Godflesh - Streetcleaner (1989)

Er is niet veel voor nodig om een vernietigend en loodzwaar statement neer te zetten. Je kunt natuurlijk tewerk gaan zoals menig death- of blackmetalband en alles gooien op een zo lomp, bruut en kwaadaardig mogelijke sound, maar met een simpel concept als een aanklacht tegen de mensheid ondersteund door een zwaar slepend gitaargeluid, een harde en meesttijds slechts pulserende bas en een machinale drum kom je wat mij betreft een stuk geloofwaardiger en effectiever over.

Vanaf het eerste begin is direct duidelijk hoe Broadrick erover denkt: "you breed, like rats", fulmineert hij; de start van een ruim 50 minuten durende misantropische en nihilistische wereldvisie. Er is geen ruimte voor hoop, reflectie of uitgebreide beschouwingen, enkel korte uitgespuwde teksten waar een ronduit beangstigende hoeveelheid haat en woede doorheen sijpelt.
Er staat alleen maar ijzersterk materiaal op dit album, waar een zeer grauwe en kille sfeer vanaf dampt; vooral de eerste 3 tracks zijn ongekend hard en rauw. Pulp is zelfs ronduit maniakaal te noemen met z'n furieuze machinegeweerriff en dito drumpatroon. Dit moordende tempo zakt de tweede helft van het album iets, waardoor het accent alleen nog maar meer verschuift naar pure verpletterende logheid.
De intensiteit blijft steeds maar toenemen en mond uiteindelijk uit in een soort van gebraakt orgasme met de laatste regels van Locust Furnace, een zieke metafoor voor de staat van de wereld. Het diep uit de ingewanden gebrulde "Earth... Earth... Furnace... Furnace" maakt zo'n beetje alle zogenaamd boosaardige gimmicks in metalland compleet belachelijk en overbodig.

Eigenlijk vat de albumcover mijn gevoel bij dit album misschien nog wel het beste samen: als ware je aan een kruis genageld tegen een achtergrond van vuur en zwavel.

Waar mijn favoriete band Black Sabbath, net als Godflesh afkomstig uit Birmingham, beïnvloed werd door de grauwheid van hun stad, gaan Broadrick en co. hier een stap verder: ze komen met een soundtrack van Birmingham. Een ode is het niet geworden. Streetcleaner dreunt en rommelt als de stad met (destijds in ieder geval) zijn zware industrie. Drum en bas nemen niet alleen het tempo aan van machinerie die zware stukken staal perst en buigt, ze zijn ook even repetief en onvergeeflijk. Een foutje, en de machine perst je arm en niet het staal dat je in de machine moet schuiven. Ondertussen nemen de mensen de vorm aan van hun omgeving. Afgestompt, als de machines waarmee ze omringd zijn, marcheren ze door het leven. Geen hoop, geen idealen, slechts eigenbelang.

Godflesh maakt duidelijk dat muziek niet mooi hoeft te zijn om te overtuigen. Op Streetcleaner loop je zelf door Birmingham, wetend dat de nachtmerrie niet meer dan 3 kwartier zal duren. Toen ik dit album bijna anderhalf jaar geleden voor het eerst hoorde, maakte het grote indruk. Het was bijna teveel in al z’n intensiteit, maar zorgde er wel voor dat ik dit steeds weer wilde luisteren. Niet altijd. Ik moet er wel voor in een wat zwaarmoedige stemming zijn.

Een erg rauw en beklemmend album.

4.0*

Deze blijft nog steeds serieus zweven tussen 4,5* en 5*.
Streetcleaner transporteert je per direct naar een vijandige geïndustrialiseerde omgeving waar iedereen niets liever wil doen dan een in heroïne ondergedompeld mes tussen elkaars ribben te steken. De manier waarop Broadrick "EFFORTLESSSSSSS" uitbrult en laat galmen over een sonisch horrorlandschap doet nog steeds de haren in mijn nek overeind staan.
"Don't hold me back, this is my own hell", dit zijn de geluiden van pure zelfhaat en haat tegenover alles en iedereen die je ook maar een strobreed in de weg legt.
Na dit album ontwaak je uit een duistere nachtmerrie en kan je jezelf ofwel gelukkig prijzen dat je nooit zo ver in een donkere psychologische krocht bent afgedaald zoals Broadrick dat deed, ofwel wordt je dankzij dit album gerustgesteld met de gedachte dat je heus niet de enige bent die met fucked up gedachten hoeft te worstelen.

