En nu wil ik nooit meer horen dat ik overdreven kritisch ben: een recensie, geschreven voor
http://hiphopleeft.nl/j/4047.
De intro van Ja Rules nieuwe album heet Fuck Fame. Over een minimalistische, wat ouderwets aandoende beat neemt een onbekende zangeres het woord. Ze heeft het over een "World so cruel", een "World so cold" waarin Rule een pauze moet nemen, omdat hij vervreemd raakt van zichzelf. Af en toe horen we Rule zelf op de achtergrond: "Fuck fame," bromt hij. Veel meer komt er niet zijn mond uit. En daarmee is de toon voor Pain Is Love 2 gezet.
Van 1999 tot en met 2004 verscheen er ieder jaar een album van Ja Rule. Hij werkte samen met artiesten als Jay-Z, Nas, Jadakiss en Missy Elliot, hij had nummer 1-hits en hij verkocht in totaal dertig miljoen platen. Daarna (of eigenlijk al vanaf 2003) ging ongeveer alles mis wat mis kon gaan. 50 Cent maakte het tot prioriteit om Ja Rule verbaal af te slachten, wat laatstgenoemde ook ruzies met Eminem, DMX en Dr. Dre bezorgde, en in rap tempo brokkelde Rules imago af. Vervolgens viel label The Inc. (voorheen: Murder Inc.) vrij snel uit elkaar, kwam producer/manager Irv Gotti veelvuldig in financiële problemen, mislukte de ene comebacksingle nog harder dan de andere en werd Ja Rule tot overmaat van ramp in juni 2011 veroordeeld tot een langdurige gevangenisstraf.
Nu zit hij in de gevangenis wegens wapenbezit. Ja Rule hoort niet meer bij een groot label en krijgt geen steun meer van de grote jongens uit de scene. Zijn carrière zou zo als een nachtkaars uit kunnen gaan, niemand zou erom rouwen. Maar Rule gaat door. Hij zegt: fuck fame, fuck deze koude wereld, en brengt een nieuw album uit. Niet meer als een superster, maar eindelijk in de positie waarin de meeste hiphoppers toch het beste gedijen: die van de underdog.
Het goede van Pain Is Love 2 is dat Rule zich van die positie bewust lijkt. Hoewel de titel anders doet vermoeden, probeert hij op dit album oude successen niet te herhalen. Voor het eerst in zijn carrière toont hij zich kwetsbaar. Op openingsnummer Real Life Fantasy begint hij weliswaar met de mededeling dat hij een "rockstar" is als Rick James of Mick Jagger, maar een paar regels later zegt hij: "This is not what I envisioned when I started rappin'." En wat te denken van dit citaat: "All I see is pieces of me, scattered//Is it a miracle, or is it madness?"
Zo openhartig stellen rappers zich zelden op. Twijfel, zelfkritiek, verraad, commerciële mislukkingen: alles passeert de revue op Pain Is Love 2. Niet alleen inhoudelijk boeiend, het contrasteert ook prachtig met Rules kenmerkende rauwe stemgeluid, dat in de loop der jaren overigens nauwelijks is veranderd. De beats - afkomstig van 7 Aurelius - passen eveneens goed bij de zware thematiek. Heel spectaculair wordt het allemaal niet, maar de ingetogen pianotonen en haperende synthesizers zijn de perfecte ondergrond voor Ja Rules levensverhaal.
Nu moet niet worden gedacht dat Pain Is Love 2 een lange, deprimerende zit is geworden: Rule stort zijn verdriet nergens uit op de luisteraar, maar doseert het. En aan het eind van de tunnel gloort meestal licht. Nummers als Pray 4 the Day en Believe weten bijvoorbeeld, mede dankzij de heerlijke producties, even de ernst van het album af te halen, terwijl de optimistische onderlaag nergens zoetsappig wordt. En na zo'n lichtere noot komt het extra hard aan als Rule vervolgens weer wat zwaarmoediger wordt: het meeslepende nummer Spun a Web is bijvoorbeeld ook een absoluut hoogtepunt, juist omdat het het album afsluit. Rule zet zichzelf hier neer als "A prisoner of my own succes", zonder ook maar even pathetisch te worden (zoals voormalig rivaal Eminem op Recovery zo vaak overkwam). Hij rapt: "No cribs, no cars, no champagne, no bright lights, no bitch, no big chains." Heel feitelijk, een opsomming van wat er vroeger allemaal was en nu niet meer. Impliciet blijft het natuurlijk de vraag of het nou een vloek of een zege is voor Rule dat zijn leven zo drastisch is gewijzigd.
Helaas staan er op het midden van het album ook genoeg belabberde momenten. Never Had Time is een werkelijk wanstaltige ode aan de vrouw, waar Rule uitsluitend clichés opdist over een afgezaagde discobeat en de onbekende zanger Jon Doe nu al één van de meest zoetsappige refreinen van het jaar aflevert. Strange Days (met 700 en Ramzo - nog twee van die onbekende en onbeduidende gasten) klinkt misschien niet zo erg, maar is eveneens een vergeefse gooi naar die hit die Rule weer commercieel succes kan bezorgen; standaardteksten, standaardbeat, standaardopbouw. En wat heeft die stemvervormer over de voorspelbare computerdrums van Top the Top in godsnaam te betekenen?
Het zijn uitermate zwakke nummers, die je ineens doen beseffen dat de oude hitjes van Ja Rule helemaal nog zo slecht niet waren. Jammer, maar daardoor vallen de serieuze noten op Pain Is Love 2 wel veel rauwer op je dak. Het lijkt bijna alsof Rule in dialoog probeert te treden met de luisteraar, alsof hij hem zijn oude trucjes voorschotelt en zo aantoont: mijn leven nu is radicaal anders dan mijn leven vroeger, met gezongen refreintjes of verhalen over het uitgaansleven kom ik niet meer weg, kijk maar.
Binnen de hiphop zijn er talloze verhalen verteld over armoede, over vluchten naar rijkdom, over het leven als een wereldster. Maar zelden ging een album zo duidelijk over de weg naar rijkdom en de daaropvolgende val naar beneden. Ja Rule stond aan de absolute top en zit nu in een diep dal: in dat opzicht doet Pain Is Love 2 denken aan een klassiek rise-and-fall-verhaal als Scarface, met de kanttekening dat de nadruk hier meer ligt op de tragiek in plaats van op de weelde. En de kanttekening dat er kwalitatief van alles valt aan te merken: zeker in het midden van de cd is de muziek soms ronduit matig. Maar het kost Rule uiteindelijk niet de kop, omdat zelfs die paar mislukte clubbangers aansluiten op het verhaal. Rule vertelt nu niet alleen maar dat zijn leven drastisch is veranderd, hij laat het onbedoeld ook zien. En dat maakt van Pain Is Love 2 zeker niet het beste, maar wel één van de meest beklijvende verhalen binnen de hiphop.