Sam Rivers - Crystals (1974)

Ik kan me goed vinden in de beschrijving van we tigers maar mijn waardering is wat minder. Bij Tranquility komt mijn bezwaar met deze muziek het duidelijkst naar voren: expres wordt er ´lelijk´ geblazen en natuurlijk gaan we ook niet melodisch mee met de bas. Het zal in de tijdsgeest geweest zijn om dat zo te doen, maar het raakt me evenmin als de ´gewaagde´ hoes (dat moest toen ook zo). Ik zie wel iets in de vergelijking met Pharoah Sanders maar wat ik daar van gehoord heb vind ik dan toch wel een stuk beter dat dit.

Het aardigste van het album vind ik wel Orb, met name dan dat stuk waarbij er onder de fluitpartij zo´n bijna nostalgisch ouderwets ritme tevoorschijn komt. Voor het grootste deel echter is mijn mening wel negatief: teveel dissonantblazers en te weinig compositie.

Moeilijke kost, deze Sam Rivers, en dan nog mijn eerste jazz-plaat na een kleine maand zonder te hebben geleefd. Het "spirituele jaren '70-spul" leek me een goede optie om mijn reis te hervatten, want Sanders-achtige krachttoeren gaan er doorgaans nogal gemakkelijk in bij mij (kijk maar naar mijn waardering voor al zijn etnisch geëngageerde werk) maar hier mis ik de bewuste uitvergroting van emoties die leiden tot een soort transcendente ervaring. Zoals we tigers al aangaf is Rivers' aanpak meer eclectisch: groove-ritme hier, vrolijk getoeter daar, en nog wat hoekige solo's van de frontman ertussendoor...moet kunnen?

Ik heb het dus nogal moeilijk met het feit dat ik weinig lijn zie in het album. En natuurlijk is dat ook niet nodig, "mag" dat haast niet als we spreken over free-jazz (als er binnen het genre al do's en don't's zijn), maar het maakt de luisterervaring er niet aangenamer op.
Ook met het orkestrale gewriemel, zoals we horen bij aanvang van 'Exultation', heb ik intussen leren leven (dankzij diezelfde Paalhaas en zijn Jazz Composers Orchestra), maar vanaf dan blijft het nummer een beetje hangen, zonder grote ontwikkelingen. Veralgemeen deze vaststelling tot de ganse plaat, en je hebt een moeilijk gegeven waar ik mijn gedachten dwarrelende gedachten niet kan bijhouden.

Ik zie dat Sam Rivers geen albums heeft met langer uitgesponnen composities, zodoende mijn ontdekkingstocht wat betreft 's mans muziek hier voorlopig ophoudt. Niettegenstaande is 'Crystals' een prachtig bewijs dat jazz nog altijd "gewoon ongrijpbaar" kan zijn...een wijze les om terug wat meer te beluisteren dezer dagen.