Sparks - Propaganda (1974)

En weer flikten de broers het : in hetzelfde jaar waarop hun onvolprezen Kimono my house het daglicht zag komen ze met een album dat daar absoluut niet voor onder doet, integendeel!

Ook hier verdiend de hoes een vermelding, geweldig de gimmicks die ze iedere keer weten te verzinnen...voorop worden ze ontvoerd per speedboot, achterop gekneveld in een auto...

En dan de muziek, die is in een woord PRACHTIG. Onvoorstelbaar gave teksten, originele vondsten, prachtige opbouw van de nummers, frisse en heldere coupletten en zeer catchy refreinen die na enkele luisterbeurten je hoofd niet meer uitwillen.

Russel zing beheerst en kalmer dan op KMH, alhoewel bij spetterende opener en Something for the girl with everything.....lijkt hij in acute ademnood te komen. Ik heb nog nooit eerder iemand zo snel horen zingen....

Uitschieters: de accapella opener met direct daaraan vastgeplakt At Home at work At play, dit nummer heb ik in 1974 ongelofelijk vaak gedraaid en het verveeld mij tot op de dag van vandaag nog steeds niet.

Thanks nut no thanks, er wordt hier mooi "door" gezongen .
Don't leave me alone with her, wat een super refrein heeft dit nummer, Russel zet hier de toon.

En dan het moment suprême: Never turn your back on mother earth (een titel om in te lijsten) het meest rustige nummer dat Sparks ooit heeft opgenomen en wat een beauty, luister en huiver!

Gevolgd door het nerveuze Something for the girl..... ik moest wennen maar na enkel draaidbeurten schreeuwden mijn broers en zus en ik het allemaal vrolijk mee. Op het einde wanneer Russel nog even een keer echtra de hoogte in gaat, is het vocaal trapezewerk....

En ook op dit album een prachtige afsluiter: Bon Voyage.
Ook het gebruik van de drums wil ik hier nog noemen, die nemen een prominente plaats in...

Een album om een leven lang van te houden!

Ik denk dat dit misschien wel eens de definiërende plaat van Sparks zou kunnen zijn. Na 'Kimono My House' stonden de Mael broers op de rand van langdurig mainstream succes. Een paar tweaks en aanpassingen aan de formule, en ze stonden zonder twijfel klaar om in een jarenlange onvermijdbare hitmachine te veranderen. En als reactie daarop krijg je deze 'Propaganda': het meest extravagante, barokke, onstuimige, alle kanten op springende album dat ze schijnbaar maar bij elkaar hadden kunnen schrijven. Qua statement kan dat tellen.

Er zijn een aantal geweldige tracks die zonder probleem op Kimono hadden kunnen staan. Prijsnummer is de fantastisch theatrale wanhoop in 'Don't Leave Me Alone With Her'. Maar ook de relaxte mars van 'Reinforcements' luistert lekker weg, met een oorwurm van een refrein, en een heerlijke tweede helft waar ze laag na laag blijven toevoegen. Ook het grappige 'Thanks But No Thanks' weet te eindigen op een muzikaal sterke passage, waar een simpele Ramones-achtige solo onder een vrolijk orgeltje begraven wordt.

Maar Propaganda heeft ook een paar tracks die helemaal zijn eigen ding zijn, en dat is voor mij ook meteen de reden waarom dit de eerste Sparks plaat is die een beetje heeft moet groeien. Het tempo is vaak ronduit overweldigend, en ik heb het gevoel dat de nummers nog ietsje meer volgeschreven worden dan de vorige. Als we de valse start van de a cappella wervelwind 'Propaganda' even negeren, is er 'At Home At Work At Play', waar je qua melodieën soms toch ook een beetje van links naar rechts gegooid wordt. Maar eens het klikt, ben je volledig mee. Hetzelfde verhaal met de drukte van B.C., en het gimmicky 'rammen op vuilbakken dat daarna steeds weerklinkt. Sowieso zijn de drums opvallend vaak meegenomen in de melodie op dit album: zie ook de mars op 'Reinforcements', en de cimbalen die de zanglijn onderstrepen op 'Thanks But No Thanks'.

Hoogtepunt van deze 'Propaganda'-gekte is 'Something For the Girl with Everything', waar Russell hysterisch staat te krijsen dat "three wise men are here". Het is als een auditieve tsunami de eerste keer dat je em opzet, voor heel veel mensen ongetwijfeld bijzonder afstotend, maar een keer het kwartje valt krijg je er geen genoeg van. Vooral ook omdat ze zo slim zijn om de gekte vaak te beperken tot 2 minuten (zo ook bij B.C.), en er met het mooie serene 'Never Turn Your Back on Mother Earth' ook een levensnoodzakelijk momentje toegevoegd is waar je als luisteraar even naar adem kan happen.

Een jammerlijk iets aan het hoge tempo waarin Russell vaak staat de zingen, is dat je vaak nauwelijks de tijd krijgt om de teksten te lezen. Toch een beetje jammer, aangezien dat vaak één van de grote hoogtepunten zijn op een Sparks album. Maar bij deze blijft er nauwelijks iets hangen, gewoon omdat het allemaal zo razendsnel gaat.

Helaas heeft Sparks ook hier weer het mindere werk naar het einde verstopt. Zowel 'Achoo' als 'Who Don't Like Kids' zijn gimmicky nummers waar de grens tussen "grappige liedjes" en "comedy muziek" net wat te troebel wordt. Melodieus zijn ze allebei eigenlijk behoorlijk goed gerealiseerd, maar de centrale gimmick van het niezen en het kinderkoortje werken voor mij als nagels op een krijtbord. Ook afsluiter 'Bon Voyage' flowt voor mij helaas niet geweldig, waar de broers zich een beetje voorbijgeschreven hebben met drie compleet verschillende hooks in één refrein. Helaas, want verder was dit een topper die deze chaos van een album een waardig afscheid had kunnen geven.

+ Don't Leave Me Alone With Her, Something For the Girl with Everything, Thanks But No Thanks
- Achoo, Who Don't Like Kids

Regelmatig mopper ik bij albums dat nummers te lang duren naar mijn zin. Bij Propaganda overkomt me bijna het tegenovergestelde: hoeveel (goede!) ideeën kun je in overwegend korte composities stoppen?

Wat dat betreft snap ik Niek wel: alleen al met de ideeën die Sparks in At Home at Work at Play stopt kan Tom Waits een hele plaat vullen... Ja, ik overdrijf. Maar toch. De blijheid die hij hoort is echter vaak ironisch van aard: achter de glimlach zit de traan van een clown.
Een stortvloed aan dansende melodieën, pittige breaks, tempowisselingen en gekke ideeën. Dit alles dwingt om vaker te luisteren, teneinde een zinnige beoordeling te kunnen geven. Je zou hier van maniakale progpop kunnen spreken, die menig luisteraar gek zal maken.

Mijn afspeellijst van Sparks groeide naast het al genoemde At Home met de volgende nummers: Reinforcements, B.C., Thanks but No Thanks, Don't Leave me Alone without Her en Never Turn Your Back on Mother Earth. Automatisch meebrommen wordt na enige tijd onvermijdelijk.
Daarbij de schijnwerper op drummer Norman Diamond, die het jaar erop bij Premier Drums werd uitgeroepen tot drummer van het jaar. Het is inderdaad knap wat hij doet.

Geen hits in Nederland van deze zwarte schijf en dus haalde het de albumlijst niet. Toch doet Propaganda zeker niet onder voor Kimono My House van eerder dat jaar. Zóveel sterke muziek uitbrengen in 1974? Knap.