The Beach Boys - Surf's Up (1971)

Als tiener kwam ik in de jaren 80 in aanraking met de Beach Boys. Een greatest hits LP van mijn moeder. Prachtig vond ik het, maar kant 4 was wel de sterkste van de dubbelaar… Naar ik nu weet stonden daar vooral de nummers van 20/20 op. Pas vorig jaar liep ik dit album als dubbel CD tegen het lijf (met Friends). En zo heb ik ook de dubbel CD Sunflower / Surf’s Up gekocht.
Wat een ongelooflijk sterke plaat is dit! Zeker, er staan iets minder sterke nummers op, maar Long Promised Road, Disney Girls, ‘till I Die en Surf’s Up zijn heel erg goed. En Feel Flows is wat mij betreft het mooiste dat ik van de Beach Boys heb gehoord!

Nu pas weer eens goed beluisterd, naar aanleiding van de documentaire Brian Wilson: Long Promised Road. Het is een beetje een allegaartje, zeker in de eeuwige vergelijking met Pet Sounds. Maar wat ik wel waardeer zijn de nieuwe invloeden, met name die van de vroege jaren '70 rock en bijbehorende gitaarsound.

Die laatste twee nummers zijn typische Brian Wilson klassiekers natuurlijk, maar de twee nummers van Carl vallen mij ook erg op: Long Promised Road en Feel Flows.

Surf's Up verscheen precies een jaar na Sunflower (1970). Intussen was er wel wat veranderd. Brian Wilson, de creatief leider van de band, had zich verder teruggetrokken van het productiewerk en daardoor kwam er ruimte voor de andere leden. We vinden daarom bijdragen van Mike Love en Al Jardine, Carl Wilson en Jack Rieley, het betoverende Disney Girls (1957) is van Bruce Johnston, de wonderlijke tekst van titelnummer Surf's Up is van Van Dyke Parks, één van de meest experimentele popdichters en muziekproducers uit die tijd (en misschien wel van alle tijden).

Het album is, en dat is geen geheim, een bundeling van restmateriaal, afgekeurde songs en experimenten.
Maar, dat zegt helemaal niets over de kwaliteit, al zijn er sterke fluctuaties aan te wijzen. Uit de schoenendoos die hier wordt omgekieperd komt fantastisch songmateriaal tevoorschijn, in de meest pure vorm.
Als geheel, dus rode draad, kunnen we stellen dat dit album meer dan al het voorgaande werk milieubewuste en maatschappijkritische teksten levert. Het voortbestaan in vrede van onze planeet ging de broeders aan het hart.

Don't Go Near the Water gaat verder waar Sunflower met Cool, Cool Water eindigde. De contrasten zijn verder sterk. Na het zoete en lieflijke Disney Girls (1957) volgt het het rauwe Student Demonstration Time, met de ongemakkelijk overgemoduleerde gitaren.

Meer in de overgevoelige geest van Brian zijn dan vervolgens het ijzingwekkende Feel Flows, en A Day In The Life Of A Tree, waarin de boom zijn verhaal vertelt, over zijn leven in een vervuilde wereld. Tot op het merg (boomsap) gaat het hier.

'Till I Die is ook met de dood bezig uiteraard:

I'm a cork on the ocean
Floating over the raging sea
How deep is the ocean?

I'm a rock in a landslide
Rolling over the mountainside
How deep is the valley?

I'm a leaf on a windy day
Pretty soon I'll be blown away
How long will the wind blow?

Om dan te concluderen:
These things I'll be until I die.

Ik ken weinig songs die je zo meevoeren naar de eeuwigheid, de relativiteit van heel het leven.

En dan het onbegrijpelijke, meer passend in de sfeer van Pet Sounds en Smile! : Surf's Up.
De prachtige productie met orkest en dreigende hoorns, de zang van Carl, Brian en Al, de nauwelijks te bevatten poëzie.
The Beach Boys maakten hier hun meest diepgaande werk. Fragmentarisch, onsamenhangend, onaf misschien, zoals het hele Smile-project niet verder kwam dan de ruwe schetsen van een kathedraal. Er had meer in gezeten. Maar een prachtig document werd het, geen conceptabum.