Tortoise - Millions Now Living Will Never Die (1996)

Tortoise is een band die ik heb leren kennen door het internet-radio-programma Dreams Wide Awake & mede door Omayyad. Ik hoorde voor het eerst een nummer uit, ik dacht TNT, wat me ongelooflijk boeide. Ik dacht hier moet ik meer van zoeken. Bleek dat Millions Now Living Will Never Die de volgende dag toevallig in de plaatselijke bibliotheek te liggen. Meenemen dus, en dit heb ik me nooit meer beklaagd.

Tortoise vooreerst is geen lekkere wegluistermuziek of een pop of rock bandje zoals er 13 in een dozijn zijn. Bij deze muziek moet je geconcentreerd zijn (tenzij je bijvoorbeeld recensies kan schrijven tijdens het album te beluisteren, zoals ik nu doe). Algemeen wordt deze band geplaatst in het vakje van de post rock, een genre waar we ook Radiohead sinds Kid A kunnen plaatsen. Nu om het genre van Tortoise te bepalen, wil ik even iets dieper ingaan op progressieve rock. Een genre dat namelijk voor velen een verschillende betekenis heeft. Want wat is nu prog-rock? Is dit de muziek die Genesis en consoorten maakten in de jaren 70 (& daarbij vernieuwend/progressief waren), en dat nu door bands als Spock's Beard, Arena, Pendragon, etc. wordt verdergezet. Of is het muziek die steeds vernieuwend/progressief blijft zijn (zoals bijvoorbeeld King Crimson telkens opnieuw zichzelf uitvindt)? Als we de 2e betekenis volgen, dan is dit Tortoise 1 van de ware erfgenamen van de progressieve rock in de 90s. Hun sound is absoluut vernieuwend & zeker niet elk album klinkt hetzelfde (vergelijk bijvoorbeeld eens het jazzy TNT & deze Millions Now...). Wat Tortoise overigens ook niet heel toegankelijk maakt is het gebrek aan vocals. Nergens wordt er hier gezongen. Dit benadrukt vooral het muzikale vakmanschap van de mannen van Tortoise. Stuk voor stuk zijn ze allen multi-instrumentalisten.

Het album zelf start met het langste nummer, Djed. Nu is een album openen met het langste nummer niet altijd ideaal. Het kan ertoe leiden dat de rest van het album in de vergetelheid geraakt (een euvel waar onder andere Relayer van Yes zeker last van heeft). Bij dit album is dit niet het geval. Ondanks het feit dat Djed buiten het langste ook daadwerkelijk het beste nummer is, valt de rest van dit album ook zeer goed mee.

Toen ik Djed voor de eerste keer hoorde, had ik bijna de cd alweer weggesmeten. Het zit namelijk zo: iets voor de 14 minuten in Djed, lijkt het alsof er een kras zit in de cd & het nummer verspringt. Ik dus mijn exemplaar gaan kuisen (het was eigenlijk al brandschoon) & opnieuw opzetten. Bleek natuurlijk net hetzelfde te gebeuren... Uiteraard was dit gewoon deel van het nummer, wat ik pas de 2e keer begreep. Het illustreert voor mij de muziek waar Tortoise voor staat volledig. Het is geen simpele voorgekauwde pop of rock, het is muziek die verdergaat. Waarvan je zelfs even denkt dat er een fout op de cd zit, maar wat je daarna wondermooi vindt.

Maar na Djed bevinden zich nog 5 nummers. Voor sommigen zijn die nummers er een beetje te veel aan, of doen ze iets af aan de kwaliteit van Djed en op die manier van heel Millions Now Living Will Never Die. Maar niets is minder waar voor mij. Ze maken het geheel nog iets mooier. Zo is er The Taut And Tame dat drijft op een telkens herhalend thema. Dit geeft weer een hypnotisch effect, waar Magma bijvoorbeeld eerder al heel sterk in is. Overigens geen toevallige namedropping van Magma hier. Zijn beide bands niet fel geïnspireerd door de jazz-cultuur?

Nu moet ik toegeven dat ook niet elk nummer hierop perfect is. Zo vind ik Dear Grandma And Grandpa eigenlijk niet zo geweldig. Het thema waar dat nummer rond draait, doet me niet al te veel moet ik zeggen. Maar het album eindigt dan weer wel heel mooi. Along The Banks Of Rivers is zo'n track waarbij je je ogen kan sluiten en je heerlijk kan wegdromen. Je voelt jezelf in het nummer zitten... Schitterende manier om de plaat af te sluiten. Alleen als het gedaan is, wordt je weer wakker uit je dagdroom om tot je spijt te ontdekken dat je weer uit de wondere wereld van Tortoise bent gestapt.