Wat een heerlijk album dit, inderdaad zoals Juul1998B hierboven zei wel te vergelijken met swans, maar dan wat meer metal en energie erin. Tering hard, krachtig, deprimerend, fantastisch dit. Gelijk een tweede luisterbeurt. Voor nu 4,5*

Tijdens een avondvullende Minecraft-binge besloot ik Godflesh een kans te geven, nadat ik diezelfde avond kennis leerde maken met de Amerikaanse industriële metalband Ministry. Via Spotify kwam ik zonder enig speur- of zoekwerk bij Godflesh’ Streetcleaner uit, daar Godflesh als vergelijkbare artiest door de streamingdienst werd aangeboden. Het meest gedraaide nummer van de band onder Spotify-gebruikers was Like Rats en in plaats van dat nummer op zichzelf te luisteren, beluisterde ik maar direct de hele plaat.

Like Rats wist me direct te overtuigen, direct werd ik meegezogen en bij Christbait Rising wist ik dat het menens was. Godflesh wist me met dreunende, snijdende, indringende gitaargeluiden, een ratelende drummachine en grafvocalen een gitzwarte wereld te tonen vol nihilisme, wanhoop en verlies. De albumhoes van Streetcleaner laat kruizen in een vagevuur zien, ik kan alleen maar vermoeden dat de kruizen zijn gedecoreerd met menselijke slachtoffers die vastgenageld branden in de diepe afgrond van de hel. Het zien van de albumhoes geeft een representatief beeld van wat het gehoor via luistermateriaal in mijn geestesoog afschilderde.

Het album beukte een stevig uur door. Tegen de tijd dat Mind Furnace voorbij is voelde ik een inkakker, maar gezien Broadrick jarenlang met een heroïneverslaving door het leven ging, deed me dat nummer wat denken aan een gebakken brein dat totaal verdoofd en verslapt is en niets meer van het dagelijks leven binnenkrijgt. En dan hoor je Broadricks vocalen in een echo nog nagalmen, als een geest van zichzelf, een levend spook dat in zijn heroïne-vertroebelde zelf ronddwaalt. Niets is voor niets, het leven is niets anders dan een sleur, de enige manier van overleven: geld, of anders je leven geven. En iedereen betaalt. Makkelijk toch? Life is Easy…

Na Mind Furnace verwend Spotify de luisteraar met een aantal bonustracks die, op enkele woorden na, instrumentaal van aard zijn en de gehoorvliezen geweld aan doen alsof ze haast verplicht zijn in tweeën te scheuren, of in stukjes, gefragmenteerd als het beetje ziel dat nog over is van de luisteraar, in dit geval ik, nietsvermoedend Minecraft spelend ik geloof dat het een maandag was (beter kon ik het dus niet treffen; de ellendige week beginnen met krachtige nihilistische doembeelden).

Uitschieters op deze plaat zijn Christbait Rising, Mighty Trust Krusher, maar ook bij Dream Long Dead, Head Dirt en Pulp kan de luisteraars de depressieve stroop van zijn vingers likken. Eigenlijk gaat Godflesh met geen enkel nummer de mist in op deze plaat.

Godflesh is de mist en hoe dieper je erin verzeild raakt, hoe dieper de kolen door je huid schroeien, tot er niets dan botten overblijven die zwart verkolen. De aarde zal bestrooid raken, de grond opnieuw bevrucht zodat Godflesh kan zaaien en oogsten en ons kan voorzien van nieuw materiaal. Zoiets moeten de mannen eind jaren tachtig voor ogen hebben gehad. En anders was het niets anders dan wanhopige noodzaak de levende hel op aarde middels geluidbarrières toonbaar te maken. De levende hel vóélbaar te maken. Zoiets althans, we kunnen alleen maar gissen. En luisteren, en misschien zelfs huiveren.