Eric Dolphy - At the Five Spot Vol. 1 (1961)

Beluisterd als maandbonus bij het jazzalbum vn de week. Een bijzonder lekker plaatje is dit toch wel weer. Ik vind ´The Prophet´ persoonlijk wat minder (wel erg lange solo´s met maar beperkte ontwikkeling/opbouw en dan met name ook die van Dolphy zelf), maar de andere twee zijn puik. Voor wie ´Out to lunch´ al probeerde (is hier op MuMe toch de bekendste zo te zien aan de stemmen); deze is want minder ingewikkeld; meer ´down to earth´ toegankelijk. Of moet ik zeggen ´anders leuk´. Want ook zonder de totale overweldiging van Out to Lunch is dit een wat minder geniale, maar tegelijkertijd misschien ook wel lekkerdere plaat.

De muziek van multi-instrumentalist Eric Dolphy is altijd een harde noot om te kraken. Hij blaast (ongeacht zijn instrument) altijd een noot te hoog of te laag waar elk Westers persoon de typische & zuivere tonale klank verwacht. Vandaar ook dat de man in die tijd behoorlijk omstreden was bij de minder progressieve criticasters. Heb eens ergens gelezen dat de Amerikaan zich enorm liet inspireren door de natuur zoals bijvoorbeeld vogelzang-geluiden. Ik kan me voorstellen dat het atonaal spelen op zich al een enorme vrijheid met zich mee brengt tijdens het improviseren doordat je nergens de dwang voelt om consonant te klinken.

Alleen al dat maakte Dolphy's muziek zo karakteristiek. Hij was een muzikant die voortdurend de klankmogelijkheden van zijn instrument aftastte: luister bijvoorbeeld in 'Fire Waltz' vanaf 4:45 min. Dat knikkende blaasgeluid dat als een jankende kat blijft door snauwen. Van dat soort stukken krijg ik kippenvel op men armen en blijft me steeds fascineren na verscheidene luisterbeurten. Het zit misschien niet altijd lekker maar hoe meer je ernaar luistert, hoe meer je er verslaafd aan wordt. Dat is precies hetzelfde met het hele basisthema van dat eerste nummer dat behoorlijk verwrongen klinkt. Net als het openingsnummer 'Hat and Beard' van zijn klassieker Out To Lunch is het geluid van mijlenver herkenbaar al is het de eerste keer een bittere pil om door te slikken.

Zelfs een romantisch/ bluesey thema als in 'The Prophet' is geen hapklare brok door de mystiek die het thema niet rooskleurig laat uitslaan. De invloed van Mingus's harmonieën (met wie Dolphy hiervoor samenspeelde) kan men hierin terug horen. Vooral Little geeft een zekere warmte maar is niet de meest uitdagende van het hele gezelschap (vergeleken met het tweede deel van deze sessie althans waar die een geweldige prestatie neerzet). Het is vooral in dat laatste nummer dat de Mal Waldron schittert. Blackwell houdt zich redelijk gedeinsd maar geeft niettemin kleur aan de achtergrond.