Listener - Return to Struggleville (2009)

Omdat ik het album heb aangeraden, zie ik het toch als een plicht om zelf in ieder geval een redelijk verhaaltje erbij te hebben. Vandaar dat ik hier toch nog iets meer woorden aan vuil maak. Of ach, wat klinkt dat toch negatief... Misschien worden ze er wel mooier op. (en dit soort dingen zijn dus de redenen dat ik meestal geen echte verhalen schrijf... Anyway!)

Als ik uitleg aan leken wat ik mooi vind aan hiphop gooi ik het vaak op de puurheid van de muziek. Dat is niet alleen bedoeld om mensen zo snel mogelijk duidelijk te maken dat er meer is dan 'money, bitches en geweld'. Het is ook daadwerkelijk hoe ik het zie. Grappig genoeg is dit één van mijn beste voorbeelden. Een album van een band die beweert 'talk-music' te maken. Bij de tags in bandcamp zijn de volgende termen te vinden: indie, rock, talk music, progressive, spoken word en United States. Hiphop of rap wordt niet meer genoemd. Ik zeg 'niet meer' omdat Listener begonnen is als deel van het hiphop collectief Deepspace 5 (of in ieder geval, daar vond hij zijn eerste officiële releases, voor zover ik het weet). De hiphop hoor ik in wat hij 'talk-music' noemt, en soms in de instrumentatie.

Vocalist Dan Smith heeft echter weinig met de heersende structuren in hiphop (of in muziek in het algemeen). Hierdoor houdt hij veel ruimte over voor eigen invulling. Eigen invulling van stemgebruik, instrumentatie en teksten. Doordat Listener zich door niks gevangen lijkt te voelen door een label, een genre en misschien ook een doelgroep komt de intentie erg puur over. Het begint al bij Death by Shotgun. Een schreeuwende Dan (die mij in het begin qua stijl van recitatie deed denken aan Saul Williams op Amethyst Rockstar) wordt bijgestaan door achtergrondgeluiden, een westerngitaardeuntje en knallende drums. Is dit nou hiphop? Ik weet het niet zeker, maar ik vind het prachtig.

Het derde nummer met de heerlijk onnodig lange titel is mijn favoriet van het album, wat (zoals te zien is) 19 december 2012 ook al het geval was. Het begint met een geluid dat doet denken aan een tikkende klok. Die lijkt de urgentie van de zaak te tekenen, zoals ze dat zo vaak doen. Wanneer Dan zijn vocalen begint, is de toetsenist al een paar seconden bezig, en komen de drums erbij. In het nummer beschrijft hij twee verhalen. Mogelijk vertelt hij één verhaal in twee versies. Het eerste is een verhaal over een relatie. De hoofdpersoon laat over zich heen lopen. Dus it's time for drastic measures, they're not taking you seriously. In versie 2 is de hoofdpersoon ontslagen, en moet hij drastic measures nemen, want hij is niet taken seriously. "If they neglect you, you might try not being kind. When no one likes you, it's time to start docking their pay. What if they hurt you, you might try filing a complaint." De opbouw van de track is zo prachtig. Zet hem maar eens op met een koptelefoon op je hoofd. Druk die kleppen op je oren en verdrink in de passie van Listener in combinatie met de instrumentatie. Heerlijk.

In het hieropvolgende nummer 'The Music That Angels Do' is er een interessant verschil te vinden tussen de tekst op bandcamp (waarschijnlijk van de eerst uitgebrachte versie) en die van de versie daar te beluisteren is (of in ieder geval, hoe ik het hoor en altijd gehoord heb). Er staat: "It's not rap, or rock it's not pop or independent." Ik denk zelf het volgende te horen: "It's not proper rock it's not pop or independent." Ik vind de geschreven versie treffender, maar de versie die ik hoor zou wel eens beter kunnen passen bij zijn poging om zich van het 'hiphop'-labeltje af te zetten.

Het is daarentegen wel een erg goede beschrijving van het album. Is het rap? Nouja, je hoort de invloeden wel. Rock? Goh... je zou het er misschien wel in kunnen passen, met moeite. Folk dan maar? Nee, dat lijkt het ook niet te vatten. Ook hip-rock/folk is niet het label waar we al die tijd naar zochten. Dat is denk ik tekenend voor het album. Het is niet dit, het is niet dat, maar dat maakt niet zoveel uit. Het is Listener, het is puur en dat zonder compromis. Het is een album dat uitmuntend geschreven is, dat lak heeft aan de laksheid waar veel hiphop artiesten zich vaak mee inlaten met hun 4-bar loops voor een hele track, zonder opbouw, dat op zijn minst een outlet moet zijn geweest voor frustratie. Ik weet niet meer waar ik heenging met deze alinea, en ben eigenlijk te moe om het grote verhaal te zien. Ik wil alleen nog wel opmerken dat het grappig is dat juist dit album, dat moeilijk in een hokje te plaatsen is, juist mijn voorbeeld is voor mijn liefde voor hiphop. Misschien is dat ook niet zo erg. Long Arm is hiphop. Young Jeezy is hiphop. Sole is hiphop. Waarom Listener niet? Hij is misschien niet de enige die doet wat hij doet... Maar hij is wel de echte. En dat druipt van elke track af.

Minder dan ik gedacht had. Het valt en staat per individuele track, vind ik. Mooi is wel dat ze enkel met stem en gitaar een sfeer kunnen scheppen en meenemen. Ik kan slechts nu een voorlopig cijfer geven, gezien deze plaat een lange tijd gaat nodig hebben om te bezinken.