Neurosis komt uit Oakland, California, USA. Oakland ligt aan de baai van San Francisco. Je steekt een brug over en je bent in San Fran. Het is ook een aparte band. Sommige groepen staan er vanaf het begin om vervolgens kwalitatief af te glijden. In het geval van Neurosis gebeurt het omgekeerde. Het begon minder en werd steeds beter. Belangrijke redenen hiervoor zijn dat de groep al meer dan 30 jaar bijna geen personele wisselingen heeft doorgemaakt en ieder groepslid zijn bijdrage leveren aan de sound van de groep.
Die naam, Neurosis, doet het ergste bevroeden. Neurose, neurotisch, zenuwziek en dan denk je te maken met een band die nogal lichtgevoelig is voor prikkels van de buitenwereld. Die lichtgevoeligheid vertaalt zich bij de band in zware muziek. Ook dat hebben ze een hele carrière al weten vol te houden. In den beginne was hun output nogal overstuurd, nogal agressief. Hoe langer de groep bestaat, hoe melodischer hun zware muziek wordt. Dat realiseren de heren Neurosis door steeds meer soundscapes, geluidslandschappen in hun muziek te integreren.
Hun 1e worp was Pain Of Mind (1987). Die worp bevatte hardcore muziek. Luidruchtige Amerikaanse punk zoals die in de 80-er jaren populair was via bandjes als Husker Du, the Dead Kennedys en Fugazi. Pain is een nogal traditionele, zenuwachtige plaat waarmee Neurosis zich niet mee wist te onderscheiden van hun tijdgenoten. Kernleden Steve Von Till en Noah Landis waren toen nog geen lid. Steve was er wel bij bij hun volgende: The World As Law (1990). Hardcore punk werd vermengd met Joy Division-achtige gloomy doomy elementen. Het tempo van de nummers was daardoor niet alleen maar snel. De plaat was een voorloper voor wat als de 1e echte Neurosis plaat wordt beschouwd: Souls At Zero (1992).
Aan hun hardcore/Joy Division muziek werd dit keer progrock toegevoegd. Songs waren opgedeeld in diverse onderdelen. Die onderdelen werden telkens anders ingekleurd. Dat gebeurde door het gebruik van meerdere instrumenten zoals piano en samplers en door allerlei tempowisselingen. Een song bestond bij wijze van spreken uit meerdere songs waarbij het vakmanschap van de groepsleden naar voren kwam in het verbinden van die diverse songs tot 1 geheel. Souls At Zero (1992) was een openbaring omdat dit concept nieuw was en duidelijk afweek van de rechttoe rechtaan benadering van de Amerikaanse punkmuziek uit die periode.
Het vervolg werd Enemy Of The Sun (1993). De titel is welsprekend. Het zou kunnen staan voor de bandleden die liever 's nachts dan overdag wilden opereren. Het zou kunnen betekenen dat hun muziek het daglicht niet kon velen. Het zou ook beide betekenissen kunnen hebben. Dat laatste is het meest plausibel. Zware, logge, repeterende riff-muziek die voor een hechte geluidsmuur zorgden en zich vertaalden in lange songs op lang durende platen. Trance muziek die je meevoert. Songs die met gemak de 10 minuten grens doorbreken. Donkere onderwereldmuziek. Enemy Of The Sun (1993) is 'sludge'; zware, donkere, dreigende metaalmuziek dat langzaam voortdendert als een vrachttrein over het spoor.
En toen kwam Through Silver In Blood (1996). Op dat album werd het progrock geluid van Souls At Zero en de sludge van Enemy Of The Sun met elkaar gecombineerd. Voor de 'diehard' fans is deze plaat het hoogtepunt in het oeuvre van de groep. Voor Koenis niet. Te overdonderend, te beangstigend. Het mag nog wel een beetje leuk blijven. Silver is Neurosis' zwaarste plaat zowel qua emotie, sfeer, lagen muziek en geluid. De plaat die je het verst de onderwereld van Neurosis invoert. Metaal muziek die eerder leidt tot meditatie dan tot 'headbanging'. Het kwartje viel in ieder geval niet bij mij. Teveel structuurloze herrie. Misschien dat ik er later anders over denk. Nu nog niet. Zodra muziek me niet direct pakt en het minimaal 10 luisterbeurten zal duren om de briljantie ervan te herkennen, heb ik twijfels of ik dit wel echt goede muziek vind.
