Chico Buarque - Construção (1971)

Een aantal jaar terug was ik in Praag, daar raakte ik in gesprek met een Braziliaan over muziek en kunst. In de Central Gallery werd een expositie getoond met werk van Dahli, Mucha en van Andy Warhol. We raakten daar over aan de praat. Onder het genot van een paar pilsjes gaf hij mij drie muzikale tips: Os Mutantes, Nau en Chico Buarque. Naar die eerste twee heb ik de afgelopen jaren regelmatig geluisterd. Chico Buarque was er nog niet van gekomen. Tot nu. En het bevalt me prima!

Muzikaal gezien is het album in balans. Van vrolijke melodielijnen met tomeloze energie naar een gigantische uitspatting inclusief strijkers. Daar blijft het niet bij, soms wordt het sober en somber. De teksten versta ik niet, maar Chico staat bekent om zijn kritische politieke teksten in een tijd waar Brazilië wel een beetje tegengas kon gebruiken. Chico heeft een prachtige stem en draagt zijn teksten mooi voor.

Favorieten zijn Desalento en Construção. Die twee lijken ook wel tegenpolen op dit album te zijn. Deze plaat gaat zeker vaker voorbij komen!

Ik beluisterde dit album voor het RYM top-250 review topic – anno augustus 2022 was dit RYM #229

Ik heb me regelmatig verwonderd over de positie van Braziliaanse muziek in de wereld. Terwijl je het enerzijds op de radio niet hoort en ook op MuMe de albums in stemmenaantallen ver achter blijven bij usual suspects US en UK, is bij sommige platenwinkels – waaronder b.v. Rush Hour – al sinds jaar en dag een serieus deel van de collectie gereserveerd voor Braziliaanse platen. Ondertussen heb ik, daar of elders, zelden een plaat uit Argentinië of Colombia gezien, om maar lukraak twee andere landen uit hetzelfde continent te noemen. Wordt daar minder muziek gemaakt? Of is die van veel lager niveau? Ik heb geen idee, maar het heeft me altijd wel geïntrigeerd dat er weinig niches zo opvallend en afgebakend zijn als die van Braziliaanse muziek – al is het maar omdat deze, zoals overigens wel meer “wereldmuziek” (absurde term), in de regel op land en niet op stijl wordt gecategoriseerd. Evengoed kwam ik zelf nog niet verder dan een plaat of 5 uit die contreien - overigens allemaal uit de periode ’68-’73 - dus was ik blij om met Chico Buarque in de RYM-lijst mijn ervaring in deze hoek wat verder te verdiepen.

Titelnummer ‘Construção’ ken ik nu sinds een paar jaar vanuit verschillende spelletjes op deze site en is uitgegroeid tot een favoriet. Je wordt er in het meanderende en zachte sfeertje een beetje meegewiegd tot rond de 2 minuten de blazers je helemaal van je stuk brengen. In het vervolg wordt de teneur ook steeds onrustiger en is hetzelfde ritme dat eerst zo lieflijk leek met een paar kleine nieuwe accenten dat opeens helemaal niet meer. Ik gebruik het woord eigenlijk nooit, maar wat een epische track is dit. Het openingsnummer doet daar amper voor onder: ook hier contrasteert een gejaagde spanning op filmische manier met de wat luizige stem van Chico. Zodanig dat je er als luisteraar bijna zenuwachtig van wordt. Een achtervolgingsscene in audiovorm. Ook de rest van de eerste plaatkant staat bol van de contrasten en kleurrijke geluiden. Alsof je je 60s en 70s muziek altijd in zwart-wit hebt geconsumeerd en nu opeens een album in kleur krijgt voorgeschoteld. Er worden hier hele gewone instrumenten gebruikt die het album een kleur geven die ik in veel classics nog niet tegenkwam. Zo staat de eerste helft van het album bol van de lichtvoetige voltreffers met spannend gebruikte instrumenten.

Met de tweede plaatkant kan ik minder. Met ‘Olha Maria’, dat me te zoet en melodramatisch overkomt, verliest Chico me een beetje. Hier zal mijn beperktere bekendheid met Braziliaanse muziek om de hoek komen, maar opeens klinkt het me allemaal wel erg nadrukkelijk en expliciet dramatisch: van Chico’s stem tot de klankkleuren en de instrumenten, het klinkt allesbehalve universeel. Het samenspel tussen de muziek en Chico’s zang maakt plaats voor een uniforme slepende teneur waardoor het een beetje melodramatisch wordt. Ironisch genoeg vind ik de laatste 15 seconden van het nummer erg sterk. Nu snap ik dat ik als buitenstaander de nuance mis, maar ook ‘Samba de Orly’ klinkt me wel erg typisch, alsof ik alsnog naar een compilatie getiteld ‘Het beste van Brazilië’ zit te luisteren. Hetzelfde geldt voor de gitaartjes op ‘Minha Historia’ en de uitgeleide van het album. Ik verwacht bijna dat na afloop Matthijs van Nieuwkerk in beeld komt om een van quasi-betraande ogen voorziene “veelzeggende” stilte te laten vallen en vervolgens ‘Prachtig!’ uit te roepen. Ik krijg er ondanks de korte speelduur een beetje de kriebels van.

Zo heeft deze plaat voor mij sterk twee gezichten: de eerste helft is super; in de tweede helft wordt het op alle vlakken een beetje te nadrukkelijk – terwijl het album nog geen 32 minuten duurt. Ik sluit niet uit dat laatstgenoemde mijn onbegrip is na een aantal keren luisteren en dat dat gevoel in de toekomst kan wegvallen en ik de hele plaat op waarde kan schatten. Los daarvan ben ik erg blij met deze ontdekking en heb ik met ‘Deus Lhe Pague’ en het titelnummer twee favorieten voor hopelijk de eeuwigheid.

Voor nu houd ik het op een ruime 3.5*