Pearl Jam - Lost Dogs (2003)

Als PJ fan was dit uiteraard blind kopen, aangezien ik een groot deel van de nummers al kende.
Beluisterend merk ik dat ik vooral helemaal ondersteboven ben van CD 2.
CD 1 heeft een aantal nummers waar ik minder mee kan, maar al die pareltjes van CD 2 zijn bloedstollend.
Hoogtepunten? Heel moeilijk, maar Yellow Ledbetter en Footsteps horen daarbij.
Het is trouwens goed hoorbaar dat er voor Yellow Lebetter geen fatsoenlijke tekst bestaat voor het couplet. Daar zit live nog altijd variatie in.

alleen al aan te schaffen voor het nummer Footsteps

'Put it in my pocket when it should have been framed' (deel 1)

De recensie van mij die hier al staat, vind ik één van de slechtste dingen die ik ooit geschreven heb, maar goed, daar kan Pearl Jam niets aan doen. Van de plaat was weinig blijven hangen, dus ik vermoed ook dat ik er destijds ook niet echt de tijd voor heb genomen.

Bij herbeluistering heb ik me een paar weken lang toch wel stevig vermaakt met deze muzikale rommelzolder. Echte blunders zijn zeldzaam, verbazingwekkend veel tracks zijn echt de moeite waard. Met name de sessies van Binaural leverden blijkbaar restmateriaal op waarvan ik me verbaas dat het toen niet op het album belandde. Sommige andere nummers klinken dan weer alsof ze thuishoren op een verzameling b-kantjes, en, nou ja, tadaa.

Wel een kritiekpunt is dat een paar van de beste non-albumtracks niet op deze verzamelaar staan (b.v. hun bijdrage aan de Singles-soundtrack of de Merkinball-single). Ook de beslissing van de band om van sommige b-kantjes alternatieve versies te gebruiken (‘Hard to Imagine’, ‘Wash’) of zelfs te rommelen met de oorspronkelijke opnames (b.v. de nieuwe vocalen in ‘Alone’) is een beetje bedenkelijk.

‘All Night’
Gruizige garagerock van de No Code-sessies. De track heeft een paar aardige dynamische bokkensprongen, maar de neurotische passie waar de band naar lijkt te streven, zakt weg in eenvormigheid en (wat aanvoelt als) een gebrek aan écht enthousiasme. Een ‘wel aardige’ track is het resultaat, die terecht het album niet haalde.

‘Sad’
Solocompositie van Vedder die Binaural niet haalde. Een mistroostige soort surfgitaar-riff met een galmende, duister smachtende zanglijn van Vedder. Mooi opgebouwd, en vaak aangrijpend. Het eerste huwelijk van Vedder liep rond deze tijd stuk, en misschien was deze track net iets té eerlijk. Ik kan geen andere redenen bedenken waarom dit nummer niet op Binaural staat, want het is een stuk beter dan een aantal tracks die de plaat wel haalden.

‘Down’
Ook dit nummer vind ik beter dan een aantal dingen op het album dat het niet haalde (Riot Act). Niet al te complexe rocker met een slim refreintje, dat zowel ontroert als zich in je hoofd vastbijt. Wellicht iets te simpel? De kopers van de 'I Am Mine'-single hadden er baat bij.

‘Hitchhiker’
Wederom een Binaural-outtake, en bij deze begrijp ik beter waarom ie op de plank is blijven liggen. De kopstem in de refreinen is een duidelijke dissonant, net zoals de onkarakteristiek vileine tekst. De heerlijk chaotische break is dan wel weer sterker en energieker dan het halve album, dus al met al toch wel een fijne rocker.

‘Don’t give me no lip’
Waarschijnlijk een vrucht van een periode in de No Code-sessies waarin gitarist Stone Gossard zich afvroeg of hij tweede leadzanger van de band kon worden. Kort antwoord: nee. Langer antwoord: b-kantje pur sang, leuk riffje met een tekst die erin slaagt nog onnozeler te zijn dan ‘Mankind’, dat het album wel haalde. Eddie Vedder doet sportief backing vocals in het refrein, en geeft zo wat hoognodige vocale kracht mee aan pover maar toch wel charmant nummer.

‘Alone’
Oorspronkelijk een vuig klinkend b-kantje van ‘Go’, hier met nieuw opgenomen vocalen. Was Vedder ontevreden over zijn rauwe vocalen, of waren er stukjes van de nogal met seksuele agressie geladen tekst die hij met terugwerkende kracht wilde schoonboenen? Met de vocalen van Vedder circa 2003 krijgt het nummer een wat droevig en schetsmatig karakter, en verliest het de ‘vieze steegje’-charme van het oorspronkelijke b-kantje. Een fijne gitaarstorm in het midden doet het nummer alsnog even ontvlammen.