Na dit 'hoogtepunt' verscheen Times Of Grace (1999). Grace is het begin van de odyssee dat Neurosis de naam heeft opgeleverd van 'the Pink Floyd for the damned'. The damned zijn de 'losers' van deze samenleving. Ook is het de naam van een punkband die met 'New Rose' een punkvolkslied op hun naam heeft staan. Het zijn ook de mensen die zich slachtoffer voelen van diezelfde samenleving, die niet zien hoe goed ze het hier eigenlijk hebben, die nog meer willen en daarom maar populist worden. Wat heeft dit met Neurosis te maken? Alles. De ontregelende sound van de groep legt de zenuwen bloot van een individuele samenleving die haar materiële behoeften najaagt en geen oog heeft voor hun omgeving, voor de maatschappij. Een samenleving waar het recht van de sterkste c.q. de grootste mond regeert. Een samenleving waar onderling vertrouwen, solidariteit in sneltreinvaart wordt afgebroken. De muziek van Neurosis begint op meditatie te lijken. En op de Maslov theorie.
In ieder geval is Times Of Grace (1999) een voortzetting van de harde kant van Neurosis maar nu aangevuld met symfonische Pink Floyd elementen.
A Sun That Never Sets (2001) bevat weer de zon in de titel en gaat verder op dit pad. De muziek bevat nog steeds massieve riffs maar ook meer atmosferische stukken. De rol van de keyboards wordt belangrijker waardoor de dynamiek van Neurosis' muziek nog verder wordt vergroot.
The Eye Of Every Storm (2004) is het slotstuk van het drieluik waarin de groep in rustiger vaarwater lijkt te zijn beland. The Eye is Neurosis' meest introverte, meest ambiente, meest winterse plaat.
De reactie liet even op zich wat wachten maar in 2007 verscheen Given To The Rising. Spijkerhard gitaarwerk, vol vuur gespeeld en met weinig aandacht voor ambient geluidslandschappen. Honor Found In Decay (2012) was mijn 1e kennismaking met Neurosis. Dit was een plaat die me direct aansprak. Ik vond het een meesterlijke plaat. Dat is nog steeds zo. Honor geeft een overzicht van de muziekstijlen die de band vanaf Souls At Zero heeft doorlopen. Een prima overzichtsalbum dat een goede indruk wat de neuroten al die jaren hebben uitgespookt. Het album heeft dan ook een toepasselijke titel: het vinden van iets eerbaars terwijl de aftakeling al in gang is gezet. Zwarte humor. Het is ook een album waar keyboardenist Noah Landis nog nooit zo prominent op aanwezig is. Honor is het voorbeeld van atmosferische sludge metal. In 2016 verscheen nog Fires Within Fires, dat in het verlengde ligt van Honor Found In Decay.
De 2 platen van Neurosis die voor mij boven het maaiveld uitsteken, zijn A Sun That Never Sets (2001) en Honor Found In Decay (2012). Beide zijn platen waar zwaar metaal wordt gecombineerd met 'ambient soundscapes'. Een combinatie die de groep onderscheidt van hun geloofsgenoten in de metaalwereld. Opvallend is voorts hoe de groep hun muziek benadert. Songs worden gespeeld zoals een rivier door het landschap kronkelt. Het zorgt ervoor dat de hun muziek daardoor zeer dynamisch en steeds weer even iets anders klinkt. Lange nummers weten daardoor te boeien. Een diepe buiging voor een groep die inmiddels al meer dan 30 jaar zich steeds weet te vernieuwen en iedere keer weer een puike plaat weet af te leveren. Dat is geen neurotische maar een waanzinnige prestatie.