Soft Machine - Fourth (1971)

ben ik mee opgegroeid....op vinyl nog...
those were the days, zucht...

Deze is dus, net als Volumes 1 & 2, als een 2-fer te vinden, samen met Fifth. En dat is ook niet zo gek bij Soft Machine: Dit soort muziek heeft 'ruimte' nodig. Het geeft zich niet gemakkelijk prijs, maar als je eenmaal overtuigt bent wil je meer, meer, meer! Bij deze plaat is het 'pop'-element (Wyatt's ding) geheel verdwenen, maar het luistert heerlijk zweverig weg.

4,5.

? Leg eens uit.

Soft Machine behoort tot mijn passieve muziekkennis; het is te zeggen, ik ken de naam wel, maar helaas houdt het daar bij op.

Er is dus ook voor mij nog absoluut véél muziek uit het soms verre verleden te ontdekken, daar ben ik me altijd van bewust, hoe groot mijn collectie uit lang vervlogen tijden ook al is.

Te ontdekken nog, absoluut.

Ze hadden in 1967 een hit met 'Love makes sweet music' en waren ook in Hoepla te zien.

'Hit' is een beetje een groot woord in dit geval, denk ik.
Daarvoor is hun muziek veels te abstract.


Wyatt was de man van de 'liedjes' tussen het instrumentale geweld in. Daar kreeg ie steeds minder plek voor naarmate de band meer jazz-achtige muziek ging spelen en dat was ook de reden van z'n vertrek.

Inderdaad. Een betere benaming lijkt me 'eerste single' . Ik kopieer dit even uit een boek van mij:

"Rock mythology has it that, although Love Makes Sweet Music didn't make the national charts, it was almost-but-not-quite-a-hit, a claim that's always backed up by the mention of its appearance in the Radio London Fab 40. Without wishing to burst anyone's bubble, that's not quite the way it was. The single sold next to nothing, and it only made the pirate station's listings (based on radio play rather than sales)."

Ik herken dat stuk. Is het uit de AllMusicGuide of Virgin's Great Rock Discography?

Nee het komt uit het boek "Record Collector 100 Greatest Psychedelic Records" van David Wells. Honderd psychedelische platen (singles en LP's, bekend en obscuur) uit Groot-Brittannië, gemaakt tussen 1966 en 1969 staan er in, met foto's en uitgebreide tekst. Héél goed boek!

Oh, dan heb ik het vast gelezen in Record Collector. Heb daar diverse jaargangen van en het is absoluut een geweldig blad, alhoewel ik een tijd terug genoodzaakt was een beetje in te perken. Maar ik haal toch genoeg informatie van het internet af.

Maarja, zal dat boek in gedachten houden!

Het is niet echt een boek, ik denk dat het een speciale editie van Record Collector was (het is trouwens ook gedrukt op tijdschriftpapier), of gewoon een apart boekje dat Record Collector uitbracht. Amazon verkoopt het in ieder geval niet (en verkocht het evenmin, want het staat niet in hun lijst). Het boekje (220 pagina's) zelf stamt uit 2005. Ik had het twee jaar geleden gevonden ergens in een hoekje in een grote boekenwinkel in Glasgow voor negen pond.

Edit: ik heb het gevonden op Wikipedia:
"In 2005, Record Collector began a series of books that sought to present the top 100 most collectible records of a given genre of music. Each book has been written by a specialist in that field, and investigates the story behind each records in the Top 100, along with accompanying record and label images.So far, two books have been published, 100 Greatest Psychedelic Records and 100 Greatest Rock’N’Roll Records."

Er staat me wel iets van bij, die flinke RC-uitgaves. MOJO heeft ook eens zoiets gedaan. Dat noemen ze goed zijn voor de abonnees. Nederlandse muziektijdschriften mochten dat eens wat vaker doen.

Mijn tandarts vindt het eerste nummer van deze plaat heel goed.

Was het maar waar, dan bleven de Sky-Radio-deuntjes me bespaard in zo'n hulpeloze positie. Teeth is trouwens een vrij spectaculair nummer.

hoewel ik third dus echt een afknapper vond, vind teeth eigenlijk best een mooi nummer. mischien kan deze band me mischien wel bekoren.