‘In The Moonlight’
Weer van de Binaural-sessies, die blijkbaar nogal vruchtbaar waren. Alhoewel? Dit is een van die schurende, beukende composities die Matt Cameron al voor Soundgarden maakte, categorie ‘best gave muziek om te horen, maar waar zit het liedje nou precies verstopt?’

‘Education’
Alwéér Binaural. Solocompositie van Vedder, een gepassioneerde existentiële klaagzang over spookachtig jengelende gitaren en beukende drums. Je zou het een soort oriënt-grunge kunnen noemen. Overtuigend nummer! Deze had het album toch echt had moeten halen, hoor.

‘Black, Red, Yellow’
Deze rauwe garagerocker was de B-kant van ‘Hail, Hail.’ Kennelijk een eerbetoon aan Dennis Rodman, een controversiële basketballer uit de jaren negentig, en een maatje van Vedder (gênant genoeg tegenwoordig vooral bekend van zijn bromance met de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-Un). Rodman is zelf nog even op een voicemail te horen in de gitaarbreak. ‘Black, Red, Yellow’ heeft zo’n weirde spanning dat je geneigd bent er van alles achter te zoeken, terwijl het misschien gewoon gaat over een partijtje basketbal. In al zijn swaggerende chaos (‘The adjectives they are all… a-blurring!’) eigenlijk een van de leukste b-kantjes van de band.

‘You’
B-kant van ‘Wishlist’. Tijdens de sessies voor Yield was de band muzikaal en mentaal in goede vorm, en dat kun je ook hier horen: prettig energiek, open gitaargeluid, aanstekelijke zanglijn. Tegelijkertijd wel érg makkelijk: zelfs een Vedder in topvorm komt niet écht weg met drie keer ‘You, you, you’ als refrein. Tijdens de coda wordt het zowaar nog twintig seconden spannend, en dan is weer een aangenaam maar irrelevant b-kantje voorbij.

‘Leavin’ Here’
Cover die lijkt aan te sluiten bij Vedders obsessie voor die typische Ramones-via- fifties-meidengroepen esthetiek (feitelijk in dit geval Motörhead via Motown, maar goed). De karige opnamekwaliteit zorgt dat het geloofwaardig is als garagerocker, en de oorspronkelijke bedoeling als benefiet voor een zelfverdedigingscursus voor vrouwen bevestigt dat het hart op de goede plek zit. Fijn rammelmomentje.

‘Gremmie Out Of Control’
Voor een benefietalbum voor de oceaan: cover van een obscuur surfrockbandje dat toepasselijk de ‘Silly Surfers’ heette. De Pearl Jam-versie doet het allemaal netjes na, inclusief de ‘Cowabunga!’ Verheffend is het allemaal niet, maar het is zo overduidelijk voor de gein bedoeld, dat je wel een ontzettende zuurpruim moet zijn om hierover te gaan mauwen.

‘Whale Song’
Zeldzame songwritercredit voor ex-drummer Jack Irons, van wiens solocomposities verder volgens mij alleen het ‘Red Dot’ nummer (op Yield) werd uitgebracht door Pearl Jam. Irons doet ook lead vocals (zingen kun je het niet echt noemen), een wat zoetige ode aan walvissen en hun grote harten. Inclusief walvisgeluiden tussendoor. Best wel schattig, al redt je de wereld er waarschijnlijk niet mee, en haal je het niveau van een b-kantjesverzamelaar er ook niet echt mee omhoog. In ieder geval een uniek momentje in het oeuvre van de band. Mwrrroooeh!

‘Undone’
Bedachtzaam groovende rocker van Vedder uit de Riot Act-sessies, die het niet verder zou schoppen dan sommige versies van de ‘I Am Mine’-single. Onterecht: Vedders treurigheid over de staat van de politiek (geklaag over Bush jr. doet anno 2020 vooral nostalgisch terug verlangen naar meer onschuldige tijden) wordt hier verpakt in een catchy melodie, iets dat Riot Act nog wel wat meer had kunnen gebruiken. De gitaarlijntjes gaan, naarmate het nummer vordert, steeds lekkerder freaken, wat dit nummer nog fijner maakt.

‘Hold On’
Outtake van Ten die klinkt als een outtake van Ten. Hooguit wat minder gepolijst dan de nummers die de plaat wel haalden, maar zou verder niet positief of negatief uit de toon zijn gevallen op het debuut. Typische redelijk geslaagde grote gebaren-rock van de band rond die tijd, dus, en de mensen die alleen de vroege Pearl Jam blieven worden hier bediend. Voor mij is vooral het, nét te dik aangezette, refrein een reminder van waarom ik hun latere platen vaak beter vind. Maar wederom: voor een b-kantjes verzamelaar eigenlijk verrassend goed.

