Pain of Salvation - Scarsick (2007)

Letterlijk een progressief album. Beter dan wat ik van deze band verwachtte. Ik had al wel wat van ze gehoord, maar dat ging allemaal ene oor in-andere oor uit. Dit is een stuk spannender. Niet die slappe Dream Theater-meuk die niks meer met progressieve muziek te maken heeft, vooruitstrevende prog.

Daniël Gildenlöw is boos, heel boos. Hij is op de vorige albums wel vaker eens wat chagrijnig geweest, maar dat is meer richting het niveau ‘commentaar bij een kinderplaybackshow’ vergeleken het gal spuwen op deze plaat. Alles en iedereen krijgt er van langs en niemand wordt gespaard. Dat hij hierbij zelfs een deel van zijn fanbase tegen het zere been schopte, leek hem niks te deren.

Het verhaal gaat verder waar The Perfect Element pt. 1 ophield. De psychologisch niet helemaal stabiele mannelijke hoofdfiguur van de voorloper wordt in onze verdorven wereld geworpen. In de eerste helft van het album (‘His skin against this dirty floor’) laat hij de huidige maatschappij aan zich voorbij trekken en maakt hij zich vooral kwaad, heel kwaad. Onder andere de mainstream hiphop-wereld, het materialisme, de Verenigde Staten, narcisme, drugsmisbruik, disco en nog veel meer (volledige lijst hier) komt langs en wordt afgebrand. Na de passieve eerste helft slaat de stemming in het album volledig om in de tweede helft, toepasselijk ‘Why can't I close my eyes’ genoemd, Niet meer in staat deze wereld alleen maar te aanschouwen, slaat het hoofdpersonage volledig door.

Scarsick is het muzikale equivalent van een baksteen: hard, rechthoekig en weinig subtiel. De nummers zijn in vergelijking met vorige albums een stuk spaarzamer gearrangeerd zonder overbodige franje. Lange instrumentale secties en technische uitspattingen zijn niet meer te vinden en gitaarsolo’s zijn daar waar aanwezig bijna allemaal verstopt onder zangpartijen of outro’s. Niks staat de boodschap van het album in de weg om keihard binnen te komen.

Ik ken maar weinig albums waar er zo’n mooie symbiose is tussen tekst en muziek. Ook hier is een duidelijke scheiding te zien tussen de twee helften van het album. In de eerste zijn is het allemaal lekker lomp en opvallend: countrymuziek bij een nummer over de V.S., een hiphop-nummer om de rappers af te zeiken, een duister disco-nummer om de donkere kant van het nachtleven te symboliseren; u snapt het plaatje. Het lijken wel stuk voor stuk tv-programma’s die langskomen terwijl het hoofdpersoon langs zapt. Dit idee wordt nog eens versterkt door de tv-geluiden te horen in de intro van Kingdom of Loss, de aftrap van de tweede helft. Hier gaat Gildenlow wat subtieler te werk. Prachtig voorbeeld hier is Idiocracy. De geflipte coupletten waar het hoofdpersonage langzaam aan de gevolgen van een oorlog (Irak?) ten onder lijkt te gaan, maar in het zoete refrein weer berustend wordt toegezongen. Uiteindelijk kan hij al de leugens niet meer aan en slaat hij door, wat uiteindelijk weer wordt overheerst door een moedeloze berusting in de mellow outro. In het afsluitende wordt vervolgens nog eens prachtig de brug gelegd tussen dit album en TPE Pt. 1. Hier moet het personage de consequenties van zijn keuzes onder ogen zien. Waar hij in het titelnummer van het vorige deel psychologisch gevallen is, gebeurd dat hier letterlijk.

Het enige smetje op dit album is het nummer Mrs Modern Mother Mary. Tekstueel lijkt het wat misplaatst op de tweede helft en daarnaast is het vooral niet zo’n gedenkwaardig nummer. Verder is het een prachtig voorbeeld waar een concept van een album met zoveel variatie en uitersten toch één geheel kan maken. Wat mij betreft wederom een gewaagd én geslaagd hoogtepunt uit het oeuvre van de band.

Met Scarsick heeft Pain Of Salvation weer een fantastisch album afgeleverd.
Hun vorig werk (Be) vond ik nogal teleurstellend en veel te pretentieus. Deze eigenzinnige band heeft het weer niet gemakkelijk gemaakt en ik geef maar als tip mee om, als je voor het eerst luistert, zeker de teksten erbij te houden. Wat vooral opvalt is dat het een heel afwisselende plaat is geworden. Zo wordt het pessimistische wereldbeeld wat de voorman (D. Gildenlow) heeft nooit saai. Alle tracks zijn bovengemiddeld goed. Een nummer valt wel erg op en wordt ook hier vaak genoemd; Disco Queen! Ik vind het een briljant nummer. Ik hou er wel van dat bands buiten hun eigen paden treden, al zullen ze het zelf zo nooit zien. Enter Rain is een track van de buitencategorie, uitgesponnen nummer met veel lagen, intense en harmonieuze zanglijnen. Het is weer om je vingers erbij af te likken, tenminste als je er de tijd voor neemt. Om de muziek van POS goed te kunnen doorgronden zijn meerdere luisterbeurten essentieel. Maar das geen straf!

Er is een positieve gedachte die ik over heb gehouden van het luisteren naar Scarsick. Had ik dit album uit mezelf opgezet, dan was het binnen een minuut weer uitgezet. Ik zou nooit weten hoe de resterende 66 minuten geklonken zouden hebben. Stel je voor dat ik slapeloze nachten zou hebben gehad omdat ik (met de hoge scores verder hier in het achterhoofd) wellicht veel geniaals misgelopen zou zijn. De horror! Gelukkig heb ik de hele plaat gehoord en ben ik gelukkig met mezelf omdat ik nu dit pretentieuze geneuzel niet vaker meer hoef op te zetten. Tussen PoS en mij zal het nooit iets worden.

Tussenstand:
1. Remedy Lane
2. One Hour By The Concrete Lake
3. Entropia
4. Scarsick
5. The Perfect Element I
6. BE

Gildenlöw is enorm boos, maar ook op de meest praktische wijze mogelijk. Kapitalisme, Amerikaans imperialisme, het milieu, decadentie: de maatschappij krijgt er flink van langs. Het levert ook meteen een van de meer directe albums van de band op, al is de term 'prog' nog steeds van toepassing. Het is al lang geen pure metal meer, maar het levert wel een fantastisch gevarieerd eindproduct op waar de meer gangbare PoS-sound heerlijk wordt aangevuld met onder andere hiphop en disco en daarbij ook nog eens betere songs creëert dan ik doorgaans in die genres hoor. Een betere takedown van een stijl dan Spitfall heb ik nog niet eerder gehoor, maar ook de oprechte anti-VS sentimenten uit America hakken er goed in. Disco Queen geeft de naargeestige zijde van het wasted uitgaan weer en Kingdom Of Loss heeft een fantastische takedown van consumentisme. Afsluiter Enter Rain voelt nog het meeste 'klassiek' Pain Of Salvation aan, maar verder is het duidelijk dat de band hier al lang afgedreven is van de meer technisch/melodieuze voorgangers. Scarsick is voorlopig wel mijn favoriet en ook het album dat hier thuis het meeste gedraaid wordt.

Tussenstand:
1. Scarsick
2. Remedy Lane
3. Entropia
4. The Perfect Element I
5. One Hour By The Concrete Lake
6. BE