Waarom staat hier rock als genre? Dit is gewoon jazz, dat lijkt me toch vrij duidelijk?

Ontiegelijk sterke plaat, en hoewel Soft Machine steeds meer richting de jazz-kant ging is het verschil tussen deze en de voorganger wel érg drastisch. Vaak nog chaotischer dan voorheen.

Destijds hadden de "serieuze"”jazzkenners moeite om albums van The Soft Machine tot de jazz te rekenen. Ik heb me laten vertellen dat hun platenmaatschappij het ook niet wist.
Was Soft Machine nou hun slechtst verkopende popgroep of hun beste verkopende jazzgroep?

Maar je hebt gelijk, de Fourth klinkt als een jazz-album. Wel zijn er redenen om te twijfelen.
De band gebruikte electronische effecten, die in de jazz van toen niet gebruikelijk waren. Daarnaast is het niet duidelijk of de muziek geheel of gedeeltelijk is geïmproviseerd of vrijwel geheel is gecomponeerd. Jazz is in de regel grotendeels geïmproviseerd.

Naar mijn idee was The Soft Machine zeker geen jazz-groep, hoewel de muziek uit de periode Third, Fourth en Fifth wel sterke invloeden van de jazz laat horen.

Sinds 3 dagen heb ik dit album in huis. Bij het eerste nummer hoor je al dat je een heel ander album van (the) Soft Machine in handen hebt dan de voorgaande. De nadruk ligt nu sterk op improviserende blazers. Geen zang meer van drummer Robert Wyatt en dit is ook tevens het laatste album waaraan hij als groepslid meewerkte. Hij verliet de band, omdat zoals hij zelf zei "They did not asked me to stay." Hij voelde aan dat ze op zoek waren naar een "professionelere" muzikant. Wyatt vond zichzelf "the ulitmate amateur" en zijn hang naar absurditeit paste niet meer bij de muzikale richting die de groep opging. Welnu het zij zo: Robert Wyatt heeft daarna schitterende albums gemaakt.

De muziek is, gelet op de vele discussies om het in een hokje te stoppen, sterk improviserend van karakter en laat zich misschien nog het best omschrijven als "jazz-rock". De rock invloeden worden wat mij betreft door het drumwerk van Wyatt ingebracht. Net zoals de muziek van Frank Zappa uit die tijd geen etiket kon worden opgelegd blijf ik grote verwantschap horen met het instrumentale werk van The Mothers of Invention uit die tijd. Zappa bleef echter wel vasthouden aan het absurdisme.

Teeth en Fletcher's Blemish worden sterk bepaald door de improviserende blazers.
De Virtually Suite vind ik hypnotiserende muziek waar de keyboards van Ratledge sterk aan bijdragen. Mooi die wah-wah op het orgel.
King's and Queens vind ik het mooiste nummer. Schitterende hoe de muziek als het ware je huiskamer "binnensluipt".

Het album kent weer veel bekende meespelende muzikanten.
Staande bas - Roy Babbington (foutje in cd-boekje, daar staat Roy Babington)
Trombone - Nick Evans (o.a. King Crimson)
Cornet - Mark Charig (o.a. King Crimson)
Altfluit, basclarinet - Jimmy Hastings (speelde mee op "3")
Tenorsaxofoon - Alan Skidmore
De laatste is een muzikant die ook eerder regelmatig te horen was in John Mayall's Bluesbreakers

Sterk album; ik doe niet moeilijk gewoon 5 sterren.
Vast wel eens eerder gehoord in 1971, maar nu pas door mij gewaardeerd tijdens mijn (her)ontdekkingsreis naar de muziek van de Soft Machine.

