Fiona Apple - Extraordinary Machine (2005)

Tja, de productie is inderdaad wat te glossy. 'Get Him Back' is vanzelf al schitterend, die galm op haar stem was echt niet nodig. De arrangementen zijn hier en daar ook wat te overdadig, al kan ik daar nog wel mee leven. Fiona Apple zelf is natuurlijk weer schitterend. Enkele geniale teksten, en haar kenmerkende mooie stem. Toch waardeer ik deze wat lager dan haar debuut, omdat het tempo me hier wat te laag ligt.
Go out and sit on the lawn
And do nothing
'Cause it's just what you must do
Nobody does it anymore
Leuk album voor een zomers dagje als vandaag.

Wat mij betreft is dit toch Fiona's minste, maar 't is alsnog een heel behoorlijk album. Soit, het klinkt soms best gelikt, maar vaak nog wel fantasievol en vol mooie geluidjes. De arrangementen voor 'Extraordinary Machine' (bijna een vrolijke, vrouwelijke Tom Waits), 'Waltz (Better than Fine)' en albumhoogtepunt 'Tymps (The Sick in the Head Song)' zijn stuk voor stuk erg mooi. Het excentrieke 'Tymps' laat wel horen dat veel andere nummers op dit album soms wel erg 'normaal' klinken, niet onverwacht zoals Fiona op haar eerste twee (en haar vierde) album wel geregeld verrast door buiten de gebaande paden te treden.

Nummers als 'Get Him Back', 'Better Version of Me' en 'Not About Love' zijn vrij ganbare pianorocknummers, waarbij ik soms het gevoel krijg dat ik naar Fiona Apple luister die de toegankelijkere kant van Regina Spektor na probeert te doen. Vooral een nummer als 'The Window' doet me sterk aan Regina denken.

Desondanks zijn er ook enige progressies: Fiona's teksten beginnen steeds beter te worden; ze waren al niet misselijk, maar nu komt ze soms met echt heel mooie vondsten aanzetten. 'Red Red Red' met zijn eenvoudige, het nummer lang doorgetrokken metafoor gewoon tergend mooi: 'I don't understand about complementary colors' spreekt al zo direct en en dat dan nog opvolgen met zo'n couplet, dan heb je m'n hart veroverd:

'But he's been pretty much yellow
And I've been kinda blue
But all I can see is
Red, red, red, red, red now'

Al met al is het dus weer een heel behoorlijke Fiona Apple-plaat, die wel wat onevenwichtig is. Als het waar is dat de platenmaatschappij geen single hoorde op de Jon Brion-versie, lijkt Fiona dat te hebben gecompenseerd met die pianorockers als heel toegankelijke nummers. Die laten heel wat minder spul achter zich natuurlijk, maar het is mij vooral te doen om de wat minder gangbare kant van Fiona en die laat ze iets te weinig horen. Daarom wordt dit een krappe acht, terwijl ik Fiona's albums natuurlijk het liefst allemaal een flinke negen zou geven.

Recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: Fiona Apple - Extraordinary Machine (2005) - dekrentenuitdepop.blogspot.com

Fiona Apple - Extraordinary Machine (2005)
Fiona Apple keert zes jaar na haar tweede album When The Pawn... terug met het fantastische Extraordinary Machine, waarop ze haar uit duizenden herkenbare geluid nog wat verder verrijkt en perfectioneert

Ik weet nog dat ik in 2005 compleet werd overrompeld door het prachtige Extraordinary Machine, het derde album van de Amerikaanse muzikante Fiona Apple. Het album bevat alle ingrediënten die de eerste twee albums van de Amerikaanse muzikante zo mooi, bijzonder, verpletterend en herkenbaar maakten, maar Fiona Apple zette ook op haar derde album weer een aantal flinke stappen. Zo klinkt de instrumentatie nog wat voller en avontuurlijker, zingt de New Yorkse muzikante nog wat overtuigender en zijn haar songs nog wat indringender en spannender. Ik kan lastig kiezen tussen de eerste drie albums van Fiona Apple, maar qua songs vind ik Extraordinary Machine nog net wat indrukwekkender dan zijn twee voorgangers.