‘Yellow Ledbetter’
Met ‘Last Kiss’ (zie later) de populairste b-kant van Pearl Jam (heeft het op Spotify zelfs tot hun top 10 populairste nummers geschopt). De verfijnde, bluesy muziek, grotendeels McCready, staat in scherp contrast met de zang van Vedder, die óf de tekst nog niet klaar had, óf stomdronken is, of beide. Gek genoeg wérkt het, en laat de wauweltoon van de zanger het hartzeer juist extra duidelijk naar voren komen. Volgens Wikipedia heeft de grotendeels onverstaanbare tekst een vrij heftige oorsprong, al heeft Vedder wel vaker bullshit verkondigd (bijvoorbeeld over de oorsprong van de bandnaam ‘Pearl Jam’). Een van hun beste b-kantjes? Neen, één van hun beste liedjes, tout court.

(Deel 2)

'Fatal'
Zowaar weer een behoorlijk geslaagde Binaural-outtake. Midtempo-rocker met een sfeer van wroeging, geheel geschreven door Stone Gossard, die als liedjesschrijver een interessante ontwikkeling doormaakte. Vooral het ingetogen begin is wonderschoon. De climax is net iets te eenvormig om helemaal uit de verf te komen, maar in de laatste zuchtende noten wordt weer veel goedgemaakt.

‘Other Side’
Zoals vaker gezegd in mijn PJ-recensies, weet ik niet altijd wat ik aanmoet met de composities die Jeff Ament schrijft voor de band. Deze meanderende, wat sombere song van de bassist zit qua waardering in het midden. Echt raken doet hij me niet, fascineren wel, en allicht doet hij me meer dan mislukte Ament-composities als ‘Ghost’ of ‘Help, Help’, die wel het album (Riot Act) haalden.

‘Hard To Imagine’
Aandoenlijk nummer, dat de band opnam voor Vs. Een latere versie, van de Vitalogy-sessies, zou op de soundtrack van de film Chicago Cab belanden. Deze versie is minder gepolijst en voelt wat meer aan als een demo, waardoor de spotlights vol schijnen op de snik in Eddie Vedders stem. Mooi, want dat is eigenlijk, vooral tijdens de aangrijpende coda, het sterke punt van dit nummer. Had met iets meer schaafwerk misschien een echte klassieker kunnen worden.

‘Footsteps’
In 1990 ontving Eddie Vedder, via bevriende muzikant Jack Irons, een demotape met muziek van een beginnend bandje uit Seattle. Hij schreef een zanglijn over drie composities van gitarist Stone Gossard, als een soort mini-opera. Dit leidde ertoe dat hij als zanger werd aangenomen. Dit is dus één van de alleroudste nummers van Pearl Jam, waarin de zanger fantaseert hoe zijn jeugdtrauma’s (‘Alive’), waardoor hij aan het moorden is geslagen (‘Once’) hem uiteindelijk in de dodencel doen belanden.
Uiteindelijk zou ‘Footsteps als enige van de drie het debuut niet halen, omdat Stone Gossard de muziek al had hergebruikt voor Temple of the Dog (‘Times of Trouble’). De cultstatus die dit nummer als b-kant van ‘Jeremy’ bereikte, is niet helemáál onverdiend, al had een beetje minder zelfmedelijden Vedder gesierd. Ook is deze versie voorzien van een erg lelijke mondharmonica-partij (die op de singleversie gelukkig ontbrak).

‘Wash’
Welbekend in deze regionen, omdat het als bonustrack op de Europese persing van Ten stond (samen met ‘Dirty Frank’, zie hieronder). Deze versie is net iets anders dan de bonustrack, met iets eigenzinniger gitaarwerk. Pearl Jam zat duidelijk in een fase dat alles wat ze deden zo’n beetje lukte: ook 'Wash' is best een lekker nummer, al drijft het vooral op de vocale passie van Vedder en goed geplaatste power-akkoorden. Kan niet tippen aan de grote klassiekers van het debuut, misstaat niet als b-kantje.

‘Dead Man’
Gemaakt voor de film Dead Man Walking, al kozen de makers later voor een nummer van Bruce Springsteen. Laat het maar aan Eddie Vedder over om iets te maken dat te deprimerend is voor een film over de doodstraf. In alle ernst (en dat is hier wel nodig) weet de band goed een desolate sfeer te creëren, maar ‘Dead Man’ blijft teveel in een verstild kraak/brom/piep-sfeertje hangen om echt aangrijpend te worden.