Tip! Koop niét de dubbelaar waarop 4 en 5 gezamenlijk geperst zijn. Koop déze uitgave uit 2007. Het geluid is hoorbaar beter. De 4 en 5 combi gaf door de koptelefoon bij Plato in Utrecht al een "schetterig" geluid. Te veel hoog. De verkopers aldaar zeiden dat "het niets uitmaakte, want beide opnames zijn van Sony!" Hoe misleid kun je worden.....
Deze uitgave van "4" is er een uit de serie "Soft Machine Remastered - The CBS Years 1970-1973"
Als je de CD uit het doosje haalt, zie je dat staan aan de binnenkant.
Een ander pluspunt is het verzorgde boekje waarin, kort, nog eens de avonturen van (the) Soft Machine worden verhaald door Mark Powell van Esoteric Recordings (interessante uitgeverij!), zoals hij dat ook op de andere uitgaven uit deze serie doet.

Opdat we blijven herinneren en genieten.

Dat 'hoog' vind ik juist ten voordele werken op die 2-fer (is trouwens een enkele cd).
Vooral Fifth klinkt daarop dynamisch.

Heb je béide CD versies van 4 beluisterd?

Overigens word ik door andere Soft Machine muziekliefhebbers in mijn beoordeling bevestigd. Dezelfde indruk is er van Third. De CD uit de serie "Soft Machine Remastered - The CBS Years 1970-1973" klinkt, mede namens mijn vrienden, hoorbaar beter dan de eerdere CD-uitgave(n).

Remasteren is een delicaat proces en het resultaat is vaak voor discussie vatbaar. Toch geeft John Kelman in All About Jazz aan dat deze remastered serie beter is dan de vorige uitgaves op CD.
De 2-fer vond hij qua geluid de beste tot dan toe.
Hij karakteriseert het geluidsbeeld van remastered uitgave als "warmer" en minder "broos".
Ik heb míjn mening over de 2-fer al gegeven...

Nee, maar in alle eerlijkheid vind ik een heraanschaf ook weer niet echt nodig. Fourth en Fifth beiden op 1 cd vind ik vanuit economisch oogpunt én als luisterervaring lekkerder werken. En de cd klinkt goed genoeg. Third is inderdaad een verhaal apart, daar is een geremasterde versie de enigste juiste optie.

Los van welke cd versie nu het beste klinkt, het is gewoon fijn dat er weer aandacht voor de muziek van dit toonaangevende bandje in de prog-rock is. Ik promoot daarom in alle eerlijkheid vooral de muziek van Soft Machine.

Er moet eigenlijk een revival komen voor de muziek van deze heren. Op mijn twitter aan Plato of er een tribute-band bestaat meldde ze mij de naam "Soft Machine Legacy" maar dat is eigenlijk meer een soort voortzetting van de "echte" Soft Machine en zag dat ze op 19 mei optraden in de Boerderij te Zoetermeer.

Maar zou er een "echte" tribute-band zijn? Bijv. zo eentje als op het niveau van de "Bootleg Beatles". Ook Pink Floyd en Genesis kennen gerenommeerde tribute-bands als "Pink Project" en "The Musical Box".
Zou leuk zijn om het oude werk op die wijze weer eens opnieuw "live" te horen.

Ik vind vooral het post-Wyatt werk sterk ondergewaardeerd. Ze worden daar altijd verweten hun roots te grabbel te gooien door meer en meer naar de jazz/fusion-kant te schuiven. Onzinnig gedoe, een band beschuldigen van groei.

Weer een stapje richting jazz.. Waar op 'Teeth' met nogal warrige blazersarrangementen en 'Fletcher's Blemish' doorwrocht gesleutel met oa aangestreken bass en loops achterstevoren het zicht nogal vertroebelen, denk je bij 'Kings & Queens' en vooral 'Virtually' : Hopper is hier de man !
Die zet een paar lijnen uit en laat ze het lekker zelf invullen en dan komen de mooie solo's van Ratledge, Dean en Hugh vanzelf.
Een onvolmaakte plaat.
Luister ook hoe Robert Wyatt het allemaal nèt niet meer kan bijbenen, of niet meer wil . Waar op vorige platen Wyatt soms nog een leidersrol vervult en dwingend drumt; nu hobbelt hij achter de fanfare aan.
Het horkerige telefoontje van Ratledge ("You're out!") moet voor hem ook een bevrijding zijn geweest.
Robert was moe...
Hij staat overigens weer in de belangstelling met zijn werk : op het Holland Festival met het National Jazz Orchestre de France ( hun cd is een aanrader ! ) en een recente uitvoering van 'Comicopera' in het Bimhuis. Ik denk dat naast Frank Zappa geen andere popmuzikant zoveel erkening met uivoeringen op serieuze podia door geschoolde musici ten deel valt.
"Verdiend !", zeg ik er nog bij.

