Es - Kaikkeuden Kauneus Ja Käsittämättömyys (2004)

Free Folk. Niet zelden krijgt dit zelfbetitelde vrije genre een wrang bijsmaakje door de inkleurders die wat al te vrij willen zijn en daardoor zo bedacht zijn als een reclamespotje. Een oorspronkelijk aangezicht lijkt hun voornaamste doel, en de eigenheid moet voortdurend doorklinken. Zo niet Es, die schijnbaar echt losstaat van conventies, logische patronen en behaaglijk geluid.

Mijn persoonlijke vervreemding begint hier - hoe bewerkelijk dat ook is als het om muziek gaat - al met het hoesje. Dat Es, die getuige een foto van hem duidelijk zichzelf lijkt af te beelden op de omslag, een wolkje blaast, mag in samenzang met de muziek geen overdreven verbazing heten. Maar dat op de achterkant hetzelfde wolkje geblazen wordt door een 'populair' ogende dame, getekend in een al even populaire-meisjes schetsstijl, is toch opmerkelijk. Dat ze een petje draagt met I (L) STHLA erop, maakt de vreemde gewaarwording compleet. Het hartje, uitgeblazen door Es' eigen getekende personificatie, komt in combinatie met het chickie op de achterflap en de gruizige, warme, maar toch onheilspellende klanken in een nieuw daglicht te staan.

Het mysterie is rijkelijk aanwezig, maar smeekt gelukkig niet om een ontrafeling. Het mysterie staat, zoals in de mooiste films (ik denk nu eigenlijk vooral aan Twin Peaks), op zichzelf en wordt niet aangemoedigd, ontmoedigd, of zelfs überhaupt niet in beschouwing genomen door meer aardse klanken. Voortdurend schommelt je diepe droomtoestand voort, waarbij mijn lichte vermoeidheid slechts een positieve uitwerking heeft - denk ik.
Sadepäivät komt in de buurt van de genoemde aardsheid, maar vooral als op zichzelf staand nummer. In het perspectief van de rest van de werkjes wekt het eigenlijk evenmin associaties op als de rest. Es maakt geen muziek om koppelingen met de buitenwereld te maken, Es' muziek is de associatie zelf. En daarin onderscheidt het zich. Wanneer boeken zich afspelen in een huis, stel ik me daar altijd een huis bij voor dat ik reeds ken. Als ik me op de dansvloer begeef en technoplaten zich in bepaalde klankkleuren hoor wringen, krijg ik genoegelijk beelden van houten blokjes of ijzeren platen in mijn hoofd. Déze klanken wekken nieuwe, volledig abstracte beelden op, en leveren - in tegenstelling tot enkele sociale genres - in het beste geval totale distractie van de omgeving op.

Kaikkeuden Kauneus Ja Käsittämättömyys is daarom precies wat ik me bij freefolk voorstel - om er dan uiteindelijk toch maar een naam op te plakken. Het hikt niet tegen me aan als een lief trucje maar brengt hoofdzakelijk een lichte, behaaglijke verwarring teweeg. Es heeft geen eigen eigen gezicht, want van enige contouren is amper sprake. Es heeft meer iets dat lijkt op een eigen vlakte, een eigen gebied, wat binnen zijn genre veel meer waard kan zijn.