Styx - Kilroy Was Here (1983)

Vorige week bij Concerto in Amsterdam gekocht. In perfecte staat nog. Mooi concept album van Styx. Het laatste studio album met Dennis DeYoung. Die hier uiteraard een grote inbreng in heeft gehad. Mr. Robotto komt gelijk binnen, pracht nummer. Met nog een paar juweeltjes zoals de mooie ballad Don't Let it End. Ik ben van plan om nog meer oude Styx platen aan te schaffen. Zeer goede band toen der tijd. Eigenlijk t/m het fantastische Live album Caught in the Act. Die ik ook nog heb, in zeer goede staat.

Wat een bijzonder album bleek Kilroy Was Here ! De wederom prachtige hoes van alweer hun elfde elpee wijkt met de twee robotkoppen af van de vorige. Al met het openen van de klaphoes wordt duidelijk dat hier wederom sprake is van een conceptalbum.
Tot mijn blijde verrassing klinken in opener Mr. Roboto de invloeden van new wave, waarvan ik hoopte dat die vroeg of laat zouden opduiken. Qua synthesizergeluiden én arrangement betreedt Styx nieuwe muzikale grond. Denk bijvoorbeeld eens aan een nummer als Echo Beach van Martha & The Muffins, of We Got the Beat van The Go-Go’s. Amerikaanse wave, luchtiger dan bij de Britse collega’s het geval was en zeer meezingbaar.
Nu was Styx altijd al een groep die in de oren van Amerikanen nogal Brits klonk (al is in mijn Europese oren het omgekeerde het geval) en deze stijl past hen wel. Diezelfde lichte wave klinkt in het tweede nummer Cold War, waarna adult oriented rock met popinvloeden de rest van de plaat domineren.

Vanavond heb ik eerst met mijn beamer de introfilm van de bijbehorende tournee bekeken, waarover gaucho in 2019 dit bericht plaatste. Met de ogen van nu een flinterdun, slecht geacteerd verhaaltje over een dictatuur waarin rockmuziek is verboden. Maar ik moest denken aan de science-fictionserie Battlestar Galactica van eind jaren ’70 en de twee jonge rockfans in de Styxfilm komen heel dichtbij de videoclip van Dio's Rock ‘n’ Roll Children van twee jaar later. Prettige associaties dus.
Na de tien minuten van de introfilm startte ik de plaat en ik kan u verzekeren: het werkt! Een goede manier om je het verhaal in te trekken.

Op de binnen- en buitenhoes herken ik plotseling foto’s uit de minifilm, net als de afbeelding in het midden van het vinyl. Een verhaal over censuur met overeenkomsten naar nazi-Duitsland en vooral de antirockcampagne die de PMRC in die dagen in de Verenigde Staten hield.
En de rest van de muziek? Vanaf de semiballade Don’t Let it End zijn de invloeden van new wave dus verdwenen, in High Time klinkt zelfs een gitaar-trompetduel. Desondanks nummers die prima in elkaar zitten.
De B-kant begint met het stevige Heavy Metal Poisining (al zette de groep op eerdere albums steviger composities). De omkeerteksten (nog zo’n aandachtspunt van de PMRC en hun bondgenoten) in het intro en na het tweede refrein blijken motto’s uit het ‘Great Seal of the United States’: "Annuit cœptis, novus ordo seclorum”. Zelfs de serieuze New York Times berichtte er indertijd over.
De resterende drie nummers bevatten meer adult oriented rock, stevig met de kenmerkende driestemmige koortjes en soms popsferen, waarna een reprise van Don’t Let It End als afsluiting dient.
De composities werden zoals meestal gelijkelijk verdeeld tussen zanger/toetsenist Dennis DeYoung (3x), en de zangers/gitaristen Tommy Shaw (3x) en James Young (2x).

Gedurfd van de groep om opnieuw met een thema-album te komen. Het betekende kennelijk een daling van de populariteit, maar vanuit 2023 bezien vind ik dit album fris met een boodschap die ergens over gaat. Niks mee mis. Dan ben ik dus positiever dan DeYoung in zijn reactie onderaan het artikel in Ultimate Classic Rock, waarnaar eveneens een koppeling is te vinden in gaucho’s bericht. “Keep rock ‘n’ roll alive”, houdt de groep ons in de slottonen voor. Goed plan.

