken. Het is opgenomen in de huiskamer van drummer Aarich Jespers, overigens een bandlid dat er vanaf het begin al bij is. Een kort maar krachtig nummer.
Hangover In the Laundry is net als de voorgaande nummers niet optimaal qua geluid, wel horen we hier een beetje de latere Moondog Jr. / Zita Swoon terug. Een echt nummer met kop en staart is het niet.
Spike Smiths' for All Lost Goods is bij de liefhebbers misschien wel bekend doordat het op de EP van A Beatband staat. Op deze extra cd horen we een andere versie uit 1991, ook opgenomen in de huiskamer van de familie Jespers. Het zijn duidelijk schetsen en nog niet goed uitgebouwd tot volwaardige songs.
Two Horses Blues gaat er al meer op lijken maar dan wel op het meer grillige werk van Moondog Jr. en wederom met een bluesy sausje (let op de mondharmonica). En horen we daar niet Suds & Soda van dEUS in terugkomen? Het bekende door Stef gezongen 'Friday, Friday' was dus blijkbaar niet nieuw want dat horen we wel op dit uit 1991 stammende nummer. Alleen kan ik niet goed horen wat er hier nu precies gezongen wordt.
Looking for a Friend kennen we van het album Big Blueville, maar dit is de oerversie uit 1992 geheel rondom piano gebouwd of wacht eens: kwam Big Black TV Cat niet van de Beatband EP?! Jazeker ook dat was al een eerdere versie.
The Wind Got Lost In the Sky herkennen de fans ook wel. Op de Beatband EP stond namelijk het nummer A Jugboy = Lonely. Dit is een andere versie daarvan.
Exit Loneville zorgt opeens voor een flinke sprong in de tijd want dat nummer komt uit 1998 (waar de nummers hiervoor uit de periode 1990-1993 stammen). Het is ook gelijk veel meer een echte Zita Swoon track. De grilligheid is wat verdwenen en er keert iets lieflijks voor terug. Waar de vorige nummers leuk waren als in 'hoe is het allemaal ontstaan', daar is dit nummer gewoon een leuke aanvulling op de collectie. Gewoon een fijn nummer!
Orpheus komt ook uit 1998 en is een lekker swingend nummertje met uitstekende samenzang.
Thinking About You All the Time (2003/2009) [Demo Version] zegt het al in de titel: dit is een demo versie van het bekende swingende nummer van A Song about a Girls. Het enige vermeldenswaardige is dat Stef hier alles in z'n eentje doet.
Ook van Intrigue horen we een demo versie terug. Mauro Pawlowski en Guy van Nueten doen op deze versie mee, respectievelijk op gitaar en piano. Zo had dat album dus geklonken als deze twee grote namen mee hadden gedaan als vaste kracht en laat ik zeggen dat het er niet om liegt!
Van de laatste dans/muziek voorstelling The Sound Hobbyist is jammerlijk genoeg geen cd uitgebracht, iets waar ik nog steeds heel erg op hoop al was het alleen maar vanwege dat prachtige nummer Funeral Song. Helaas is ook dat nummer niet toegevoegd aan deze Zita Swoon schatkist maar gelukkig is er toch een nummer uit die voorstelling niet vergeten: Lonely Place. Het gaat hier om een live-versie opgenomen tijden de Sound Hobbyist theater-tour in Gent. Ik ben er blij mee, want ook dit is een schitterend nummer. De voorstellingen gaan in 2010 nog door dus wie weet komt die cd er toch nog eens.
Normaal gesproken staan er op verzamelaars altijd wel nieuwe nummers en hier is dat Wake Up for the Trees. Dit nummer is speciaal opgenomen voor deze compilatie en het mag er wederom wezen: wat moet dit live een feestje gaan worden. Ik zie de zaal al kolken en wat is het fijn om weer een saxofoon te horen in het geluid van de band.

Zoals gezegd gaat Zita Swoon nog even door met de dansvoorstelling The Sound Hobbyist maar daarna zullen we het even zonder Stef en kompanen moeten stellen. Ze nemen een sabbatical en Stef wil gaan reizen naar Burkina Faso en Mali om in contact te komen met andere muzikanten aldaar en zo ideeën opdoen voor de toekomst van Zita Swoon, want Stef schijnt er voorlopig nog niet mee klaar te zijn en dat is niet vreemd als je ziet wat een evolutie deze band doormaakt. Daarnaast wil hij een vervolg maken op Dancing with the Sound Hobbyist om muziek meer met dans te integreren en heeft hij plannen voor een instrumentaal project: Zita Swoon Orchestra. Een band die alle kanten op kan en wil gaan en dat siert ze. Het is een band die ik in 1995 in mijn hart gesloten heb en die daar een bescheiden plaats heeft ingenomen met de nadruk op bescheiden want dat is ook hoe ik Stef ervaar: de sexy performer die naast het podium zo vriendelijk overkomt.
Deze verzamelaar vormt vooral vanwege de tweede cd een welkome aanvulling op de rest van de discografie en ik kijk al reikhalzend uit naar de toekomst van Zita Swoon, maar eerst nog even dat feestje in Paradiso.

C U soon @ Zita Swoon!