Kansas - Kansas (1974)

Nog maar eens een halfje erbij. Ik krijg meer en meer de indruk dat alles wat de band te melden had, hier eigenlijk al in volle glorie aanwezig was. Zo heel hoog springt Journey from Mariabronn eigenlijk niet eens boven de rest uit, vooral het tweeluik Aperçu / Death of Mother Nature Suite is ook verzengend. En drie kwartier van deze ADHD-prog is precies genoeg.

Kansas staat al lange tijd bij mij in de wachtrij om voor mijn reviewersthuisbasis www.metalfan.nl nog eens om te zetten in een analytisch stuk over hun invloed op de ontwikkeling van (prog)metal. Geen slecht woord over hun Britse voorgangers, maar Kansas heeft in het progdepartement voor mijn gevoel altijd wat meer schwung en rock-n-roll gehad dan een band als Genesis (en geen kwaad woord over die band vanzelfsprekend!). Het debuut was me nog vrij onbekend, maar bevalt wel meteen uitstekend. De afwisseling in zang tussen Sasquatch/Steinhardt en Walsh werkt heel erg goed, de vioolpartijen zijn opzwepend en de teksten zijn erg mooi.

Het album brengt me al een flink aantal keer goed in beroering. Journey From Mariabronn is de eerste sophisticated epic van het album, maar het is het instrumentale toetsen/gitaar/viool-stuk van Apercu waardoor ik zin krijg om wild door het huis te dansen. Wat een weergaloos krachtig musiceren! Virtuoos, jazzy en toch stevig en rockend. Als tegen het einde de viool en gitaarsolo's elkaar afwisselen voel ik me helemaal verlost. Dat euforische gevoel neemt weer af door het agressieve Death Of Mother Nature Suite, waar stevige gitaarriffs en een woest schreeuwende Steinhardt in combinatie met melancholische vioolpartijen me weer terugtrekken naar de aarde.

Ik ben oprecht verbaasd door de relatief lage score van dit pareltje! Er staan een paar mindere goden op (The Pilgrimage is ietwat te boogiewoogie), maar over de gehele linie hoor ik hier een spetterende progrockalbum waar de term 'rock' de boventoon voert.

Ik heb dit album de afgelopen dagen zo vaak beluisterd dat ik een beetje vergeten ben dat er ook nog wat geschreven moet worden en dat er nog meer albums volgen. Eerlijk gezegd heb ik weinig toe te voegen aan het relaas van Lennert. Hij laat de naam Genesis vallen, maar linkt deze naam niet aan het heerlijke orgelspel van Steve Walsh. Kansas is misschien wel de eerste band sinds onze Genesis marathon waarbij ik een album echt vaker heb moeten beluisteren.

Kansas begint wat vreemd met het drukke vioolspel. Can I Tell You is zeker niet slecht, maar wel een nummer dat je in het diepe gooit. Ik wist aanvankelijk ook niet wat ik ermee moest. Later kom je beter in het album en voor je het weet, zit je naar parels te luisteren als Belexes, Journey From Mariabronn, Apercu en de machtige afsluiter Death Of Mother Nature Suite. De hardrock is behoorlijk fel voor die tijd en met name op de eerder genoemde songs steekt de muziek echt goed in elkaar. Fijne mix van hardrock en prog en een lekker epicsausje.

Grappig dat dit soort platen verrassend sterk uitpakken, terwijl ik hier geen noemenswaardige verwachtingen had. Dit album staat nu vanzelfsprekend hoog op het boodschappenlijstje.

Ergens in de jaren '90 leende ik van een vriend de biografie Seeds of Change van gitarist Kerry Livgren, vernoemd naar zijn solodebuut. Daar herinner ik me twee leuke anekdotes uit, die plaatsvonden in de aanloop naar Kansas' debuut. Hopelijk heb ik het goed onthouden...

De band was naarstig op zoek naar een platencontract, toen Don Kirshner toezegde te komen kijken. Inderhaast werd een zaal gehuurd in één of ander stadje in de Midwest en op stel en sprong moest daar publiek bij zijn. Dat regelde de band door flyers uit te delen waarop gratis bier werd beloofd. Wel, dat werkte! Volle zaal, een tevreden biertapper en een geslaagd concert.
Missie geslaagd, Kirshner ging overstag. Ze tekenden het contract en wachtten af wanneer ze naar de studio konden komen. Maar het bleef stil. En stil. En nog langer stil.' Wanneer begint het grote werk?', vroegen ze zich steeds ongeruster af. Pas een klein jaar later kwam het verlossende bericht en toog de band naar New York.

Het resultaat is dus dit album. Op de achterzijde van de hoes stelt de band zich beleefd voor, waarbij ze op "ongeveer 50 jaar ervaring" wijzen. Dat zou bij menig band opschepperig klinken, maar wie de magnifieke opener Can I Tell You heeft gehoord, weet dat dit eerlijk realisme was. Een knallende song met de ingrediënten die hun sound zo uniek ma(a)k(t)e: complex en toch toegankelijk, superenergiek, de heldere powerstem van Steve Walsh en de viool van Robbie Steinhardt.
Producer Wally Gold en de band zetten deze relatief korte song vooraan, gevolgd door twee toegankelijker songs. Eerst een cover, iets waar de band was volgens Livgren nooit goed in was; JJ Cales Bringing it Back onderging een intensieve make-over. Handig om zo een debuut te starten, zeker als de Steve Walshballade Lonely Wind volgt. Bij een eerste kennismaking moet je de ander niet meteen met veel complexe zaken om de oren slaan.

Hierna gaat het echter écht los. De afsluiter van kant A en de opener van B groeiden uit tot tijdloze favorieten: Belexes en Journey from Mariabronn. Gecompliceerde songs met soms furieus drumwerk, onvergelijkbaar goed.
De andere tracks van de B-kant houden de hoge moeilijkheidsgraad vast, zij het dat ik de melodieën iets minder pakkend vind. In Death of Mother Nature Suite, met helaas een nog altijd actuele tekst, doet de zang van Steinhardt mij rillen van de pijn die de aarde doormaakt. Zó doorleefd, zó indringend: oprecht onvergelijkbaar.
De band maakte in deze fase platen die je zeker niet met slechts één draaibeurt kon doorgronden. Bij iedere volgende beluistering vallen nieuwe details op of komt een melodie pas echt binnen. Vooral Livgren toont zich een buitencategorie componist, gezegend met meer dan bekwame muzikanten om zich heen.

De band wordt in het hoekje van symfonische rock / progrock gecategoriseerd, maar het snelle en gevarieerde drumwerk van Phil Ehart doet mij soms denken aan hetgeen in zowel fusion als extreme (metal)genres wordt gedaan. Deze plaat verscheen dus al in 1974. Technisch van een zeer hoog niveau, kunst en topsport tegelijk.
Livgrens teksten behandelen hier al de reis door het leven: een jong iemand staat aan het begin, kijkt om zich heen, moet keuzes maken en vervolgens vertrekken, waarbij hij/zij soms bijna overweldigd wordt door de omstandigheden. Herkenbaar en zó fraai verwoord. Oef. Op de volgende albums ging die reis verder.