Vroeger vond ik dit nog een redelijk acceptabele plaat van een van mijn favoriete Amerikaanse bands, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het album, op Mr. Roboto na, de tand des tijds niet heeft doorstaan. Met mijn thans meer ervaren oren luister ik nu toch naar een beetje lullige en slappe plaat, vol conceptuele nonsens. Het is niet anders. 2 sterren

En dan zijn we aangekomen bij het laatste studioalbum voor de eerste keer dat de band uiteen viel, het schijnbaar omstreden conceptalbum Kilroy Was Here. Heerlijk om met terugwerkende kracht alle drama omtrent dit album te lezen. Hoe Dennis DeYoung Tommy Shaw had gedwongen om op het podium te acteren als onderdeel van het concept verhaal; hoe Tommy tijdens een show van het podium af stormde om vervolgens de band te verlaten. Te bizar om te geloven als het niet in interviews was toegegeven door DeYoung zelf dat dit te ver ging. Wederom is de voorliefde voor theater aan zijn kant dus meer naar voren gekomen, en is de chemie daarop geknapt. De muziek is wederom een conceptalbum, en het verhaal ligt er dit keer een stuk meer bovenop. Dat er zelfs een korte film van bestaat laat in ieder geval zien dat iemand er in geloofde.

Maar goed, hier op musicmeter beoordelen we de muziek en niet de drama eromheen, en de muziek zelf is nog wat meer verschoven richting de synthpop met een bedoeld futuristische sound op sommige nummers. Enerzijds past dit niet geheel bij hoe ik Styx wil horen, maar anderszijds past het wel erg goed bij het concept. Sterker nog, het bevalt me zeer goed! De opener Mr. Roboto heeft vrij weinig meer te maken met 'Come Sail Away' of een 'Suite Madame Blue' natuurlijk, maar dit met futuristische synths beladen popnummer is wel rete-catchy en het thema wordt met een speelse meligheid gebracht dat mijn innerlijke 13-jarige jongen naar voren komt, bladerend door het boekje van het cd exemplaar van mijn vader. Dit album zit vol met upbeat synthpop tracks die dit gevoel oproepen, en met tracks als 'Cold War' van Tommy Shaw of 'High Time' van DeYoung gaat mijn nostalgie bril weer op. De rustigere nummers vind ik ook van hoog niveau, op een manier die ze hiervoor of hierna niet meer gedaan hebben. 'Don't Let It End' is een mooie track waar DeYoung de leadzang neemt en Shaw de tweede stem. Bij 'Haven't We Been Here Before' is dat net andersom, ook prachtig. Eigenlijk zonde dat ze dit soort arrangementen niet vaker hebben gedaan. De James Young rockers zijn ook weer van de partij, en 'Heavy Metal Poisoning' is gewoon een lekker momentje van vaart, waar 'Double Life' een iets mindere broeder is. De afsluiter is wat over de top vrolijk, maar gek genoeg past het allemaal binnen het wat melige plaatje.

Dit is inderdaad niet de meest representatieve Styx-plaat, maar als geisoleerd project geniet ik er enorm van. Het sluit de klassieke Styx-periode ook op een unieke manier af. De laatste keer dat deze line-up samen muziek heeft gemaakt, en elke plaat was op een eigen manier uniek. Het is knap wat de heren samen gedaan hebben, ook al is het jammer dat er hierna eigenlijk nooit meer een fatsoenlijk Styx album gemaakt is - al moet ik bekennen nog wat minder bekend te zijn met de nieuwste drie platen. Echter zonder Dennis DeYoung zal er altijd een kerneigenschap ontbreken vrees ik. Afijn, ik kom er vanzelf aan toe als ik het pad blijf bewandelen.

1. The Grand Illusion
2. Pieces of Eight
3. Crystal Ball
4. Kilroy Was Here
5. Cornerstone
6. Equinox
7. Paradise Theatre
8. Man of Miracles
9. Styx II
10. The Serpent is Rising
11. Styx