Ik blijf bij het bespreken van mijn favoriete albums aller tijden maar even hangen bij het oeuvre van Fiona Apple. Na Tidal uit 1996 en When The Pawn… uit 1999, keerde de Amerikaanse muzikante pas in 2005 weer terug met het uitstekende Extraordinary Machine, dat in het betreffende jaar met afstand mijn jaarlijstje aanvoerde.

Het is een album waarop Fiona Apple wederom koos voor de samenwerking met een aantal grote muzikanten, van wie een aantal ook te horen was op de eerste twee albums van de New Yorkse muzikante. Ook dit keer horen we de legendarische Jim Keltner, die dit keer gezelschap kreeg van Abe Laboriel en Questlove, op de drums, tekende Patrick Warren voor de fraaie orkestraties en was er bovendien wederom een belangrijke rol weggelegd voor multi-instrumentalisten Jon Brion en Mike Elizondo, van wie de laatste het album produceerde en wat mij betreft vakwerk afleverde (op het Internet circuleert overigens ook nog een versie van het album die door Jon Brion werd geproduceerd en wat directer en heftiger klinkt). Een handvol toetsenisten en een aantal blazers completeerden de imposante lijst muzikanten die op het album zijn te horen.

Ondanks een net wat andere inkleuring bevatten ook de songs op Extraordinary Machine het unieke stempel van Fiona Apple. De Amerikaanse muzikante heeft ook dit keer een sterke voorkeur voor de toetsen aan de linkerkant van het klavier van haar piano en heeft bovendien een uit duizenden herkenbaar stemgeluid, dat nog net wat donker klinkt dan op When The Pawn… en Tidal. De songs zijn verder voorzien van geweldig drumwerk en een flinke laag keyboards. Als extraatje krijgen we dit keer blazers en ook die passen uitstekend bij de lage stem van Fiona Apple.

Net als zijn twee voorgangers is Extraordinary Machine in muzikaal opzicht een fenomenaal album en als je vatbaar bent voor de bijzondere stem van Fiona Apple is het ook in vocaal opzicht weer smullen. Fiona Apple bleef op haar eerste twee albums nog redelijk dicht bij de tijdloze muziek van de vrouwelijke singer-songwriters uit de jaren 70, maar op Extraordinary Machine kiest ze nog wat nadrukkelijker voor het experiment. Het derde album van de Amerikaanse muzikante is bovendien haar meest veelzijdige album tot dat moment.

Extraordinary Machine schakelt makkelijk tussen relatief ingetogen en vooral door de piano ingekleurde songs en behoorlijk vol of zelfs eclectisch in gekleurde songs, waarin de toetsenisten bijna over elkaar struikelen. Over het algemeen genomen is Extraordinary Machine vooral mooi en fantasierijk ingekleurd. Fantasierijk is ook een mooie omschrijving op de songs op het album, die alle kanten op kunnen, maar stuk voor stuk het unieke stempel van Fiona Apple dragen.

Ik vind Extraordinary Machine qua songs het beste album van Fiona Apple, want het album bevat een ruime handvol van mijn favoriete Fiona Apple songs. Het album is toch wel enigszins tot mijn verbazing alweer achttien jaar oud, maar wat klinken de songs op Extraordinary Machine na al die jaren nog fris en avontuurlijk.

Extraordinary Machine is niet alleen een album vol topmuzikanten, een album vol verrassende wendingen en een album met een unieke stem, maar het is ook een emotioneel album, waarop Fiona Apple kwetsbaar kan klinken of het ruw kan uitschreeuwen. Het was toch weer even geleden dat ik het hele album meerdere keren volledig had beluisterd, maar wat komt het allemaal weer hard binnen. Fiona Apple is niet heel productief, maar al haar albums zijn van een exceptioneel hoog niveau, zo ook Extraordinary Machine uit 2005. Erwin Zijleman