Eric Dolphy - Out There (1961)

Eric Dolphy onder cello-begeleiding

Een van de leukste combinaties die ik tot nu toe gehoord heb, wat speelt Dolphy hier weer trouwens ongelooflijk goed! Een waar genot om een artiest op zo'n veelzijdige manier te horen:

aERodynamIC schreef:
Sensationeel, Passievol, Controversieel, Spannend, Uitdagend, Tintelend, Scherp, Sexy, Prikkelend, Opwindend, en zo kan ik nog wel even flauw doorgaan met termen die de lading deels dekken als het gaat om dit album.

Volgens mij gewoon dé kenmerken van deze man, hier ook weer duidelijk te horen.

Michael G. Nastos schreef:
At a time when the "anti-jazz" tag was being tossed around, Dolphy's nonlinear, harshly harmonic music gave some critics grist for the grinding mill. A second or third listen to Dolphy's music reveals an unrepentant shadowy side, but also depth and purpose that were unprecedented and remain singularly unique.
...
A somber and unusual album by the standards of any style of music, Out There explores Dolphy's vision in approaching the concept of tonality in a way few others -- before, concurrent, or after -- have ever envisioned.

Hiermee is ook zowat veel rond dit album en Dolphy verteld.

Ik leerde een deel van dit album kennen toen ik op een avond uit nieuwsgierigheid "The Baron" oplegde, voor ik het wist had ik het einde van dit pracht-album al geluisterd Zó aanstekelijk werkt de muziek van deze man, de eerste twee nummers die volgens mij eigenlijk de betere zijn bewaarde ik voor later, de kortere nummers waren van tijd tot tijd kleine, leuke intermezzo's tussen al het niet-jazz dat ik luisterde.

Van de 3 Dolphy-albums die ik tot nu toe ken lijkt me deze de beste om Dolphy te leren kennen: "Out To Lunch" kan volgens mij erg hard tegenvallen doordat Dolphy zijn spel weliswaar daar nóg een stapje hoger/'erger' is (qua stijl) in toch vrij absurde composities en samenspel. Hier hoor je "slechts" deze man (wat op zich méér dan genoeg is) onder een simpel kwartet-begeleiding van Ron Carter (bas en cello), George Duvivier (bas) en Roy Haynes (drum). De composities zijn op zich ook vrij licht (Mingus werkte mee aan "Out There"), er komen zelfs een paar mooie standards aan te pas: "Sketch of Melba" - Wat een prachtige, dromerige sfeer heeft dit nummer, zeer mooi uitgevoerd en ook Dolphy's fluitspel is weer zeer aardig.

Al bij al een zeer sterk album en een perfecte inleiding voor wie graag Eric Dolphy, een van Jazz' uniekste figuren, zou willen leren kennen.

Door het gehele pand klonk John Coltrane met een volume waarbij je zou gaan twijfelen of hij niet teruggekeerd was naar aarde om in mijn kamer te gaan staan spelen.

Het pand waarin mijn kamer zich bevond was een voormalig hotel en regelmatig stonden er mensen voor de deur, die in slecht Engels uitlegden dat ze een slaapplaats nodig hadden. Achter de desk, welke als receptie-desk had gediend en nu stof stond te vangen, wees ik dan de weg naar een hotel dat vlakbij stond. Vervolgens dacht ik dan elke keer weer dat de eigenaar er beter aan zou doen om het enorme bord waarop 'Hotel' stond te verwijderen.

A Love Supreme was inmiddels bijna afgelopen. Als de cd afgelopen was keerde Coltrane terug naar de hemel om daar verder te spelen en stierf zijn geluid weg uit de ruimte. Voordat de laatste klanken mijn muziekinstallatie hadden verlaten kwam een vriend binnenvallen met de vraag wat voor muziek er op stond. Wat hij exact zei weet ik niet meer, maar het was iets van die strekking. Ik gaf antwoord en kreeg als reactie dat al 'die jazz' naar elkaar klonk en dat hij geen verschil hoorde tussen verschillende cd's.

Als ik Out There op had staan was dit nooit voorgevallen. Wie weet wat er allemaal wel niet anders was gelopen. Misschien was er nooit een toerist aan de deur gekomen. Misschien was die vriend nooit mijn kamer binnen gevallen. Misschien gebeurde alles als boven beschreven, maar hij had in ieder geval nooit gezegd dat al 'die jazz' naar elkaar klonk.

De begeleiding van Ron Carter op Cello en Eric Dolphy's virtuositeit op alt, bass clarinet en fluit maken Out There meteen herkenbaar en zeker onderscheidend. Ik zou kunnen gaan vertellen hoe fantastisch dit album is, maar ik laat het bij de bovenstaande anekdote.

toch...
fantastisch album
Zeer gevarieerd, toch een geheel, sommige flarden doen denken aan kamermuziek en elk nummer is schitterend.

Ik kan hier geen favoriete nummers aanwijzen, want dit album is van begin tot eind geweldig. Nu heb ik sowieso een zwak voor cello's, maar wat Dolphy en Ron Carter hier laten horen is prachtig en unike. Vaak spelen ze mooi gelijkop, gevolgd door geweldige solo's (neem bijvoorbeeld de explosie van Ron Carter in The Baron). En of Dolphy nu sax, clarinet of fluit speelt - het past altijd. Als er een Eric Dolphy album is dat je na Out To Lunch zou moeten aanschaffen, dan is het dit (of een van de 1964 live concerten met Mingus, maar dat is een ander verhaal).