‘Strangest Tribe’
We blijven nog even in de categorie ‘navelstaarderig huisvlijt’, al weet deze winterige solocompositie van Gossard wel de aandacht te grijpen. Juist het minimalisme is hier de sterke troef, al heb ik sterk het idee dat wat verdere uitwerking met een goede bridge of iets dergelijks dit nummer had kunnen vormen tot een hoogtepunt op hun volgende lp (Binaural). In plaats daarvan werd het weggemoffeld op een kerstsingle, en mag ik het hier promoten als een – bescheiden- ongeslepen diamantje in het oeuvre van de band.

‘Drifting’
Zwerversblues die zoveel gemeenplaatsen bezoekt dat Woody Guthrie al met zijn ogen had gerold als hij dit had gehoord. En toch wordt het door Vedder met zoveel overtuiging uitgevoerd dat ik de neiging bijna niet kan onderdrukken om mee te fluiten en met mijn voet op de grond mee te stampen. Wederom dus gewoon, als b-kantje, prima.

‘Let Me Sleep (it’s Christmas Time)’
Natuurlijk kan ik me rond kerst ook wel storen aan al die kitschmuziek op de radio, met overdreven belletjes en het opgeklopt sentiment in de het gekweel van bijvoorbeeld een Bryan Adams of Marco Borsato, maar als je Eddie Vedder op deze kerstsingle hoort verzuchten dat hij kerst als kind magisch vond, maar inmiddels zijn bed niet meer kan uitkomen, denk ik: nee, dit is nou ook weer niet de bedoeling. Als het liedje nou echt de moeite waard was geweest, oké, maar nu denk ik alleen: kerel, neem een glaasje eierpunch en probeer te glimlachen, zeg. Zoals Wim T. Schippers en Paul Haenen ooit zeiden: het wordt vanzelluf Nieuwjaar.

‘Last Kiss’
Het obscure origineel van Wayne Cochran is typisch jaren vijftig puber-melodrama, niet per se Pearl Jams genre. Toch klinkt het volkomen logisch. Scherpe intuïtie van Vedder dus, die het liedje meenam naar het repetitiehok. Deze studio-opname, die het niveau van een demo nauwelijks ontstijgt, zou het tot de tweede plaats van de Billboard-hitlijst schoppen, en is daarmee, grappig genoeg, Pearl Jams grootste Amerikaanse hit. Dat is wel wat te veel eer, maar redelijk onweerstaanbaar blijft deze schmierende cover toch wel.

‘Sweet Lew’
Dat niet elke outtake van Binaural een gemiste kans is, bewijst deze solocompositie van Ament. Modderige, richtingloze witte mannen-funk over een sportfiguur, of zo, maar who cares bij zo’n kutnummer waar het over gaat.


‘Dirty Frank’
Een iets geslaagdere poging tot funkrock vinden we hier, een nummer dat als bonustrack van Ten bekendheid geniet in Europa. Behoorlijk wat luchtiger dan de meeste van hun nummers uit die tijd. De band straalt duidelijk plezier uit, en dat is hier -met het strakke spel- het belangrijkste ingrediënt:
‘Well Dirty Frank was a bad Mother—‘
‘Shut your mouth!’
‘Hey man, I’m just talking about Dirty Frank!’

‘Brother’
Instrumental uit het Ten-tijdperk, waaruit de volgende drie stellingen worden bevestigd:
1) Pearl Jam bestond in die tijd uit een paar van de meest getalenteerde rockmuzikanten in Amerika.
2) Mike McCready was daarvan waarschijnlijk de meest getalenteerde.
3) Zonder de natuurlijke authenticiteit van Vedder kwam de vroege Pearl Jam soms héél dicht in de buurt van gitaarmasturbatie.

‘Bee Girl’
Deze verzamelaar gaat uiteindelijk een beetje als een nachtkaars uit, doordat de laatste aantal nummers weinig essentieels bieden. Gezien er nog een hoop niet-albumtracks niet werden opgenomen op deze verzamelaar, is dat niet alleen jammer maar ook onnodig.
'Bee Girl' is een wergwerpdingetje (liedje wil ik het niet echt noemen) waarin Eddie Vedder -ik neem aan ongevraagd- levenswijsheid kreunt naar de hoofdpersoon uit de videoclip van ‘No Rain’ van Blind Melon. Wellicht grappig bedoeld, maar op zijn best een zeurderig niemendalletje en op zijn slechtst nogal creepy.
Bevat ook nog hidden track ‘4/20/02’, over de dood van Layne Staley. De zanger van Alice in Chains stierf, en Eddie Vedder is boos. Op drugs? Op God? Op sociale omstandigheden? Nee, op muzikanten die te veel hetzelfde klinken als Staley. Tja, iedereen rouwt op zijn eigen manier. Desondanks, sorry, geen compositorisch hoogtepunt als afsluiter.