Bedankt voor de tip. Ik zal het album van het National Jazz Orchestre de France zeker beluisteren. Goed dat je Zappa in dit verband nog even memoreert.

Wyatts drumwerk op dit album is naar mijn mening goed. Op de eerste 2 albums ondersteunde zijn slagwerk goed hoorbaar zijn vocale bijdragen. Op Drie was Wyatt verantwoordelijk voor slechts een track Moon in June en daar hoor je hoe zijn drumwerk met zijn zang en soort duo vormt.
Met het drumwerk van Wyatt op dit album is niets mis. Zoals ik al eerder schreef; hij verzorgt hier het rockelement in de groep. Met name in de Virtually Suite is dat bijna een "logisch" geluid.

Robert Wyatt op drums is altijd goed natuurlijk !
Maar ik vind hem op 'fourth' opvallend ongeïnspireerd klinken.
Dat ligt waarschijnlijk ook een beetje aan de lp, ik trok een amerikaanse persing uit de kast en die raad ik echt iedereen af. De mix is uitermate wollig, met name op 'Teeth', door de vele overdubs en de overdadige blazerssectie. Wyatt is naar de achtergrond verbannen en van hoge tonen, zoals hi-hats en bekkens, (het veelvuldig, verfijnd gebruik daarvan was toch zijn handelsmerk?) is weinig te bespeuren. Waarom ik het vinyl de deur niet heb uit gedaan heeft een esthetische reden, de hoes van 2 x 30 bij 30 is zeer fraai ! Daarentegen klinkt mijn engelse exemplaar van '5' beduidend frisser.

Wyatt zonder inspiratie = sof machine...
Zijn 'rockelement' is afwezig. Logische conclusie : Robert was moe. SM-moe en vooral Ratledge-moe.
Het heeft me ooit tot een gedicht geïnspireerd, bij het zien van zijn pose op de foto van 'Third'.
Ik citeer het in iets gewijzigde vorm voor deze gelegenheid, gedichten zijn bedoeld om zoveel mogelijk geciteerd te kunnen worden, nietwaar ?


Dichtgeklapt

Dit grote lichaam,
Deze machine,
Is nu even slapjes
Sufgeslagen door genadeklapjes
Uitgeteld op onregelmatige maten
Drumt het na in mijn hoofd

Een pauzeslag
Uithijgende hi-hats
Sidderend zwijgende cymbalen
Tom-tom tam
Mijn verrekte bekken
Doet het snaredrum verslappen

Tap tonic met 'n tic !
Draai me een drumstickie !
En... dichtregels raffel ik
Door mijn roffels af
Een slagveld vol
Vertikte drumkitsch

Ik dicht als ik drum
Ik sla dicht

Cogito Ergo Percussum

Wyatt is altijd goed. Dát hoor ik dus. Geen enkel probleem mee. Muziekbeleving valt of staat bij je eigen interpretatie.
Jouw beleving van Wyatt's drumwerk heb je zeer fraai onder woorden gebracht.
Hulde.

Een tekstenmakende goede vriend van mij heeft als stelling dat "als het rijmt dan is het waar.".

Teveel klappen uitgedeeld?

Amerikaanse toeristen kochten in het Stedelijk graag een catalogus om thuis met een draagtas met SM erop te flaneren. Soft Machine heeft nooit iets met de beginletters gedaan, maar haar naam was natuurlijk al dubbelzinnig genoeg...

Ook ik heb een Amerikaanse vinylpersing. Zou het inderdaad daaraan liggen, dat ik het geluid niet zo mooi vind ? Vandaag het album voor de derde maal gedraaid, en ik begin het allemaal steeds mooier te vinden. Goede muziek voor 's avonds, als het lekker rustig is in huis. Voorlopig 3,5.