Kortom is dit een mooie plaat, die vooral gedragen wordt door Djed, maar waarbij de kortere tracks zeker niet te verwaarlozen zijn. Al bij al een heerlijk album om in te vertoeven. Tijd om maar weer m'n ogen te openen & iets anders op te zetten...

Mij kwam onlangs een lijst onder ogen met daarop de 30 beste Post rock albums aller tijden en daarbij stond dit tweede album van de Amerikaanse band Tortoise op nummer 3.Een plaats hoger stond het als klassieker bekend staande Spiderland van de band Slint,een album waar ik behoorlijk wat energie ingestoken heb,maar verder als matig ben ik nooit gekomen.Ergens verderop in de lijst kom je F♯A♯∞ (1997) van het Canadese gezelschap Godspeed You Black Emperor! tegen,een plaat die me direct pakte en net als de meeste andere releases van de band met minimaal zeer goed kwalificeerde.
Millions Now Living Will Never Die uit 1996 hangt daar qua waardering bij mij een beetje tussenin.Het dynamische en originele klanktapijt wat Tortoise hier voortbrengt is zeker aan mij besteed maar tot echt grote hoogten komt het vooralsnog niet.Misschien heeft het album wat meer tijd nodig om tot volle wasdom te komen.Aan de andere kant is de sound van Tortoise niet alledaags of toegankelijk,een kwestie van gewenning waarschijnlijk.Wel vind ik Millions Now Living Will Never Die wat betreft sfeer wat achterblijven bij eerder genoemde genre genoten Godspeed You Black Emperor! ,al vind ik ze ook weer niet zo vergelijkbaar.
Voorlopig houdt ik het maar op goed,maar er is zeker ruimte voor meer in de toekomst.

De heren van Tortoise zagen al vroeg de kracht in van een delicate fusie van elektronica en de uitgestrekte post-rock structuren. Twee genres die prachtig samen kunnen komen, als de uitvoering goed doordacht is. De heren van Tortoise weten heel goed hoe ze dit voor elkaar kunnen boksen. Een sterk hypnotiserend, maar rustgevend karakter onderscheidt dit album van andere grote post-rock namen. Een minimalistische, zelfs iets terughoudende sound, maar met genoeg momentum en gelaagde geluidstexturen om te blijven boeien. Opener Djed is een heerlijke luisterervaring en gaat zelfs na 20 minuten nog niet vervelen. Een perfect album om in de trein te luisteren en het landschap voorbij te zien schieten.

Getypt in de album top 100 van...:

Post-rock en avant-garde zijn vreselijke containerbegrippen, die deze band te kort doen. Ik noem de muziek op Millions Now Living Will Never Die liever een avontuurlijke mix van jazz, dub, gamelan, kraut (de pot verwijt de ketel ) en jazz.

Zo kan je het zeker ook omschrijven
En als laatste hokje: volgens mij is dit een schoolvoorbeeld van z.g.n. "fourth world music":
"Fourth world music" is a musical aesthetic described by Hassell as "a unified primitive/futuristic sound combining features of world ethnic styles with advanced electronic techniques", aldus Jon Hassell die dit begrip heeft geintroduceerd.

Deze plaat klink vooral op Djed (dat met zijn 21 minuten de hele A-kant in beslag neemt) heerlijk obscuur, alsof het ergens op zolder is gevonden en weer afgestoft. Moeilijk om deze collage te beschrijven: het is duidelijk een studioknutselwerk ("de studio als instrument") waarbij diverse stukjes muziek die soms iets meer en soms iets minder in elkaars verlengde liggen aan elkaar zijn ge Mac-Gyverd zonder dat het net zo gekunsteld klinkt als dat deze zin nu blijkt te zijn geworden. Heerlijk werkje om bij weg te dromen.

Op kant B een paar kortere nummers die varieren tussen abstract en rijk gearrengeerd en georchestreerd.
Deze plaat draait sinds het uitkomen jaarlijks wel rondjes op mijn draaitafel, altijd al in de heavy rotation geweest dus. Dit blijft voor mij dé Tortoise waar ik altijd naar zal blijven luisteren.

Aangekruist als favoriet:
1. Djed
2. Glass Museum