Om een of andere reden lukt het me niet echt om ‘in’ de studioplaten van Eric Dolphy als bandleider te komen. Dat is vreemd, omdat hij eigenlijk één van mijn favoriete muzikanten is. Sommige van zijn solo’s op platen van Mingus en Coltrane frituren bijna mijn brein als ik ernaar luister, en dat bedoel ik als compliment. Ook zijn live-opnames in de Five Spot, met Booker Little en Mal Waldron, zijn me erg dierbaar. Maar toch…

Deze heb ik het afgelopen jaar, denk ik, het vaakst beluisterd. Het album heeft zeker pluspunten. Allereerst speelt er, in tegenstelling tot de meeste van zijn bekendere platen, geen vibrafonist op mee. Ik hou niet van vibrafoon. Out There is sowieso interessant gearrangeerd, met Dolphy die wordt ondersteund door prima mensen op bas, cello en drums. En uitdaging is er genoeg: Dolphy is een van de weinig muzikanten op wie je echt het – vaak te makkelijk gebruikte- etiket ‘vernieuwend’ moet plakken.

In technisch en artistiek opzicht een geslaagde jazzplaat dus, en het enige dat ik daar tegenin kan brengen is dat ik er domweg nog niets op heb gevonden dat ik voor mijn plezier zou opzetten. Er hangt een heel raar, schel, koel sfeertje over deze muziek, dat ik eerlijk gezegd niet zo goed trek. Wellicht moet het kwartje nog vallen natuurlijk, maar ik heb deze plaat een stuk vaker de kans gegeven dan veel andere klassiekers uit het genre. Dus dan blijft de vraag over waarom ik nog 3,5* overheb voor een album dat ik nog nooit voor mijn plezier gedraaid heb.

Mijn enige antwoord daarop is een soort verbijsterde, maar oprechte bewondering voor de unieke belevingswereld van Eric Dolphy (en bij deze plaat moeten we zeker ook Ron Carter noemen). Maar behalve een voornemen om de plaat over een tijdje nog een keer een kans te geven, kan ik er niet veel van maken momenteel.

Ik denk dat je dit album vooral in de context van het tijdsbeeld, en de positie van Dolphy daarin, moet zien. Hij liep voorop (avant garde) als het om vernieuwing van de jazz ging, je zegt het zelf al. Dit werd, net als bijvoorbeeld Ornette Coleman's en John Coltrane's steeds aanweziger drang naar vrijheid, vaak omschreven als anti jazz. Dit is Dolphy's poging de anti jazz van een geluid te voorzien. Het is donker, het wringt, het schuurt, verbeeldt de zelfkant van het leven, alles behalve ritmisch of swingend komt de muziek voorbij, luistert vooral moeilijk en ongemakkelijk weg. Ik denk dus dat het de bedoeling was van Dolphy dat je het tot op zekere hoogte "niet goed trekt". Maar dit alles maakt het album uniek en o zo urgent, het is precies hoe Dolphy op dit moment als vernieuwer in de jazz wilde klinken.

Ja, dat is allemaal wel zo, maar het criterium blijft uiteindelijk toch of ik het voor mijn plezier draai. Bij een hele hoop 'moeilijke' jazzplaten doe ik dat wel, maar bij deze helaas (vooralsnog) niet.

Tsja soms heb je dat Sander, en dan weet je vaak ook niet eens precies waar het nou aan ligt. Ik heb dat nog steeds met Dolphy’s Out To Lunch terwijl ook ik een groot Dolphy fan ben: het pakt me nog steeds niet helemaal. Ik heb het lang met Andrew Hill gehad, een tijdje met Monk en eigenlijk altijd met Anthony Braxton. Bij die laatste is voor mij nog altijd het kwartje niet gevallen, bij Hill en Monk wel. Soms heb je dat gewoon. Af en toe blijven proberen en op een gegeven moment toch opgeven. Muziek kun je soms kwalitatief zeer waarderen maar soms pakt het je niet. Ik heb dat zelf met het grootste deel van klassieke muziek...

Hop, een 4,5*. Ik ben een sucker voor jazzfluit. Tel daarbij op veel songs met klarinet. Mooi is ook de cello die hier en daar wordt ingezet. De ritmesectie vind ik erg strak en speels.

Door de hoes dacht ik een jaren 70 plaat op te zetten, maar deze is gewoon van begin jaren 60. Een plaat die ik vaak zal draaien.

In eerste instantie liet ik deze plaat tot mij komen via een bekende streamingdienst, maar nu ik deze op vinyl heb komt de plaat nog meer binnen.

Dolphy is Dolphy en hij is echt een meester in wat hij doet. Hier met vier originals, één song van Mingus (Eclipse), één van Weston (Sketches of Melba) en één van Hale Smith (Feathers).

Dolphy wisselt tussen de altsax, fluit, klarinet en basklarinet en op Sketches of Melba na, is er nagenoeg geen bop, geen blues, geen directe houvast op deze plaat.

Dit is 'new music' op zijn best. Helemaal in lijn met waarmee Ornette Coleman mee kwam.

In plaats van een pianist heeft Dolphy geopteerd voor een cellist (Ron Carter!), in dit kwartet, wat het hier en daar een licht klassiek tintje meegeeft.

Een warme, directe en meeslepende plaat waar Dolphy als (multi-)instrumentalist in verschillende talen lijkt te spreken. Dolphy kent als artiest zijn gelijke niet, en deze plaat is in zijn opzet en uitvoering ook een unicum.

Wat mij betreft één van de beste muzikale werken ooit gemaakt.